Bizi Takip Edin

Diplomasi

ABD ile Rusya arasındaki son nükleer anlaşma Yeni START sona eriyor

Yayınlanma

ABD ile Rusya arasındaki stratejik nükleer silahları sınırlayan son yürürlükteki anlaşma (Yeni START), 5 Şubat’ta sona eriyor. Tarafların yeni bir mutabakata varmaması durumunda, 1972’den bu yana ilk kez iki süper güç, nükleer cephaneliklerini genişletme konusunda herhangi bir yasal kısıtlamaya tabi olmayacak.

usya ve ABD arasındaki stratejik saldırı silahlarının sınırlandırılmasına ilişkin son yürürlükteki anlaşmanın süresi 5 Şubat’ta doluyor.

Washington ile Moskova arasında son dakikada bir uzlaşma sağlanamaması halinde -ki mevcut göstergeler bu yönde- iki nükleer güç, Richard Nixon ve Leonid Brejnev’in 1972 yılında imzaladığı anlaşmalardan bu yana ilk kez uzun menzilli nükleer silah cephaneliklerini genişletmekte serbest kalacak.

Yeni START (Rusça kısaltmasıyla SNV-3), 2010 yılında dönemin ABD Başkanı Barack Obama ve Rusya Devlet Başkanı Dmitri Medvedev tarafından imzalanmış ve bir yıl sonra yürürlüğe girmişti.

2021 yılında bir kez uzatılan anlaşma için Vladimir Putin, Eylül 2025’te “tarafların müzakere şansı bulabilmesi adına kısıtlamalara bir yıl daha uyulması” teklifinde bulunmuştu.

Donald Trump ise bu teklife o dönem resmi bir yanıt vermemekle birlikte, geçen haftalarda New York Times’a verdiği demeçte, “Süresi dolarsa dolar. Biz daha iyi bir anlaşma yaparız” ifadelerini kullandı.

“Taraflar en kötü senaryoya göre hareket edecek”

İngiltere merkezli Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü (RUSI) uzmanı Darya Dolzikova, Reuters’a yaptığı değerlendirmede, bu tür anlaşmaların yalnızca sayısal sınırlamalar getirmediğini, aynı zamanda tarafları bilgi paylaşımına zorunlu kıldığını vurguladı.

Dolzikova, bu bilgi akışının “karşı tarafın hareket noktasını, endişelerini ve motivasyonlarını anlamak” adına kritik bir mekanizma olduğunu belirtti.

Eski Sovyet ve Rus silahsızlanma müzakerecisi Nikolay Sokov ise yeni bir anlaşma olmaması durumunda ülkelerin, rakibin ürettiği ve konuşlandırdığı silahlar hakkında en kötü varsayımlara göre hareket etmek zorunda kalacağını kaydetti.

Sokov, “Bu kendi kendini besleyen bir süreç. Düzenlenmemiş bir silahlanma yarışında durum son derece istikrarsız hale gelecektir” uyarısında bulundu.

Mevcut anlaşma, her iki taraf için konuşlandırılmış nükleer savaş başlığı sayısını 1550, fırlatma araçlarını (kıtalararası balistik füzeler, denizaltı balistik füzeleri ve ağır bombardıman uçakları) ise 700 ile sınırlandırıyor.

Reuters’ın analizine göre Washington’da konuyla ilgili iki farklı görüş hakim. Yeni bir anlaşmayı destekleyenler, bunun silahlanma yarışını önleme iradesini göstereceğini ve strateji geliştirmek için zaman kazandıracağını savunurken; karşıt görüştekiler, Çin’in artan nükleer kapasitesi karşısında ABD’nin elinin serbest olması gerektiğini ve yeni bir anlaşmanın zayıflık göstergesi olacağını öne sürüyor.

Trump, daha önce herhangi bir kısıtlamaya tabi olmayan Çin’in de dahil olduğu üçlü bir anlaşma istediğini belirtmişti.

Pekin yönetimi ise nükleer cephaneliğinin Rusya ve ABD’den çok daha küçük olduğunu gerekçe göstererek bu talebi reddediyor.

Mevcut tahminlere göre Çin’in elinde yaklaşık 600 nükleer savaş başlığı bulunuyor. Pentagon, bu sayının 2030 yılına kadar 1000’i aşabileceğini öngörüyor.

ABD stratejisinde “İki Rakip Sorunu”

BM Silahsızlanma Araştırmaları Enstitüsü (UNIDIR) Kıdemli Araştırmacısı Pavel Podvig, ABD’nin Rusya’nın teklifine yanıt vermemesinin temel nedeninin, Amerikan uzmanlar ve politikacılar arasında stratejik cephaneliğin genişletilmesi gerektiği yönünde oluşan konsensüs olduğunu ifade etti.

Podvig, Rusya’nın teklifinin kabul edilmemesindeki bir diğer engelin denetim eksikliği olduğunu belirterek, “Denetim, bir devletin taahhütlerini ne kadar ciddiye aldığını gösteren önemli bir sembolik unsurdur” değerlendirmesinde bulundu.

Yeni START kapsamındaki saha denetimleri 2020 yılında pandemi nedeniyle durdurulmuştu.

Ukrayna’daki askeri müdahalenin başlamasının ardından Ağustos 2022’de Rusya, ABD’nin denetim talebini reddetmiş, 2023 yılında ise Devlet Başkanı Vladimir Putin anlaşmaya katılımı askıya almıştı.

Yeni silah teknolojileri dengeyi zorluyor

Podvig’e göre ABD, kendini anlaşma yükümlülüklerinden bağımsız hissetmesi durumunda, yedekteki savaş başlıklarını yeniden hizmete alarak konuşlu başlık sayısını 1550’den yaklaşık 3.500’e çıkarabilir.

Reuters analizi, Yeni START’ın yerini alacak yeni bir anlaşmanın teknolojik ve stratejik zorluklarına da dikkat çekiyor.

Moskova, mevcut anlaşma kapsamına girmeyen Burevestnik seyir füzesi, Oreşnik hipersonik füzesi ve Poseidon nükleer torpidosu gibi yeni nesil silahlar geliştirdi.

Diğer yandan Trump yönetiminin kurmayı planladığı “Altın Kubbe” füze savunma sistemi, Moskova tarafından stratejik güç dengesini bozmaya yönelik bir girişim olarak değerlendiriliyor.

Diplomasi

UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Yayınlanma

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.

FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.

Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.

UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.

Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.

Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.

Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.

Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.

Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.

Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.

Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.

En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.

POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

Yayınlanma

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.

Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.

Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.

Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.

ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.

Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.

Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.

Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.

Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.

Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.

GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.

Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Yayınlanma

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.

Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.

The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.

ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.

Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu

Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.

Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.

Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.

Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.

Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English