Diplomasi
Epstein, müesses nizama karşı
Javier Marías’ın Yarınki Yüzün roman üçlemesinin kahramanı Jacques Deza, “insan tercümanı/yorumcusu” olarak gizemli bir şirkette çalışır. Şirket, müşterileri için hedef kişileri yorumlar. Bu hedef siyasetçi, iş adamı, sanatçı olabilir. Herkes hakkında dosyalar, bilgiler, belgeler, görüntüler, kayıtlar tutulabilir. Kimin destekleneceği, kime şantaj yapılacağı, hangi unsurların ortadan kaldırılacağı bu değerlendirmeye bağlıdır.
Şirket elbette İngiliz istihbaratı ile bağlantılıdır; ama ondan ibaret değildir. Deza’nın amiri, özel müşterilere de çalıştıklarını anlatır bir seferinde. Soğuk Savaş’ın bitmesiyle kendisini kamuoyu önüne çıkarmaya karar veren (gerçekten de MI5’in ismi açıkça bilinen ilk şefi, 1992’de göreve gelen Stella Rimington’dur) hantal, bürokratik ve şiddet içeren operasyonları ulu orta yapmakta zorlanan gizli servisler, işlerini “taşeronlara” devretme fırsatı yakalarlar. Artık halkla ilişkiler dünyasının bir parçası hale gelen gizli servislerin operasyonları, daha doğru bir deyişle “pis işleri”, marjlardaki unsurlarla devredilmiştir. Amir Bertram Tupra bir yerde, devletin “ihlal edilecek ve çiğnenecek yasalara ihtiyaç duyduğunu” bile söyler. Bu, dönemin iktisadi ruhuna da uygundur: devlet “küçülmüş”, istihbarat kurumları bile dışarıdan hizmet satın almaktadır.
Ama aynı zamanda dönemin kültürel ruhuna da uygundur: Sovyet sonrası dünyanın finansal dalavereleri, sınırların her bakımdan belirsizleşmesi, bilginin anonimleşmesi gibi eğilimler istihbaratın da askeri verilerin haritalandırılması gibi standart uygulamalardan belirsiz geleceğin işaretlerinin arandığı daha “yumuşak” yöntemlere kaymasını gerektirmiştir. İnsan tercüme etmek, onların “yarınki yüzlerinin” ne olacağını tahmin etmek bu nedenle kritik hale gelmiştir. Burada silahlı ajanlara değil, dilbilimcilere, davranış bilimcilere, edebiyatçılara, tercümanlara olan ihtiyaç artmıştır.
Bu dünyanın “medeni” olduğunu sanmak ise abestir. Yıllar önce Oxford’da ders verirken hoş bir partide “devşirilen” Deza, insan yorumlamaya başladıkça hem kendi hayatında, hem de şirketin gündelik işlerinde şiddetin tam ortada yer aldığını, tercüme için gereken istihbarat faaliyetinin kendisinin yüklü bir vahşet içerdiğini anlayacaktır. Oxford’un kerli ferli ve sinik hocaları arasında olduğunu düşünürken kendini verdiği hoş sohbet adam, onu küresel bir şebekenin içine sokacaktır.
***
Jeffrey Epstein’in de hem mesleği hem de konumu itibariyle, roman karakteri Deza’nın girdiği dünyada ayrıcalıklı bir yer edindiği görülüyor. Her bilgi kırıntısı, her veri, her politik görüşten insan istihbarata dönüşebiliyor. 0’lar ve 1’ler çağında, bu da sürpriz görünmüyor.
Mesela POLITICO’ya göre e-postalar bir bütün olarak ele alındığında, Epstein’in Norveç prensesi, finans dünyasının üst düzey yetkilileri ve eski Avrupa devlet ve hükümet başkanlarını içeren, dünyayı kapsayan bir ağ olan bir tür “yeraltı Davos’u”nun merkezinde nasıl konumlandığını gösteriyor. Ama tabii, POLITICO Davos’un yalnızca yerin üstünde faaliyet yürüttüğüne nereden çıkarıyor, orası muamma!¹
Epstein’in bu ağda elde ettiği istihbaratı şantaj unsuru olarak nasıl kullandığına dair ilginç bir örnek var. Üstelik bu örnek, bir önce yazıda bahsettiğim “eğilimlere” ilişkin de önemli bir ipucu sunuyor.
Meseleyi Wikileaks yakaladı. Aralık 2017’de New York Times, 66 yaşındaki Arthur Ochs ‘Pinch’ Sulzberger Jr’ın, NY Times’ın yayıncısı olarak emekliye ayrıldığını duyurdu.
Epstein’in Sulzberger ailesiyle ilişkisi, 1970’lere kadar uzanıyordu. Epstein’in yakın olduğu eski NY Times muhabiri Landon Thomas Jr.’ın 2015 yılında NY Magazine için yazdığı ve hiçbir zaman yayınlanmayan Epstein profili taslağına göre, Epstein o dönemde Sulzberger ailesinin kır evinde vakit geçiriyordu. Sulzberger de baba tarafından Alman Yahudisiydi.
New York Times şu anda “Pinch”in oğlu A.G. Sulzberger tarafından yönetiliyor. Sulzberger ailesi, 1896 yılından beri New York Times’ı yönetiyor.
Buraya kadar normal bir aile içi devir teslim gibi görünüyor. Ama öyle değil.
Sulzberger Jr’ın ani ayrılışından bir ay önce, Epstein avukat Brad Karp’a yazdığı e-postada, “Sulzberger nasıl olur, komik olmaz mı?” diye soruyor. Karp ise şöyle cevap verdi: “Bu oldukça ironik olur ve onun ‘pinch’ lakabına yepyeni bir anlam kazandırır.” “Pinch” sözcüğünün “çimdik, tutam” gibi anlamları var.
Karp ve Epstein arasındaki bu yazışmadan bir gün sonra, Epstein ve gazeteci Michael Wolff, “bildiğimiz haliyle müesses nizamın sonu” olacak bir seks skandalını tartışıyorlar.
Epstein, “[Steve] Bannon, Charlie [Rose] ve Pinch Sulzberger’i ifşa ederse ne olur?” diye soruyor. Wolff: “Bildiğimiz haliyle müesses nizamın sonu,” diye karşılık veriyor.
Epstein, kendisinin de böyle düşündüğünü söylüyor, “‘Pinch’ =sulz senin sihirli değneğin,” diyor.
Charlie Rose, cinsel taciz iddiaları nedeniyle üç hafta sonra Bloomberg, CBS ve PBS’ten kovuldu. 2024 yılında cinsel taciz davası, davacılar Rose’un davranışında kötü niyet olmadığını kabul ettikleri bir uzlaşma ile sonuçlandı.
Charlie Rose’un, kendi adını taşıyan röportaj programını “cinsel taciz davranışlarının bir aracı” olarak kullandığı ve stüdyosunu “cinsel avlanma alanı”na dönüştürdüğü öne sürülmüştü.
11 Aralık 2017’de yapılan bir sonraki görüşmede Wolff ve Epstein, bir sonraki cinsel taciz skandallarının kodaman adaylarını tartışıyorlar. Wolff, “Ufukta büyük isimler var… benim favorim: Arthur Sulzberger,” deyince Epstein, “Sen ve ben [artık] eski haber miyiz? :)” diye cevap veriyor.
“Pinch”in ayrıldığının duyurulmasından bir gün sonra Epstein, Landon Thomas Jr.’a “Sulzberger, sana söylemiştim” diye bir e-posta göndermiş. Thomas Jr. ise “bunu yönlendiren şeyin” kanıtını istiyor; Epstein “bekle” cevabını veriyor.
Kethy Ruemmler’e gönderdiği başka bir e-postada ise, Harvey ve Charlie (muhtemelen Weinstein ve Rose’dan bahsediyor) ile “oynamak” için kendisine para ödendiğini söylüyor.
Wikileaks’e göre New York Times, son yayınlanan Epstein dosyalarını önemsiz göstererek, belgelerin “geçmişte kalmış bir eliti ortaya çıkardığını” ve “neredeyse tamamen ortadan kalkmış bir kulüp dünyasına ait olduğunu” yazdı.
***
Virajı mı alamadı? Yoksa yapacağını zaten yaptığı için miadını mı doldurdu? Kim bilir, belki de istihbarat yöntemleri yeniden “devletleştirildi.” Bunu henüz bilmiyoruz.
Ama bu işler biraz da böyledir. Epstein de Deza’nın Tupra’nın çekmecelerinden birinde kendi “tercümesi”nin olduğunu anladığı zamandaki gibi hissetmiş olabilir. Bu karanlık dünyada haydan gelen huya gidiyor.
¹ Dünya Ekonomik Forumu’nun yıllık Davos toplantılarında fuhuş “sektörünün” nasıl canlandığı biliniyor. Zenginlere ve siyasetçilere “sunulan” eskortlara gizlilik sözleşmelerinin imzalatıldığı daha önce ortaya çıkmıştı. “Epstein adası”nın kış turizminin gözde mekanlarında da mevcut olduğu açık değil mi?
Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Rusya’da asimetrik İHA saldırılarının makroekonomik sonuçları
BP, Birtanya’daki Kuzey Denizi faaliyetlerini satışa çıkardı
Ukrayna saldırıları Rusya’yı benzin ithalatına itti
AB yetkilisi: Tüm Avrupa alevler içinde kalabilir
New York eyaleti Kalshi platformuna 36 milyar dolarlık dava açtı
Dünya Basını7 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını7 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını2 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü
