Bizi Takip Edin

Ortadoğu

“ABD de Direniş Ekseni de yıpratma savaşını kendi çıkarlarına uygun buluyor”

Yayınlanma

ABD ve “Direniş Ekseni” diye bilinen İran ve ona yakın silahlı grupların 7 Ekim’den sonra başlattığı karşılıklı saldırılar, ABD’li üç askerin öldüğü Kule 22 saldırısıyla yeni bir boyut kazandı. ABD’li yetkililer saldırıya askeri yanıt vermeye hazırlandıklarını açıkladı. Peki bu saldırının boyutu ne olacak? Washington, İran’ı doğrudan karşısına alabilir mi? Gelişmeler Gazze savaşının bölgeye yayılma olasılığını nasıl etkiliyor. Yakın Doğu Haber Genel Yayın Yönetmeni Alptekin Dursunoğlu ile Kule 22 saldırısını ve sonrasında neler olabileceğini konuştuk.

□ Tanf üssüne 22 km yakınlığındaki bu üssün hedef alınmasının özel bir nedeni var mı?

Bölgede Amerika ve İsrail egemenliğine karşı ‘çeşitli düzeylerde’ mücadele eden ‘Direniş Ekseni’ adlı bir ittifak sistemi var. Direniş Ekseni, hedefini Amerika’nın İsrail liderliğinde bir bölgesel düzen kurma stratejisini etkisiz kılmak olarak açıklıyor. ‘Direniş Ekseni’nin mücadelesinin ‘düzeyleri’ de Amerika’nın İsrail liderliğinde bölgesel düzen kurma stratejisi çerçevesinde uygulamaya koyduğu planlara göre şekilleniyor.

Örneğin Amerika 2003’te Irak’ı işgal ettiğinde söz konusu stratejisi çerçevesinde ‘Büyük Ortadoğu Projesi’ (BOP) planını açıklamıştı. Hatırlanacağı üzere 8-10 Temmuz 2004 tarihinde Amerika’nın Georgia eyaletine bağlı Sea Island bölgesinde yapılan G8 zirvesinde BOP’un genel olarak benimsendiği resmi bir bildiriyle açıklanmış ve Amerikan müttefiki ülkeler arasında da bu proje doğrultusunda rol dağıtımı yapılmıştı.

İşgal edilen Irak’ta model bir devlet kurulacak ve diğer bölge ülkeleri de bu modele göre yeniden düzenlenecekti. BOP’un özeti buydu.

Amerika’nın Irak’ı işgali BM Güvenlik Konseyi’ne hatta Avrupalı müttefiklerinin itirazlarına rağmen gerçekleşmişti. Yani tüm dünyayı çiğneyerek Irak’ı işgal eden Amerika’nın BOP projesini gerçekleştirmesini önleyebilecek bir güç de gözükmüyordu. Çünkü diğer ülkeler ya projeye destek vererek Amerika tarafından ödüllendirilmek istiyor veya sessiz kalarak Amerikan şerrinden korunmaya çalışıyordu.

Örneğin dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan da projenin ilgili kısmında dönemin Yemen Cumhurbaşkanı Ali Abdullah Salih’le birlikte rol almış ve bunu “BOP’un eş başkanıyız” diye açıklamıştı.

Irak’ta 30 Ocak 2005’te başlayıp 17 Aralık 2005’te sonra eren siyasi süreçler sonunda Amerika’nın öngördüğü devlet modeli kurulamadığı için BOP başarısız oldu. Bu yüzden de 2004’te herkesin hararetle tartıştığı BOP, 2005’ten sonra çöp oldu.

BOP neden kurulamadı? Çünkü Direniş Ekseni, İran Kudüs Gücü Komutanı General Kasım Süleymani’nin belirlediği çok yönlü bir stratejiyle Amerika’nın Irak’ta öngördüğü model devleti kurmasına izin vermedi.

Direniş Ekseni tıpkı şimdi olduğu gibi o dönemde de ‘yıpratma savaşı’ stratejisi izledi. Yani şimdi nasıl İsrail ve müttefiklerine karşı açık bir savaş ilan edilmediyse o dönemde de Amerika ve müttefiklerine karşı açık bir savaş ilan edilmedi. Ancak hem Irak’taki siyasi gruplar organize edilerek siyasi düzeyde hem de direniş grupları desteklenerek askeri düzeyde mücadele verildi ve Amerikan modeli sabote edildi.

Halbuki Amerika on binlerce askeriyle Irak’ta mutlak hakimdi ve Irak’taki birçok siyasi grup da yeni düzende hâkim rolü kapabilmek için Amerika’yla işbirliğine can atıyordu. Amerikan rejimi 30 Ocak 2005 öncesinde tayin ettiği geçici hükümetle Irak’ta nasıl bir devlet istediğini ortaya koymuştu; ancak 30 Ocak- 17 Aralık 2005 arasındaki 11 aylık siyasi süreçler Irak’ta Amerika’nın değil, General Kasım Süleymani’nin öngördüğü devlet modelini ortaya çıkardı.

Amerikan müttefiki Arap rejimleri de işte bu yüzden Amerika’yı Irak’ı İran’a altın tepside sunmakla, ‘Şii Hilali’ kurulmasına zemin hazırlamakla suçladı. Obama bu yüzden Irak’tan çekilme vaadiyle başkan seçilebildi. Trump bu yüzden “trilyonlarca dolar harcadık ama ne kazandık hiç” diye isyan ediyor.

BOP projesi Direniş Ekseni’nin siyasi ve askeri düzeylerdeki mücadelesiyle çöpe gönderildi; ancak Amerikan rejiminin İsrail liderliğindeki bölge düzeni kurma stratejisi varlığını sürdürüyor.

Bu strateji 2011’deki ‘Arap Baharı’ ile yeniden uygulanma şansı buldu. BOP’a şiddetle tepki gösteren bölge ülkeleri ve halkları da ‘Arap Baharı’nı şiddetle destekledi. Halbuki Arap Baharı, BOP’un yeniden güncellenmesinden başka bir şey değildi.

ABD ve bölgedeki müttefikleri 2011’de devrilen Hüsnü Mübarek ile Zeynelabidin bin Ali’nin yerine Mısır ve Tunus’ta Amerikan yanlısı rejimler kurmak, Bahreyn ve Yemen’deki Amerikan yanlısı rejimleri muhafaza etmek ve Suriye ve Libya gibi Amerikan karşıtı devletleri ise yok etmek için muazzam bir işbirliği yaptı.

Mısır, Tunus, Bahreyn ve Libya’da başarılı oldular; ancak Direniş Ekseni onları Suriye ve Yemen’de bir kez daha hezimete uğrattı.

20 yıllık bu özetin sorunuzla doğrudan ilgili olmadığının farkındayım; ancak İsrail ve Amerikan rejiminin çıkarlarının neden bugünlerde hedef olduğunu, hedef alanların kimler olduğunu ve amaçlarının ne olduğunu açıklayabilmek için bu özet gerekliydi diye düşünüyorum.

Şimdi sorunuza doğrudan cevap vereyim. Hayır bu üssün hedef alınmasının özel bir anlamı yok. İsrail liderliğinde bölgesel düzen kurma stratejisinin sahibi olan Amerika’nın ve Gazze’de soykırım yapan İsrail rejiminin bölgedeki tüm varlıkları Direniş Ekseni bileşenlerinin hedefi.

Irak İslami Direnişi, Irak ve Suriye’deki Amerikan üslerini ve İsrail işgali altındaki hedefleri vuruyor.

Yemen İsrail gemilerini ve İsrail çıkarlarını savunmak için kendisiyle savaşan Amerika ve İngiliz gemilerini vuruyor.

Hizbullah ise Lübnan sınırındaki İsrail askeri altyapısını vuruyor. Bu operasyonlar Gazze savaşı durduruluncaya kadar sürecek; ancak Amerika’nın stratejisi değişmeyeceği için bir başka zaman ve yerde tekrar devam edecek.

Direniş Ekseni, Amerika ve müttefiklerine karşı doğrudan açık bir savaş açamıyor. Çünkü böylesi bir savaşta sadece Batılı ülkelerin değil, bölgedeki ülkelerin de düşmanlığını çekeceğini biliyor. Bu yüzden zamana yayılan yıpratma savaşı veriyor. Gözüken o ki bu savaş Amerikan rejiminin bölgedeki askeri varlığı ve İsrail liderliğindeki bölge düzeni kurma stratejisi devam ettikçe sürecek.

□ ABD’nin nasıl bir karşılık vermesini bekliyorsunuz İran sınırları içerisine bir misilleme saldırısı öngörüyor musunuz?

Hayır, Direniş Ekseni nasıl kendi potansiyelinin ve gücünün farkında olduğu için Amerika’ya karşı açık ve doğrudan bir savaş açmıyorsa, Amerikan rejimi de kendi potansiyelini ve risklerini bildiği için ‘yıpratma savaşına’ açık ve doğrudan savaş ilan ederek karşılık vermiyor. Yani iki taraf da çatışmaların yıpratma savaşı düzeyinde kalmasını kendi çıkarlarına uygun buluyor.

Bu yüzden de Direniş Ekseni bileşenleri Amerikan ve İsrail hedeflerini vururken Amerikan ve İsrail rejimleri de Direniş Ekseni’nin İran dahil tüm bileşenlerine suikastlar veya noktasal saldırılarla karşılık veriyor.

□ Geçen hafta Pentagon’un Suriye’den çekilme planı üzerinde çalıştığına dair haberler yayıldı. Yaklaşan seçim nedeniyle savaş karşıtı oylar için sızdırılan bir haber de olabilir ancak Washington’da Suriye’den çekilme yönünde güçlü sesler olduğu biliniyordu. Bu saldırı, Washington’daki çekilmeye yönelik sesleri nasıl etkiler? Daha da güçlendirir mi yoksa tam tersi bir etki mi yapar?

Amerikan rejimi, 2014’ten beri IŞİD bahanesiyle Suriye’de bulunuyor. Ancak Suriye’deki asıl varlık sebebi Direniş Ekseni’nin İran’dan başlayıp Irak ve Suriye üzerinden Lübnan’a ve Lübnan’dan da hiç kimsenin bilmediği kanallarla Gazze’ye ulaşan lojistik ikmal koridorunu kesmek.

3 aylık vahşi bombardımana rağmen Gazze’de herkesi hayretler içerisinde bırakan direniş askeri altyapısı bu koridorun sonucu. Amerika ve müttefikleri ‘Arap Baharı’ sırasında Suriye’de ‘devrim’ yapabilseydi bu koridor yok olacak ve Lübnan da Gazze’nin kaderine mahkûm edilecekti.

Amerika ve müttefikleri Suriye’de Direniş Ekseni’ne yenildiği için Amerika askeri varlığıyla bu koridorun kullanımını engellemeye çalışıyor. Bunu yaparken de hiçbir maddi külfet altına girmediği gibi yağmaladığı Suriye petrolü ve tahılı sayesinde para kazanıyor ve paralı askerlerini finanse ediyor.

Bu şartlar altında Amerikan rejiminin Suriye’den çekilmesini beklemek gerçekçi gözükmüyor. Amerikan rejiminin Suriye’den çekilmesi Irak’taki varlığıyla doğrudan ilişkili. Çekilme konusunun bugünlerde gündeme gelmesi de tamamen Irak’la ilgili bir durum.

Hatırlanacağı üzere Amerikan rejiminin General Kasım Süleymani’ye yönelik terörist saldırısının ardından Irak parlamentosu Amerikan askerlerinin Irak’tan çekilmesini öngören bir karar almıştı. Ancak Irak’taki çok parçalı siyasi yapı ve Irak’ın işgalden bu yana ekonomik olarak Amerika’ya bağımlılığı Irak hükümetinin bu kararı uygulamasına izin vermedi.

Amerikan rejiminin misilleme gerekçesiyle Irak Halk Seferberlik Güçlerine yönelik saldırıları Irak hükümetini içeride zor durumda bırakıyor. Çünkü Halk Seferberlik Güçleri (Haşdi Şabi) Irak silahlı kuvvetlerinin bir parçası ve yasal olarak başbakana bağlı. Dolayısıyla Irak başbakanları, kendisine bağlı resmi bir gücün, ülkede sözde terörle mücadele için bulunan yabancı güçler tarafından vurulmasını kendi kamuoyuna izah edemiyor.

Bu yüzden de Irak meclisinin 2020 tarihli kararına atıf yaparak Amerika’ya çekilmesi yönünde baskı yapıyor. Amerikan rejiminin Irak’a karşı kullanacağı kozlar oldukça istediğinde tıpkı Adil Abdülmehdi hükümeti örneğinde olduğu gibi hükümetleri devirebiliyor. Üstelik de bunu “Irak halkının talebi” ile ve İran’ı suçlatarak yapabiliyor.

Irak İslami Direnişi’nin Gazze’ye destek için Amerikan hedeflerine yaptığı saldırılar çekilme konusunu yeniden gündeme getirmiş olsa da Amerikan rejimi henüz Irak’ta, 1983’te Lübnan’dan kaçmasını gerektiren şartlar oluştuğunu düşünmüyor.

Hizbullah’ın 1983’teki operasyonunda yüzlerce deniz piyadesini kaybeden Amerika, Lübnan’dan açıkça kaçmıştı. Ürdün’deki operasyonun Amerika’yı Irak’tan kaçmaya zorlayacağını sanmıyorum. Ayrıca Amerikan rejiminin Irak’tan çekilmedikçe Suriye’den de çekileceğini düşünmüyorum.

□ ABD bir yandan savaşın bölgeye yayılmasını istemediğini söylüyor diğer yandan Husilere yapılan saldırılar gibi adımları, bu riski artırıyor. Özellikle bu saldırı ve ABD’nin vereceği olası yanıt, savaşın yayılmasına yol açabilir mi?

Bir önceki soruda söylediklerim bu soru için de geçerli. İki taraf da çatışmaları ‘yıpratma savaş’ düzeyinde tutmayı kendi çıkarına görüyor. Yemen, Irak Direnişi ve Hizbullah, İsrail rejimi ve yandaşlarına, açık ve doğrudan savaş ilan etmeden onları açık ve doğrudan savaşın etkilerine maruz bırakıyor.

İsrail rejimi ve yandaşları, Direniş Ekseni’nin bileşenlerine açık ve doğrudan savaş başlatarak sonuç alabileceğini düşünseydi bunu şu üç ayı aşkın zaman içerisinde defalarca yapardı. Sadece Yemen’in operasyonları bile kendileri açısından küresel ölçekte ekonomik kayıplara mal oluyor ancak bir koalisyon kurmayı bile başaramıyorlar. Amerikan rejiminin koalisyonuna katılmayan ülkeler Gazze’yi veya Yemen’i destekledikleri için bu kararı alıyor değil. Yemen’e karşı savaşla hiçbir sonuç alamayacaklarını bildikleri ve savaşın kendilerine çok daha pahalıya mal olacağını gördükleri için Amerikan rejiminin koalisyonundan uzak duruyorlar.

Zira Yemen Bab el-Mendeb silahını şu an sadece İsrail’e giden gemiler için kullanıyor. Amerikan rejiminin müttefiki dahi olsa şu an kendi deniz ticaretini ilgilendirmeyen hangi ülke sırf İsrail rejiminin çıkarı için kendi ticaretini Yemenlilere hedef yapmak ister?

Dolayısıyla mevcut şartlarda bariz bir değişim olmadıkça Direniş Ekseni ile ‘soykırım ekseni’ arasındaki savaşın ‘yıpratma savaşı’ düzeyinde kalacağını ve bölgesel savaşa dönüşmeyeceğini düşünüyorum.

Amerikan rejimi blöf yoluyla sonuç alabilmek için ‘bölgesel savaş’ tehdidini gündeme getiriyor olabilir; ancak böyle bir savaşın sonunda, sadece İsrail liderliğindeki bölgesel düzen stratejisini değil, İsrail rejiminin varlığını kaybedebileceğini çok iyi biliyor.

İsrail dışarıdan göçle var olabilen yapay bir devlet, stratejik derinliği yok ve Hayfa’daki kimyasal tesisler ve Dimona’daki nükleer tesis düşünüldüğünde ‘kitle imha silahlarının’ üzerinde oturuyor.

Direniş Ekseni’nin devlet bileşenlerini boş verin, sadece Hizbullah bile İsrail’in üzerinde oturduğu Hayfa’daki kimyasal, Dimona’daki nükleer ‘bombayı’ patlatmaya kadir ve bunu da en iyi İsrailliler biliyor. Amerika, İsrail için Pirus zaferi istemiyor.

Ortadoğu

Eric Trump’ın desteklediği şirket, Gazze tünellerine “insansı robotlar” göndermek istiyor

Yayınlanma

Eric Trump’ın desteklediği bir şirket, Gazze’nin altındaki tünellere 1.000 insansı robot göndermek üzere görüşmeler yürütüyor.

Foundation Future Industries, Gazze Şeridi’ndeki “Hamas tünellerinde” devriye atması hedefiyle Phantom MK1 robotunu konuşlandırmak için üst düzey İsrailli askeri yetkililerle doğrudan görüşmelerde olduğunu açıkladı.

İsrail Savunma Kuvvetleri’nin (IDF), Mart ayında Donald Trump’ın oğlunun baş stratejik danışman olarak atandığı bu şirketten 1.000 adede kadar robot satın alması bekleniyor.

Savaşa katılabilen, bubi tuzaklarını etkisiz hale getirebilen ve tetik tellerini tespit edebilen robotların birim fiyatı yaklaşık 150.000 dolar civarında.

Şirketin kurucu ortağı ve başkanı Mike LeBlanc, Financial Times’a verdiği demeçte, “İsrail Savunma Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı ile doğrudan görüşüyoruz,” dedi.

Başkanın oğlunun “mekanik konulara çok yatkın” olduğunu belirten LeBlanc, şunları ekledi:

“O [Eric Trump] robotlar hakkında konuşmayı çok seviyor, robotlarla ilgili sorular sormayı çok seviyor… Bir danışman olarak çok değerli bir katkı sağlıyor.”

Önde gelen ABD’li robotik firmaları, ürünlerinin askeri çatışmalarda kullanılmayacağına dair söz verdiler.

LeBlanc, “‘Terminatör’ üretilmesinden söz etmek söz konusu bile değil,” iddiasında bulundu fakat şunları ekledi:

“Kimse oturup ısı güdümlü füzeleri tartışıyor mu? Çünkü bunlar oldukça korkutucu ve oldukça otonomlar. Eğer birinin, kapının diğer tarafında silahını ona doğrultmuş bir düşman olup olmadığını bilmeden kapıyı tekmelemek zorunda kalmasını engelleyebiliyorsanız, bu robotların yapabileceği en yüksek amaç budur.”

Şubat 2026’da, iki adet Phantom MK1 robot biriminin cephe keşif, ikmal ve lojistik değerlendirme amacıyla Ukrayna’ya gönderildiği bildirildi.

Anlaşma sağlanırsa, robotlar Gazze’nin altında uzanan ve yaklaşık 300 mil (480 km) uzunluğundaki Hamas kontrolündeki tünelleri devriye gezmek üzere gönderilecek.

42 yaşındaki Eric Trump, 2024 yılında kurulan Foundation Future Industries şirketinde hisseye sahip.

LeBlanc, şirketin ABD ordusundan 70 milyon dolardan fazla tutarda sözleşme aldığını söyledi.

Trump’ın bir sözcüsü, başkanın oğlunun “herhangi bir devlet sözleşmesinin talep edilmesi, müzakere edilmesi, tedarik edilmesi veya yürütülmesi dahil olmak üzere Foundation’ın yönetimi, operasyonları, stratejik kararları veya ticari faaliyetlerinde hiçbir rolü olmadığını” savundu.

FT’ye yaptıkları açıklamada, Trump’ın “Foundation’ı hiçbir devlet kurumuna tanıtmadığını veya herhangi bir devlet sözleşmesi müzakeresine katılmadığını” savundular ve “Tüm sözleşme kararları, onun katılımı veya etkisi olmaksızın Foundation yönetimi tarafından bağımsız olarak alınmaktadır,” diye eklediler.

LeBlanc, Trump’ın katılımının sözleşmenin alınmasında hiçbir rol oynamadığını iddia etti fakat kendisinin de Kongre’de ifade vermek üzere çağrılmasını beklediğini söyledi.

Trump ailesiyle bağlantıları olan şirketlere devlet ihalelerinin verilmesi, şiddetli eleştirilere yol açıyor.

Geçen ay The Telegraph, Gazze’deki savaşı sona erdirmekle görevli “Barış Kurulu”nda (BoP) birkaç çıkar çatışması ortaya çıkarmıştı.

ABD Barış Özel Temsilcisi ve BoP yönetim kurulu üyesi Jared Kushner, Tel Aviv merkezli bir sigorta ve yatırım şirketi olan Phoenix Financial’da önemli bir hisseye sahip olan Affinity Partners’ın sahibi.

Phoenix Financial ise İsrail ordusuyla bağlantılı bir dizi şirkete yatırım yapıyor.

The Telegraph, bu şirketlerden biri olan Smart Shooter Ltd adlı küçük bir İsrail savunma firmasının, geçen ay daha köklü rakiplerini geride bırakarak 150 milyon dolar değerinde bir ABD ordusu ihalesini kazandığını ortaya çıkardı.

Okumaya Devam Et

Ortadoğu

Körfez ülkeleri Kuveyt’te yeni askeri komuta merkezi kurdu

Yayınlanma

Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) savunma bakanları, altı üye ülke arasındaki askeri entegrasyonu derinleştirmek amacıyla Kuveyt’te yeni bir ortak komuta merkezinin kurulmasını ve bu merkeze kuvvetlerin tahsis edilmesini onayladı.

Karar, salı günü KİK Genel Sekreteri Casim El Budeyvi tarafından, Bahreyn Savunma Bakanı Korgeneral Abdullah bin Hassan El Nueymi’nin başkanlığında, Bahreyn’in Manama kentinde düzenlenen KİK Ortak Savunma Konseyi’nin 23. oturumunun ardından duyuruldu.

İleri düzey komuta, karargâhı Riyad’da bulunan mevcut Birleşik Askeri Komuta’nın bir parçasını oluşturacak.

KİK daha önce BAE, Bahreyn, Kuveyt, Umman, Katar ve Suudi Arabistan’ın silahlı kuvvetleri arasındaki askeri entegrasyonu ve koordinasyonu güçlendirmek amacıyla bu birleşik komutayı kurmuştu.

Duyuruda, yeni komutaya atanacak kuvvetlerin sayısı veya yapısı, sorumlulukları ya da ne zaman faaliyete geçeceği konusunda ayrıntılı bilgi verilmedi.

El Budeyvi, bu kararın salı günkü toplantıda Körfez ülkeleri arasında ortak askeri işbirliğini ve entegrasyonu ilerletmek amacıyla üzerinde mutabık kalınan çeşitli tedbirlerden biri olduğunu söyledi.

Körfez ülkeleri demiryolu anlaşması imzaladı

Ayrıca, ortak askeri harekatı güçlendirmek amacıyla Nisan ayında Cidde’de düzenlenen olağanüstü toplantıda KİK liderleri tarafından yayınlanan talimatlara da değindi ve bunların üye devletlerin güvenliğini ve egemenliğini korumak ve ortak tehditlere karşı koyma yeteneklerini geliştirmek konusundaki ortak kararlılığı yansıttığını belirtti.

Körfez liderleri, Nisan ayındaki toplantıda bölgeye yönelik ortak bir füze uyarı sisteminin “hızlandırılmış” bir şekilde tamamlanmasını talep etmişti.

El Budeyvi o dönemde, “Üye devletler arasında askeri entegrasyonun yoğunlaştırılmasının ve balistik füzelere karşı erken uyarı sistemi projesinin tamamlanmasının hızlandırılmasının önemini vurguladılar,” demişti.

Bu son karar, bu yıl İran’ın KİK ülkelerine yönelik misillemeleri, Yemen direnişinin Suudi Arabistan’a yönelik füze ve insansız hava aracı saldırıları, ABD ile İran arasında yeni bir askeri çatışma yaşanacağına dair endişeler ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin devam eden aksaklıkları nedeniyle artan bölgesel güvenlik endişeleri ortasında alındı.

El Budeyvi, İran misillemelerine yanıt vermede Körfez orduları arasındaki koordinasyonu överek, bu işbirliğinin üye devletlerin güvenliğinin ortak bir sorumluluk olduğunu gösterdiğini söyledi.

Bu karar, 29 Ekim’de Manama’da düzenlenen KİK silahlı kuvvetleri genelkurmay başkanları toplantısının ardından geldi.

Toplantıda askeri liderler, bölgesel güvenlik sorunlarına yanıt olarak savunma işbirliği ve koordinasyonunun güçlendirilmesini görüştü.

El Budeyvi ayrıca, “sivil tesislere ve altyapıya zarar veren İran’ın KİK ülkelerine yönelik saldırılarını” ve “Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırılarını” kınadı ve bloğun kolektif güvenliğe olan bağlılığını yineledi.

Okumaya Devam Et

Ortadoğu

Netanyahu’nun Arap partilerini hedef alması Mecliste krize yol açtı

Yayınlanma

İsrail Başbakanı Netanyahu’nun meclis açılışında Arap partilerini hedef alarak birlik hükümeti çağrısı yapması üzerine, hükümeti kurmakla görevlendirilen Gadi Eisenkot Likud ile görüşmeleri iptal etti. Netanyahu’nun bloku 53 sandalyede kalırken, 67 vekilin desteğini alan Eisenkot, Başbakanın görevde kalmaya uygun olmadığını açıkladı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, yeni Meclisin yemin töreninin ardından 10 Kasım Salı günü yaptığı konuşmada birlik hükümeti çağrısını tekrarladı.

Netanyahu, İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilerin desteğiyle hükümet kurulması ihtimaline karşı çıkarak bu partilerin milletvekillerini “terörü desteklemekle” ve “Yahudi devletini yok etmek istemekle” suçladı.

The Times of Israel gazetesinin haberine göre Netanyahu’nun konuşması muhalefet kanadında tepkiyle karşılandı.

Hükümeti kurmakla görevlendirilen Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot, Likud temsilcileriyle yapılması planlanan görüşmeyi iptal etti.

Netanyahu’nun seçim sürecinden bu yana Arap partilerini gayrimeşru ilan etme girişimleri, Eisenkot’un bu partilerin desteğiyle hükümet kurma ihtimalini hedef alıyor.

Meclis tablosunda Netanyahu’nun bloku 53 sandalyede kalırken, Eisenkot’un başbakanlığı için öneride bulunan partiler toplam 67 milletvekiline ulaşıyor.

Yahudi muhalefet partilerinin Arap partileriyle işbirliği yapılmasına yönelik itirazları ise bu sayısal çoğunluğun hükümete dönüşmesini güçleştiriyor.

Konuşmasına İran başlığıyla başlayan Netanyahu, Tahran’ın nükleer programını yeniden ilerletmeye çalıştığını iddia etti.

Netanyahu, “Bu varoluşsal tehdidi kalıcı olarak ortadan kaldırmanın tek yolu, ayetullahlar rejimini devirmektir” dedi.

Güvenlik risklerini gerekçe göstererek ulusal birlik hükümeti kurulması çağrısında bulunan Netanyahu, “Diğer bütün hesapları bir kenara bırakmalı ve ulusal birlik hükümeti kurmalıyız. Bu büyüklükteki sorunlarla ancak böyle bir hükümet baş edebilir” değerlendirmesini yaptı.

Netanyahu, konuşmasının büyük bölümünü muhalefet partilerinin Arap milletvekilleriyle kurabileceği işbirliğine ayırdı.

Ra’am ile Ortak Liste arasında ayrım yapmayı kabul etmeyen Netanyahu, iki siyasi hareketin de Yahudi devletinin yıkılmasını amaçladığını öne sürdü.

Netanyahu konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı: “Yalnızca Yahudi devletinin yıkıntıları üzerinde nasıl bir Filistin devleti kurulacağı konusunda ayrılıyorlar: Gazze’deki Hamas gibi Müslüman Kardeşler modelinde İslami bir devlet mi, yoksa Fetih modelinde milliyetçi bir Filistin devleti mi? Aralarındaki bütün fark bu.”

Ra’am lideri Mansur Abbas ise Netanyahu’nun 2021 yılında hükümet kurma amacıyla kendisiyle müzakere yürüttüğünü daha önce defalarca dile getirmişti.

Netanyahu’nun o dönemki girişimi sonuçsuz kalmış, Ra’am daha sonra Bennett-Lapid koalisyon hükümetinde yer almıştı.

Eisenkot’un ultra-Ortodoks partilerle temas kurma arayışına da karşı çıkan Netanyahu, Haredi milletvekillerine seslenerek İsrail’in Yahudi kimliğinin tehlike altında olduğunu savundu.

Haredi temsilcilerden Eisenkot blokunun vaatlerine güvenmemelerini isteyen Netanyahu, “Size dağlar kadar vaatlerde bulunacaklar. Ama solun başını çektiği bir hükümet kurulur kurulmaz bütün bu vaatler buharlaşacak. Arap partilerinden bir güvenceye sahip olacaklar ve istediklerini yapacaklar” dedi.

Netanyahu, Tevrat eğitimi alan öğrencilerin statüsünü yasal zemine oturtma ve hahamlarla uzlaşarak askerlik yasası çıkarma taahhüdünü yineledi.

Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi, dini okul öğrencilerini zorunlu askerlik hizmetinden muaf tutacak yasal düzenlemenin hayata geçirilmemesi nedeniyle Netanyahu yönetimine tepki gösteriyor.

Parti, hükümeti kurma görevi sürecinde Cumhurbaşkanlığına herhangi bir isim önermedi.

Şas Partisi ise Netanyahu blokundaki yerini korumaya devam ediyor.

Eisenkot’un savunduğu herkes için zorunlu ulusal hizmet ilkesi, Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi ile yürütülebilecek olası ortaklığın önündeki temel engellerden biri olmayı sürdürüyor.

Netanyahu’nun meclis hitabı sırasında muhalefet sıralarından danışmanlarının Katar ile bağlantılarına ve 7 Ekim 2023 saldırılarına ilişkin devlet soruşturma komisyonu kurulmamasına yönelik tepkiler yükseldi.

Birlikte Partisi lideri ve eski Başbakan Naftali Bennett, “Devlet soruşturma komisyonu ne olacak? Katar’ı neden düşman devlet ilan etmiyorsun? Katarlı danışmanların ne olacak?” diye sordu.

Demokratlar Partisi lideri Yair Golan ve parti üyeleri salonu terk ederken, milletvekili Gilad Kariv, “Katar’dan ne kadar para aldınız?” sorusunu yöneltti.

Netanyahu, uzun yıllar boyunca Katar’dan Gazze’deki Hamas yönetimine mali kaynak aktarılmasını kolaylaştıran bir hat izlemişti.

Başbakanlık bünyesinde çalışan bazı yakın danışmanların, Doha’nın çıkarlarını koruma karşılığında maddi kazanç sağladıkları iddiasıyla haklarında soruşturma yürütülüyor.

Netanyahu’nun uzun süredir danışmanlığını yapan Jonatan Urich’in, polis ifadesinde Katar bağlantılı faaliyetler karşılığında yüz binlerce şekel aldığını ve bu çalışmaların 7 Ekim sonrasında da devam ettiğini kabul ettiği belirtilmişti.

Urich, Netanyahu’nun ekibinde çalışmayı sürdürüyor.

Netanyahu konuşmasında seçim süreçlerine dış müdahale yapıldığı yönündeki iddiaları yeniden gündeme getirerek soruşturma dosyası üzerindeki sınırlamaların kaldırılmasını istedi.

Polis incelemesinde söz konusu iddialara dair kısıtlı delil elde edildiği, adli makamların da iddialar doğrulansa dahi sonucun değişmeyeceğini aktardığı biliniyor.

Eisenkot, konuşmanın ardından X hesabından yaptığı açıklamada Netanyahu’nun resmi töreni siyasi amaçları doğrultusunda kullandığını kaydetti.

Eisenkot açıklamasında şu ifadeleri kullandı: “Görevi sona ermekte olan başbakanın gerçeklikten kopuk, bölücü, nefret dolu ve utanç verici konuşmasını oturup dinledim. Bir dakika daha görevde kalmaya uygun olmadığına daha da ikna oldum.”

“Ulusal acil durum hükümeti” kurma hedefini yineleyen Eisenkot, Netanyahu yönetiminin ülkeyi kutuplaştırdığını ve güvenliğini tehlikeye sürüklediğini vurguladı.

Ortak Liste ise meclisteki konuşmayı “kışkırtıcı ve ırkçı” olarak tanımlayarak Netanyahu’nun makamından uzaklaştırılması yönünde çalışma yürüteceğini açıkladı.

Parti, sandıkta kendisini destekleyen 500 bini aşkın yurttaşın iradesini mecliste temsil etme kararlılığını sürdürdüğünü kaydetti.

Ra’am lideri Mansur Abbas da Kanal 12 televizyonuna verdiği demeçte, Netanyahu’nun resmi devlet merasimini “yalan söylemek, kışkırtmak ve Arap partilerine iftira atmak” için kullanmasından ötürü şaşkınlık duyduğunu ifade etti.

Abbas, “Biz yasalara uyan İsrail vatandaşlarıyız. İslami bir devlet veya Arap devleti kurmak istemiyoruz” dedi.

Sözlerini sürdüren Abbas, “Barıştan ve çatışmanın iki devletli çözümle sona ermesinden yanayız. Terörü kınıyoruz; biz de terörün mağduruyuz” diye konuştu.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English