Romanya Cumhurbaşkanı Nicușor Dan, ABD’ye ülkesinde konuşlanmış birliklerini tutması için ödeme yapmayı teklif etti.

Karadeniz bölgesinde güvenlik endişeleri artar ve Trump yönetimi Avrupa’daki Amerikan asker sayısını azaltma yönünde adımlar atarken Rumen liderin teklifi dikkat çekti. 

Financial Times’a (FT) konuşan Dan, Polonya’nın daha önce yaptığı teklifi yineleyerek, “askerler ve maliyet paylaşımı konusunda bazı rakamlar . . . ” önerdiğini söyledi.

Varşova, Eylül ayında “Fort Trump” olarak adlandırılan planlanan askeri üssünde konuşlandırılan her ABD askeri için Washington’a yıllık 15.000 dolar ödemeyi teklif etmişti.

Rumen lider, “Daha fazla Amerikan askeri ve daha fazla ölümcül yetenek istiyoruz,” dedi.

Dan’ın ofisi, Romanya’daki ABD birliklerinin sayısının önceki 1.700 kişilik kontenjandan düşerek şu anda 1.172 askere indiğini belirtti. Ofis, Polonya’nın teklifine benzer bir rakam üzerinde düşündüklerini ima etti.

Dan’ın açıklamaları, bölgedeki güvenlik sorunlarını değerlendirmek üzere NATO’nun doğu kanadındaki en kalabalık iki ülke olan Polonya ve Romanya’yı ziyaret eden ABD Savunma Bakanlığı Müsteşarı Elbridge Colby’ye teklifini sunmasından sadece birkaç gün sonra geldi.

Colby daha önce Avrupa’da “daha sınırlı ve odaklanmış” bir ABD askeri varlığını savunmuştu. Pete Hegseth yönetimindeki Savunma Bakanlığı da kıtadaki varlığını önemli ölçüde azaltmak istediğini defalarca söylemişti.

Rumen medyasında yer alan habere göre Colby, ABD’nin Romanya’daki mevcut asker varlığını sürdürüp sürdürmeyeceği konusunda kesin bir yanıt vermedi.

Bunun yerine, G4media.ro’nun haberine göre, Hegseth’e birkaç olası senaryo sunacak ve Hegseth’in de bu seçenekleri nihai karar için Başkan Donald Trump’a iletecek. Colby, Trump’ın Aralık ayı başında bir karar vermesinin beklendiğini söyledi.

ABD’nin şu anda Polonya’da bir düzine üsse yayılmış yaklaşık 10.000 askeri bulunuyor. Varşova, Donald Trump’ın adını taşıyan kalıcı bir üssün inşası için baskı yapıyor.

Salı günü Hegseth ile görüşen Savunma Bakanı Władysław Kosiniak-Kamysz, ABD’li yetkilinin kendisine “her şeyin doğru yönde ilerlediğini” söylediğini aktardı ve bunu Pentagon’un “Polonya’da kalıcı bir ABD askeri üssü kurulmasına yeşil ışık yaktığı” şeklinde yorumladı.

Dan, ülkesinin Rusya’ya karşı sert bir tutum sergileyen Polonya’nın dış politikasına “çok, çok benzer” bir dış politikaya sahip olduğunu söyledi.

Romanya Cumhurbaşkanı, “Rusya’nın oluşturduğu tehdidi ve Ukrayna’daki savaşın güvenliğimizi nasıl [tehdit ettiğini] anlıyoruz,” dedi.

Komşu ülke Ukrayna’daki savaş, Karadeniz ülkesini de etkiledi; Rus insansız hava araçları, ülke topraklarında defalarca düştü ve ticari gemiler kıyı açıklarında vuruldu.

Dan şöyle devam etti:

“Ruslar… Ukrayna’yı destekleyen Avrupa ülkelerinin zihniyetini değiştirmeye çalışıyor. Topraklarımıza gelen hava insansız hava araçları konusunda olduğu gibi, [yardım] aldık ve artık çok daha iyi korunuyoruz. Karadeniz’de de aynısını yapmayı, ekipmanımızı güçlendirmeyi ve daha hazırlıklı olmayı planlıyoruz ama durumu tırmandırmayacağız.”

Dan, Romanya’nın savunma bütçesini kademeli olarak artırdığını belirtti. Fakat devasa kamu açığı, Bükreş’in halihazırda GSYİH’nın yüzde 5’ine yakın olan Polonya’nın askeri harcamalarına yetişmesini engelliyor.

Bu, NATO müttefiklerinin 2035 yılına kadar karşılamayı kabul ettikleri bir Trump hedefi.

Dan, Karadeniz kıyısı yakınlarındaki Mihail Kogălniceanu’daki Amerikan hava üssü ile Köstence limanının ABD için önemli stratejik öneme sahip olduğunu söyledi.

Romanya Cumhurbaşkanı, diğer AB başkentlerinin ABD’ye tesislerini kullanma izni vermediği bu yıl, Trump’ın İran’a karşı yürüttüğü savaşta Bükreş’in Amerikan kuvvetlerinin hava üssünü kullanmasına izin verdiğini kaydetti.

Eski Romanya donanma komutanı ve askeri uzman Sandu-Valentin Mateiu, ülkede konuşlanmış mevcut ABD askeri personelinin öncelikle Amerikan üslerinin “işlevselliğini sağlamak” amacıyla orada bulunduğunu vurguladı.

Hava üssünün yanı sıra ABD, Romanya’nın güneyinde Bulgaristan sınırına yakın Deveselu’daki ikinci bir üssünde de personel ve balistik füze savunma sistemleri konuşlandırmış durumda.

Mateiu, ABD’nin Romanya’ya muharebe birimleri göndermeye istekli olup olmadığının henüz belli olmadığını söyledi.

Dan, Rus müdahalesi iddiaları nedeniyle iptal edilen 2024 Romanya cumhurbaşkanlığı seçimlerinin hemen ardından Trump yönetimi ile ilişkilerin iyileştiğini belirtti.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, 2025 yılında Romanya’yı, Avrupa’nın sağcı politikacılara yönelik sözde baskı uygulamasının bir örneği olarak göstermiş ve Rusya’nın müdahalesine dair kanıtları “zayıf” olarak nitelendirmişti. 

Fakat geçen yıl yapılan yeniden seçimde cumhurbaşkanı seçilen Dan, başlangıçtaki gerginlikleri önemsiz gösterdi:

“ABD’de, ikili işbirliğimizle ilgili tüm bilgilere sahip olmayan yeni bir yönetim vardı. Kısa süre sonra, sanırım durumu anladılar.”

IMF, hükümetlerin hızla yükselen borç ve bütçe açığı seviyelerini bir an önce kontrol altına almamaları halinde, Avrupa tahvil piyasasındaki satış dalgasının ekonominin geri kalanına da sıçrayabileceği uyarısında bulundu.

Fonun Avrupa Departmanı Direktörü Mateusz Szczurek, ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşın tetiklediği Avro bölgesindeki borçlanma maliyetlerindeki artışın şu ana kadar “yönetilebilir” düzeyde olduğunu ama bloğun uzun vadeli mali sürdürülebilirliği konusundaki sorunların hızla çözülmemesi halinde yayılma riskinin artacağını belirtti.

Eski Polonya Maliye Bakanı Szczurek, Brüksel’de yaptığı konuşmada, finansal koşullar sadece ılımlı bir şekilde sıkılaştığı için, yüksek getirilerin daha geniş kapsamlı iktisadi maliyetlerinin şu ana kadar sınırlı kaldığını söyledi ve şöyle devam etti:

“Fakat getiriler daha uzun süre yüksek seviyelerde kalırsa, artan mali maliyetlerin kritik öneme sahip kamu harcamalarını kısıtlayabileceği de dahil olmak üzere, ekonominin geri kalanına yayılma riskleri yoğunlaşacaktır.”

Szczurek, Şubat ayı sonlarında savaşın başlamasından bu yana Avrupa’nın en büyük ekonomilerinde yaklaşık 100 baz puan (1 yüzde puan) artan getirilerin gelecek yıl savaş öncesi seviyelere dönse bile, daha yüksek faiz ödemelerinin 2027 yılında Avro bölgesinin üretiminde %0,2’lik bir düşüşe yol açabileceğine dikkat çekti.

Szczurek, “Fakat yüksek getiriler devam ederse maliyetler hızla artabilir; bu da şimdiden konsolidasyona başlamak için bir neden daha,” diye uyardı.

İran savaşı, Ukrayna savaşı, Covid salgını ve tek para birimi bölgesinin neredeyse çökmesine neden olan son on yıldaki devlet borç krizi dahil olmak üzere, son yıllarda Avrupa’yı vuran bir dizi iktisadi şokun en sonuncusu.

Bu krizlerin etkisini hafifletmeyi amaçlayan hükümet harcamaları da birçok ülkede borç seviyelerini artırdı.

İran savaşının enerji fiyatlarında ve enflasyonda ani bir artışa yol açtığı bir dönemde bu durum, tahvil yatırımcılarının endişelerini daha da artırdı.

Bu durum, Avro bölgesinin ikinci en büyük ekonomisi olan Fransa’da özellikle belirgin. Burada hükümet, bütçe açığını azaltacak bir bütçeyi geçirmek için mücadele ederken, ülke gelecek yılki cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde artan iç karışıklıklarla karşı karşıya.

Gelgelelim Szczurek, gelecekte yaşlanan nüfus ve artan savunma harcamaları nedeniyle daha da şiddetlenecek olan mali zorlukların “sadece şu anda gündemde olan ülkeleri değil, neredeyse tüm Avrupa ülkelerini etkilediği” uyarısında bulundu.

Ayrıca, mali konsolidasyonun, Avrupa’nın parçalanmış tek pazarının entegrasyonu da dahil olmak üzere, verimliliği artıran reformlarla birleştirilmesi gerektiğini belirtti.

Szczurek, önümüzdeki yıllarda Avrupa’nın yaklaşık %1 civarında kalacak “vasat” büyüme beklentisine işaret ederek, “Avrupa’nın yapısal sorunlarını ele alması için hiç bu kadar acil bir dönem olmamıştı. Bu yapılabilir ve yapılmalı,” dedi.

Hâlâ hayatta olan Nazizm mağduru Polonyalıları temsil eden kuruluşlar, Federal Almanya Cumhuriyeti’nden yaşlı ve çoğu zaman yoksul üyelerine insani yardım sağlamasını bir kez daha talep ediyor.

German Foreign Policy’de yer alan habere göre Polonyalılar, federal hükümetin son derece yavaş hareket etmesi nedeniyle özel şahıslara bağış çağrısında bulunuyorlar.

Özellikle Nazi kurbanlarının bugün çoğu zaman sefalet içinde yaşadığı bildiriliyor; çünkü Almanlar tarafından kendilerine verilen ağır fiziksel ve psikolojik zararlar çalışma yeteneklerini kısıtladı ya da çocukken sürgün edildiklerinden eğitim alamadıkları için sadece düşük ücretli işlerde çalışabildiler.

Mağdur dernekleri, Alman çıkarlarını savunmak istediğinde her zaman “sorumluluk”tan bahseden federal hükümetin, hukuki selefinin işlediği suçlara ilişkin gerçek sorumluluğunu yerine getirmediğini savunuyor.

Nazilerin Polonyalı kurbanlarından 50.000’e yakın kişi hâlâ hayatta; her ay ortalama 800 kişi hayatını kaybediyor.

Federal Almanya Cumhuriyeti, satın almayı planladığı sekiz adet F127 sınıfı fırkateyninden sadece birini bile almaktan vazgeçse, 5,6 milyar avro kaynak yaratabilir.

Berlin bunun yerine, Nazi işbirlikçileri ve SS suçlusu olduğu iddia edilen kişilerin emekli maaşlarını finanse etmeye devam ediyor.

Alman hükümeti Nazilerin mağdur ettiği Polonyalıların zararını tazmin etmiyor

Alman hükümetinin bugüne kadar Nazilerin Polonyalı kurbanlarına sağladığı fonlar, Almanya’nın Polonya’yı işgalinden İkinci Dünya Savaşı’nın sonuna kadar geçen yıllarda Alman devlet kurumları ve Alman şirketleri tarafından Polonya’da işlenen suçlarla ciddi bir orantısı olmayan, önemsiz meblağlardan ibaret.

Toplamda, Almanlar o yıllarda altı milyon Polonyalıyı öldürdü (bunların üç milyonu Yahudiydi) ve bu sayı, savaş öncesi 35 milyonluk Polonya nüfusunun altıda birinden fazlasını oluşturuyordu.

Bunların birçoğu toplama ve imha kamplarında katledildi; çok sayıda kişi ise Almanya’nın Polonya’ya karşı yürüttüğü imha savaşı sırasında, esaret altında ya da zorla çalıştırılmak üzere İmparatorluk’a sürgün edildikten sonra hayatını kaybetti. Toplamda 2,5 milyon Polonyalı, zorla çalıştırılmak üzere Almanya’ya sürgün edildi.

Almanya Federal Cumhuriyeti, ancak 1991 yılında tek seferlik bir jestle, Nazilerin hayatta kalan 800.000 Polonyalı kurbanına 500 milyon Alman markı tahsis etti.

Bu, kişi başına ortalama 600 Alman markının biraz üzerinde bir miktardı; eski toplama kampı mahkumları biraz daha fazla, eski zorla çalıştırılanlar ise biraz daha az aldı.

2000 yılında, özellikle ABD’den gelen yoğun baskıların ardından, Nazi zorla çalıştırdıklarına ödenen fonlardan 15.000 Alman markı eski Polonyalı toplama kampı mahkumlarına, 4.400’ü sanayide çalışan Polonyalı zorla çalıştırılanlara ve 2.200’ü tarımda çalışan Polonyalı zorla çalıştırılanlara aktarıldı.

Nazizmin kurbanları sefalet içinde yaşıyor

Bugün hayatta olan Nazi kurbanlarının çoğu (Polonyalı kurban derneklerinin tahminlerine göre toplamda 50.000’in biraz altında yaşlı insan) sefalet içinde yaşıyor ve çoğu durumda bu durum, tam da Almanların elinde maruz kaldıkları suçlar yüzünden.

Örneğin, Frankfurter Allgemeine Zeitung’un Polonya muhabiri (ki kendisi Nazilerin Polonyalı kurbanlarına tazminat ödenmemesi konusunu düzenli olarak ele alan az sayıdaki Alman gazeteciden biri) Varşova’nın kuzeyindeki küçük bir kasabada yaşayan ve çocuksuz bir dul olarak ayda 660 avroyla kira, market alışverişi ve ilaç masraflarını karşılamak zorunda kalan 94 yaşındaki bir kadından bahsediyor.

Muhabir, kadının ciddi bir hastalık ve geçirdiği bir kaza nedeniyle bir bakıcının yardımına muhtaç olduğunu aktarıyor.

Hayatta kalan birçok Nazizm kurbanının sadece yetersiz emekli maaşı almasının nedeni, ağır fiziksel ve psikolojik yaralanmaların çalışma yeteneklerini kısıtlamış olması ya da (çocukken sürgün edilmişlerse) eğitim alamamış olmaları ve sadece düşük ücretli işlerde çalışabilmeleri.

Örneğin, 94 yaşındaki bu kadın, 1940 yılında sekiz yaşındayken ailesiyle birlikte Saarland’da (Fransa sınırındaki bir Alman eyaleti) zorla çalıştırılmak üzere sürgün edildi ve 1945 yılına kadar orada kalmaya zorlandı.

Onun gibi hayatta kalanlar şu anda Polonya-Almanya Uzlaşma Vakfı tarafından destekleniyor.

Bu vakıf, aylık 680 avrodan az gelir elde eden tüm Nazi kurbanlarına yaklaşık 340 avroluk tek seferlik bir ödeme yapmaya çalışıyor. Vakfın başka bir fonu bulunmuyor.

Alman devleti, Nazizmin Doğu Avrupa’daki suçlarına karşı sessiz

Polonya, Federal Almanya Cumhuriyeti’nin en azından hukuki selefinin hayatta kalan mağdurlarına yardım sağlaması gerektiği konusunda defalarca ısrar etti.

Bu talep, Polonya tarafında zaten bir taviz anlamına geliyor. Polonya devleti, pek çok başka ülke gibi, Almanların soykırım savaşı sırasında gerçekleştirdiği katliam niteliğindeki kundaklama saldırıları için aslında gerekli olan tazminatları hiçbir zaman almadı.

Bu tazminatlar, zaman zaman PiS (Hukuk ve Adalet) partisi tarafından talep edilmişti. Parti, şu anda iktidarda olan PO’dan (Sivil Platform) farklı olarak Almanya ile siyasi uyum konusuna daha az önem verdiği için bunu yapma lüksüne sahip.

PiS tarafından 1 Eylül 2022’de sunulan bir uzman raporunda, fiilen ödenmesi gereken tazminat tutarının 6,2 trilyon Polonya zlotisi olduğu tahmin ediliyor; bu tutar, o tarihte 1,3 trilyon avroya denk geliyordu.

Bu bağlamda, Başbakan Donald Tusk’un Temmuz 2024’ün başlarında Varşova’da Almanya Başbakanı Olaf Scholz’u kabul ettiğinde, Nazi rejiminin hayatta kalan mağdurlarına insani bir jest olarak 200 milyon avro aktarma teklifini öfkeyle reddetmesi anlaşılabilir bir durum olarak görülüyor. Bu teklif, kişi başına yalnızca 3.300 avroluk tek seferlik bir ödeme anlamına geliyordu.

Aralık 2025’te yapılan Alman-Polonya hükümet istişareleri sırasında Berlin, Nazilerin Polonyalı kurbanlarına yönelik “ek destek imkânlarını analiz etmeyi” kabul etti.

Bugüne kadar, Almanya’nın bu “analiz”inin sonuçları kamuoyuna açıklanmadı.

Almanya’nın “ahlaki sorumluluğu” siyasi manevralara kurban gidiyor

Mayıs ortasında, Almanya’nın harekete geçmemesi üzerine, Nazi rejiminin Polonyalı kurbanlarını temsil eden dernekler ilk ortak kamuoyu açıklamasını yayınlayarak Berlin’i en azından hayatta kalanlara “insani yardım” sağlamaya çağırmıştı.

Belgede, “Almanya’nın defalarca vurguladığı ahlaki sorumluluğun bürokrasiye veya siyasi manevralara kurban gitmesi” durumunda bunun “anlaşılması zor ve kabul edilmesi neredeyse imkansız” olacağı belirtildi.

Dernekler, her ay yaklaşık 800 Nazi rejimi mağdurunun hayatını kaybettiğine dikkat çekerek, federal hükümetin gerçekten harekete geçme niyetinde olması halinde zamanın çok önemli olduğunu vurguladı: “Artık zamanımız kalmadı!”

Berlin bu çağrıya yanıt vermedi. Geçen hafta, mağdur dernekleri bir çağrı daha yayınladı. Dernekler, Alman federal hükümetinin kararının “hâlâ beklemede” olduğunu belirtti.

Berlin’e çağrılarını sürdürürken, “daha fazla bekleyerek daha fazla zamanın kaybedilmesini” istemediler: “Bu nedenle bugün, her şeyden önce Almanya’daki sivil topluma sesleniyor ve maddi destek istiyoruz.”

Polonya-Almanya Uzlaşma Vakfı’nın başkanının bildirdiğine göre, son zamanlarda federal hükümetin harekete geçmemesine öfkelenen Almanya’dan bir dizi özel şahıs, Nazi mağdurlarına yardım etmek için bağışta bulundu; vakıf da bu çağrıyı destekliyor.

Bu çağrı, federal hükümetin silah alımına neredeyse hayal edilemeyecek miktarlarda para aktardığı bir dönemde geliyor.

Örneğin, hükümet sekiz adet F127 sınıfı fırkateyn satın almayı planlıyor. Son tahminlere göre, toplam maliyet 25 değil, 45 milyar avroya ulaşıyor.

Federal hükümet bu fırkateynlerden sadece birinden bile vazgeçse, hayatta kalan Polonyalı Nazi kurbanlarına 5,6 milyar avro ayırabilir. Fakat Berlin için bu söz konusu bile değil.

Nazi suçlularına emekli maaşı

Başka yerlerde de fonlar mevcut. Geçen yıl, Waffen-SS’ten Nazi işbirlikçilerine ve savaş suçlusu olduğu iddia edilen kişilere hâlâ Alman emekli maaşı ödendiği ortaya çıktı.

Bu durum, o dönemde Stern dergisi ve Frag den Staat adlı çevrimiçi portal tarafından yürütülen araştırmalarla doğrulanmıştı.

Bir habere göre, 1990’ların sonlarından farklı olarak, savaş yaralanmalarını gerekçe göstererek bu ödemeleri talep edebilen yaklaşık 50.000 şüpheli savaş suçlusuna artık mağdur emekli maaşı ödenmiyordu.

Bununla birlikte, resmi hükümet istatistiklerine göre, “yurtdışında yaklaşık 650 kişi” “savaş mağduru emekli maaşı” almaya devam ediyordu.

Uzmanlar, bu kişilerin yaklaşık yüzde beşinin “savaş suçlusu olduğu iddia edilenler” olarak sınıflandırılabileceğini tahmin ediyordu.

Emekli maaşlarının tutarı, alıcının yaralanma veya hastalık derecesine bağlı olarak aylık 164 ila 1.055 avro arasında değişiyordu ve vergiden muaftı.