Kanada Başbakanı Mark Carney, ülkesinin AB ile “demokrasiler için bir yol gösterici” olarak hareket edecek bir “geleceğin ittifakı” kurmaya hazır olduğunu söyledi.

Dün yaptığı konuşmada Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, AB’nin Kanada’nın bloğun ilk “ortak üyesi” olması için kapıyı açacağını belirtti.

Von der Leyen’in konuşmasının hemen ardından, Kanada’nın AB Büyükelçisi bu terimle arasında mesafe koymuş gibi göründü ve “henüz o noktada olmadıklarını” söyledi.

Fakat bugün (17 Eylül) Avrupa Parlamentosu’nda konuşan Carney bu fikri destekledi.

Von der Leyen, “Avrupa Güvenlik Konseyi” önerdi

Carney, “Bu hedefi memnuniyetle karşılıyoruz; anketler, Kanadalıların ezici çoğunluğunun çok daha yakın bağları desteklediğini gösteriyor,” dedi ve şöyle devam etti:

“Kanada ve Avrupa coğrafya ile bağlı değil. Bizi birbirimize bağlayan şey bir yakınlıktır; bu, iradi, seçilmiş ve yenilenen bir yakınlıktır ve bu özelliği sayesinde daha da güçlenmektedir.”

Carney, Avrupa ile Kanada’nın ilişkilerini derinleştirmesi gereken alanlar arasında kritik mineraller, savunma sanayi kapasitesi, yapay zeka ve bilgi işlem, enerji güvenliği, uzay ve ödemelerin yer aldığını sıraladı.

Trump’tan AB ve Kanada’ya tehdit

Başbakan, “Cesur ve kararlı olursak, işlev bazında ittifak kurabiliriz,” dedi ve AB ile Kanada arasındaki bir ittifakın “diğer demokrasiler için bir yol gösterici olacağını” ekledi.

Öte yandan gece boyunca, ABD Başkanı Donald Trump bu öneriyle alay etti. Ama fikri reddederken, Ottawa ve Brüksel’e, Washington’a karşı birleşmeleri halinde ticaret gümrük vergileri uygulama tehdidini dile getirdi.

Perşembe günü Carney yanıt verdi. Kanadalı, “Ne önermediğim konusunda net olmak istiyorum. Daha iyi tavırlara sahip bir büyük güç rakibi olmak amacıyla üçüncü bir blok önermiyorum,” dedi ve şöyle devam etti:

“Kimsenin açık pazarlarımızı kontrol edememesi, egemenliğimizi zedeleyememesi, toprak bütünlüğümüzü tehdit edememesi veya özgürlüklerimizi, demokrasilerimizi ve hukukun üstünlüğünü baltalayamaması için dayanıklılık peşindeyiz.”

ABD ve Japonya, iki ülke arasındaki gümrük vergisi anlaşması kapsamında ABD’de bir yarı iletken fabrikası inşa etmek üzere görüşüyor.

Müzakerelere aşina olan her iki hükümetten yetkililer Nikkei’ye verdikleri bilgiye göre, projenin toplam değeri 2 trilyon ila 3 trilyon yen (12,8 milyar ila 19,3 milyar dolar) arasında olabilir. Gümrük vergisi anlaşması kapsamında Japonya’nın yatırımları şu ana kadar enerji projeleriyle sınırlı kalmıştı.

Yeni girişim ise teknoloji ve imalat alanlarını da kapsıyor. Bu, Japonya’nın toplamda 550 milyar doları bulan yatırım projelerinden biri.

Kaynaklara göre Washington, bir çip üretim projesinin kurulma olasılığını gündeme getirdi ve iki taraf, diğer konuların yanı sıra yatırımın geri kazanılmasına ilişkin beklentileri de görüşüyor.

Pazartesi ve Salı günleri çalışma düzeyinde görüşmeler yapıldı. Plana göre, ABD merkezli sözleşmeli çip üreticisi GlobalFoundries, mantık yarı iletkenlerinin üretilmesinin beklendiği yeni fabrikayı işletecek.

Taraflar halen müzakere aşamasında ve işletme kuruluşu, yatırım tutarı, üretim teknolojisi ve tesisin yeri gibi önemli ayrıntılar henüz kesinleşmedi.

Japon hükümeti daha önce, 550 milyar dolarlık yatırım çerçevesinin Tayvanlı çip üreticileri de dahil olmak üzere şirketlerin ABD’de tesis kurmalarını desteklemek için kullanılabileceğini belirtmişti.

Fakat münferit projelerin yine de ABD-Japonya ortak danışma mekanizması aracılığıyla incelenmesi ve onaylanması gerekiyor.

Çip fabrikası yatırımı, ABD-Japonya ticaret anlaşmasının bir devamı olarak değerlendiriliyor. 

Japonya, geçen yılın Temmuz ayında ABD ile bir ticaret anlaşması imzaladı. Bu anlaşma kapsamında Washington, Japon otomobil ithalatına uygulanan gümrük vergilerini %27,5’ten %15’e düşürmeyi kabul ederken, diğer Japon mallarına uygulanan gümrük vergileri de %25’ten %15’e indirildi.

Buna karşılık Japonya, ABD’de toplam 550 milyar dolarlık yatırım taahhüdünde bulundu.

Bu yatırımın kapsamı geniş olup, sadece yarı iletkenleri değil, yapay zeka, enerji, kritik mineraller ve ileri imalat gibi stratejik sektörleri de içeriyor.

Finansman mekanizmaları arasında doğrudan sermaye yatırımları, krediler ve devlet kredi garantileri yer alıyor.

Piyasa analistleri, ABD ve Japonya’nın yeni bir yonga fabrikası kurulması yönündeki ortak çabalarının, tek bir Asya üretim üssüne olan bağımlılığı azaltma konusundaki ortak stratejik hedefi yansıttığını belirtiyor.

ABD açısından bu adım, Trump yönetiminin yerli üretimi genişletme ve ekonomik güvenliği güçlendirme yönündeki politika çizgisiyle de uyumlu.

gelgelelim projenin gerçekten hayata geçirilip geçirilemeyeceği konusunda hâlâ pek çok belirsizlik bulunuyor.

Yatırım getirisi, teknik personel bulma imkânı ve ABD’deki yerli çip fabrikalarının nispeten yüksek işletme maliyetleri, müzakere masasında aşılması gereken engeller.

Ayrıca, Japonya’da büyük ölçekli yurt dışı yatırımların getireceği mali yükle ilgili endişeler, ilerleyen görüşmelerde odak noktası haline gelebilir.

ABD, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın gelecek hafta New York’ta düzenlenecek Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na katılmak için yaptığı vize başvurusunu bir kez daha reddetti.

ABD Dışişleri Bakanlığı, Abbas’ın adını doğrudan anmadığı ayrı bir açıklamada, Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) üyeleri ile Filistin Yönetimi yetkililerine vize verilmeyeceğini duyurdu.

Açıklamada kararın, söz konusu kurumların “ABD’ye verdikleri taahhütlere aykırı biçimde reformları gerçekleştirmemeleri ve barış ihtimalini baltalayan faaliyetlerini sürdürmeleri” nedeniyle alındığı belirtildi.

Konu hakkında bilgi sahibi bir kaynak, AFP’ye yaptığı açıklamada Filistin Yönetimi Başkanı Abbas’ın da bu kararın kapsamında olduğunu doğruladı.

Trump yönetimi geçen yıl da aynı adımı atmış, BM Genel Kurulu’nun düzenli katılımcılarından olan Abbas’ı dünya liderlerine video bağlantısıyla hitap etmek zorunda bırakmıştı.

ABD Dışişleri Bakanlığı çarşamba günkü açıklamasında, FKÖ ve Filistin Yönetimi’nin “taahhütlerini bir kez daha yerine getirmediğini” savundu.

Bakanlık, “Buna, uluslararası kuruluşlarda daha önce verilen taahhütleri baltalayan ve bunlarla çelişen girişimlerin başlatılması ve desteklenmesi de dahildir” ifadelerini kullandı.

Washington’dan uluslararası mahkeme suçlaması

Washington ayrıca FKÖ ve Filistin Yönetimi’ni, İsrail-Filistin meselesini Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD) gibi uluslararası platformlara taşımakla suçladı.

Açıklamada Filistinli kuruluşların “tek taraflı tanınma arayışıyla müzakereleri devre dışı bırakmaya çalıştığı, teröristlere maaş ödemeyi sürdürdüğü ve kamuya açık açıklamalar ile okul kitaplarında terör eylemlerini ve teröristleri yücelttiği” ileri sürüldü.

Karar, işgal altındaki Batı Şeria’da İsrailli yerleşimciler ile askerlerin Filistinlilere yönelik şiddetinin son aylarda arttığı bir dönemde alındı.

İsrail, 1967’den bu yana işgal altında tuttuğu Batı Şeria’daki yasa dışı yerleşimleri genişletirken, Ekim 2023’ten itibaren bölgedeki şiddeti de ciddi ölçüde artırdı.

AFP’nin Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine dayandırdığı hesaplamaya göre, Ekim 2023’ten bu yana Batı Şeria’da İsrail askerleri veya yerleşimciler tarafından en az 1.109 Filistinli öldürüldü.

İsrail’in ardından Gazze’ye karşı başlattığı askeri harekât kapsamında düzenlediği aralıksız saldırılarda ise 73 bin 700’den fazla kişi hayatını kaybetti. Hamas yönetimi altında faaliyet gösteren Gazze Sağlık Bakanlığı’nın açıkladığı bu veriler, Birleşmiş Milletler tarafından güvenilir kabul ediliyor.

Uluslararası toplum artan şiddetten duyduğu endişeyi dile getirirken, ABD bu konuda büyük ölçüde sessiz kaldı. Washington yalnızca, Filistin topraklarının ilhak edilmesine “karşı olduğunu” açıklamakla yetindi.