AB, Macaristan ve Slovakya’nın Rusya’dan doğalgaz ithalatını 2028’de bitiriyor

Avrupa Birliği, üç yıllık müzakerelerin ardından Macaristan ve Slovakya’nın Rusya’dan doğalgaz ithalatını 2028’e kadar sonlandırma kararı aldı. Nitelikli çoğunlukla kabul edilen ticari düzenleme, iki ülkenin vetosunu aştı ve Kremlin’in savaş makinesini finanse ettiği belirtilen alımları durdurmayı hedefliyor.

Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkeler, üç yıldır süren pazarlıkların ardından Macaristan ve Slovakya’nın Rusya’dan doğalgaz ithalatına son verilmesi konusunda anlaştı.

AB Konseyi, bugün Rusya’dan hem boru hattı hem de sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ithalatını aşamalı olarak durduracak planı onayladı.

Konseyden yapılan açıklamada, “1 Ocak 2028’den itibaren Rusya’dan doğalgaz ve LNG ithalatına yönelik tam yasak yürürlüğe girecek” denildi.

Açıklamaya göre, 1 Ocak 2026’da başlayacak kısıtlamalar kapsamında mevcut sözleşmeler için bir geçiş süreci tanınacak.

17 Haziran 2025’e kadar imzalanan kısa vadeli sözleşmeler 17 Haziran 2026’ya kadar geçerli olacak. Uzun vadeli sözleşmeler ise 1 Ocak 2028’de sona erecek.

Mevcut sözleşmelerde bundan sonra yalnızca “dar kapsamlı teknik düzenlemeler” için değişiklik yapılabilecek.

Veto aşıldı, karar ticari düzenleme sayıldı

Enerji bakanları, planı nitelikli çoğunlukla kabul etti. Bu nedenle karar, tüm üye ülkelerin oybirliğini gerektiren bir yaptırım değil, ticari bir düzenleme niteliği taşıyor. Böylece Macaristan ve Slovakya, kararın uygulanmasını engelleyemeyecek.

Bloomberg‘in haberine göre, tasarının yıl sonuna kadar Avrupa Parlamentosu tarafından da onaylanması bekleniyor. Parlamento, kısa süre önce Rusya’dan petrol ve doğalgaz ithalatına yönelik ambargonun hızlandırılmasını istemişti.

İki ülke Rusya’ya ödemeleri artırmıştı

AB’nin çağrılarına rağmen Macaristan ve Slovakya, enerji tedarikinde çeşitlendirmeye gitmeyi reddediyordu.

Her iki ülke de denize çıkışlarının olmadığını ve Hırvatistan üzerinden geçen boru hattının kapasitesinin yetersiz kaldığını savunarak Rus enerji kaynaklarını uygun fiyata ikame edemeyeceklerini belirtiyordu.

Finlandiya merkezli Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) verilerine göre, iki ülke Rusya’dan alımlarını bu yıl içinde artırdı.

Macaristan ve Slovakya, 2025’in ilk dokuz ayında Rusya’ya 5,58 milyar avro ödedi. Bu miktar, 2024 yılının tamamındaki 5,56 milyar avroluk ödemeyi geride bıraktı.

Litvanya Enerji Bakanı Jıgimantas Vayçyunas, Politico dergisine yaptığı açıklamada, “Rusya Ukrayna’nın enerji altyapısını bombalamayı sürdürürken, Macaristan ve Slovakya milyarlarca avroyu Rusya’ya ödüyor. Bu paralar Kremlin’in savaş makinesini besliyor, bu kabul edilemez” diye konuştu.

Öte yandan Slovakya Başbakanı Robert Fico, ülkesine doğalgaz ithalatında istisna tanınmazsa Rusya’ya karşı hazırlanan 19. yaptırım paketini engelleyeceğini söylemişti.

Ancak Vayçyunas, Bratislava ve Budapeşte’nin bu tür tehditleri sürekli dile getirdiğini belirterek, “Şimdi gerçekten kararlı bir duruş sergilememiz gerekiyor” dedi.

Mevcut durumda Macar devlet enerji şirketi MVM’nin Gazprom ile 2036’ya, Slovakya’nın kamu şirketi SPP’nin ise 2034’e kadar uzanan uzun vadeli sözleşmeleri bulunuyor.

Piyasalarda ‘sınırlı’ fiyat artışı bekleniyor

Politico dergisine konuşan Macar enerji sektöründen bir temsilci, AB’nin yeni planının “felakete yol açmayacağını” söyledi.

Aynı temsilci, “Hükümet ve siyasetçiler ‘Kurt geliyor’ diye bağırıyor. Bakalım gerçekten gelecek mi?” ifadelerini kullandı.

Erste Bank’ın petrol ve doğalgaz analisti Tamaş Pletsser ise fiyatların orta vadede yüzde 5 ila 10 arasında artmasını beklediğini belirtti.

Pletsser, Avrupa Komisyonu’nun doğalgaz transit ücretlerinde indirim için bir anlaşmaya aracılık etmesi halinde bu artışın yüzde 40’a kadar azaltılabileceğini de ekledi.

Pletsser’e göre Macaristan, Batı Avrupa ülkeleri ve Yunanistan’dan LNG ithalatı yapabilir. Bunun yanı sıra 2027’nin ortasından itibaren Romanya’nın Karadeniz kıta sahanlığındaki yeni sahasından gaz tedarik etme olanağı doğacak.

Analist, “Gaz endüstrisi buna tamamen hazır” değerlendirmesini yaptı.

‘Aynı hatayı tekrarlamamalıyız’

Bloomberg’e göre, Rusya’dan ithal edilen LNG, Avrupa’nın toplam sıvılaştırılmış gaz ithalatının yaklaşık yüzde 15’ini oluşturuyor. Bu konuya ilişkin ayrıntılı önlemlerin hafta içinde ayrıca görüşüleceği belirtiliyor.

Avrupa Birliği Enerjiden Sorumlu Komiseri Dan Yorgensen, toplantı öncesinde yaptığı açıklamada, “Mesele sadece bugünkü çatışma değil. Bu, geleceğe dair bir mesele. Böyle bir hatayı bir daha asla tekrarlamamalıyız” dedi.