AB polisi yapay zeka istiyor

AB kolluk kuvvetleri (Europol), ciddi suçlarla mücadele etmek için yapay zeka araçlarına daha hızlı erişmek istiyor.

POLITICO’ya konuşan kurumun başkan yardımcısı Jürgen Ebner, suçluların “yapay zekayı kötüye kullanarak” “hayatlarının en güzel günlerini” yaşadığını, ama polis yetkililerinin yeni teknolojiyi kullanmakta yasal kontrollerden dolayı zorlandığını söyledi.

Yetkililer, AB yasaları uyarınca veri koruma ve temel haklar değerlendirmelerini yapmak zorundalar. Ebner, bu kontroller AI kullanımını sekiz aya kadar geciktirebileceğini söyledi. Ona göre süreci hızlandırmak, “hayati tehlike” bulunan zamanla yarışılan durumlarda fark yaratabilir.

Europol, büyük veri işleme ve suçlular arasındaki iletişimin şifresini çözme gibi alanlarda son yıllarda teknoloji kapasitesini geliştirdi. Yetkililer, AI’ın siber suçları hızla artırdığı bir dünyada “ateşe ateşle karşılık vermeyi” istiyor.

Fakat akademisyenler ve aktivistler, yetkililere AI teknolojisini sınırlama olmaksızın kullanma özgürlüğü verilmesine ilişkin endişelerini defalarca dile getirdiler.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Europol’ün personel sayısını iki katından fazla artırarak, “fiziksel ve dijital dünyalar arasında sürekli geçiş yapan” suç gruplarıyla mücadele etmek için bir güç merkezi haline getirmeyi taahhüt etti.

Komisyonun son çalışma programı, bunun 2026’nın ikinci çeyreğinde Europol’ü güçlendirmek için bir yasama önerisi şeklinde olacağını belirtti.

Malta’da Avrupa’nın çeşitli polis teşkilatlarından veri koruma uzmanlarının katıldığı bir toplantıda konuşan Ebner, kolluk kuvvetlerinin “çok karmaşık bir uyum prosedürü” izlemek zorunda kalmadan acil durumlarda AI araçlarını kullanabilmelerini sağlayacak hızlı bir prosedürün “kesinlikle gerekli” olduğunu söyledi.

AI aracının veri koruma ve temel haklar üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi, AB’nin Genel Veri Koruma Yönetmeliği (GDPR) ve AI Yasası kapsamında zorunlu. Ebner, bu süreçlerin altı ila sekiz ay sürebileceğini söyledi.

Üst düzey polis memuru, daha hızlı bir acil durum sürecinin, profil oluşturma veya canlı yüz tanıma ile ilgili AI aracının kırmızı çizgilerini atlamayacağını açıkladı.

Kolluk kuvvetleri, AB’nin Yapay Zeka Yasası (AI Act) kapsamında halihazırda birkaç muafiyete sahip. Kurallara göre, kolluk kuvvetlerinin kamusal alanlarda gerçek zamanlı yüz tanıma kullanımı yasak fakat AB ülkeleri, özellikle en ciddi suçlar için istisnalara izin verebilir.

Milletvekilleri ve dijital hak grupları, yasanın müzakeresi sırasında AB ülkeleri tarafından güvence altına alınan bu istisnalar hakkında endişelerini dile getirdiler.

Europol’de yönetişim konularını denetleyen Ebner, “neredeyse tüm soruşturmaların” artık çevrimiçi bir boyutu olduğunu söyledi ve suçlularla başa çıkmak için teknoloji ve inovasyona yapılan yatırımların “kolluk kuvvetlerine büyük bir yük” getirdiğini belirtti.

Europol yetkilisi, AB kurumunun yaklaşan genişlemesi hakkında Avrupa’nın polis şefleriyle de görüşmelerde bulunuyor.

Ebner şunları söyledi:

“Europol’ün inovasyon alanında, teknolojide ve özel taraflarla işbirliği içinde daha fazla şey yapmasını istiyoruz. Yapay zeka son derece maliyetlidir. Yasal şifre çözme platformları maliyetlidir. Aynı durum kuantum bilişim için de öngörülebilir.”

Europol, örneğin teknolojik uzmanlığa sahip analistleri ulusal polis soruşturmalarına destek olarak Avrupa’nın dijital savunmasını güçlendirmeye yardımcı olabilir.

Europol’un temel görevi, bilgi paylaşımı yoluyla ulusal polisin sınır ötesi ciddi suçları soruşturmasına yardımcı olmak fakat AB ülkeleri daha önce, çok fazla polislik yetkisini AB düzeyindeki otoriteye devretme konusunda isteksiz davranmışlardı.

Ebner, AB ülkelerinden kolluk kuvvetlerinin kontrolünü almanın, Europol’ün güçlendirilmesine ilişkin tartışmaların “kapsamı dışında” olduğunu söyledi.

Polis şefi, “Europol’ün insanları tutuklama ve ev aramaları yapma yetkisine sahip olması gerektiğini düşünmüyoruz. Bu mantıklı değil, hiçbir katma değeri yok,” dedi.