Bizi Takip Edin

Diplomasi

ABD ile Rusya arasındaki son nükleer anlaşma Yeni START sona eriyor

Yayınlanma

ABD ile Rusya arasındaki stratejik nükleer silahları sınırlayan son yürürlükteki anlaşma (Yeni START), 5 Şubat’ta sona eriyor. Tarafların yeni bir mutabakata varmaması durumunda, 1972’den bu yana ilk kez iki süper güç, nükleer cephaneliklerini genişletme konusunda herhangi bir yasal kısıtlamaya tabi olmayacak.

usya ve ABD arasındaki stratejik saldırı silahlarının sınırlandırılmasına ilişkin son yürürlükteki anlaşmanın süresi 5 Şubat’ta doluyor.

Washington ile Moskova arasında son dakikada bir uzlaşma sağlanamaması halinde -ki mevcut göstergeler bu yönde- iki nükleer güç, Richard Nixon ve Leonid Brejnev’in 1972 yılında imzaladığı anlaşmalardan bu yana ilk kez uzun menzilli nükleer silah cephaneliklerini genişletmekte serbest kalacak.

Yeni START (Rusça kısaltmasıyla SNV-3), 2010 yılında dönemin ABD Başkanı Barack Obama ve Rusya Devlet Başkanı Dmitri Medvedev tarafından imzalanmış ve bir yıl sonra yürürlüğe girmişti.

2021 yılında bir kez uzatılan anlaşma için Vladimir Putin, Eylül 2025’te “tarafların müzakere şansı bulabilmesi adına kısıtlamalara bir yıl daha uyulması” teklifinde bulunmuştu.

Donald Trump ise bu teklife o dönem resmi bir yanıt vermemekle birlikte, geçen haftalarda New York Times’a verdiği demeçte, “Süresi dolarsa dolar. Biz daha iyi bir anlaşma yaparız” ifadelerini kullandı.

“Taraflar en kötü senaryoya göre hareket edecek”

İngiltere merkezli Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü (RUSI) uzmanı Darya Dolzikova, Reuters’a yaptığı değerlendirmede, bu tür anlaşmaların yalnızca sayısal sınırlamalar getirmediğini, aynı zamanda tarafları bilgi paylaşımına zorunlu kıldığını vurguladı.

Dolzikova, bu bilgi akışının “karşı tarafın hareket noktasını, endişelerini ve motivasyonlarını anlamak” adına kritik bir mekanizma olduğunu belirtti.

Eski Sovyet ve Rus silahsızlanma müzakerecisi Nikolay Sokov ise yeni bir anlaşma olmaması durumunda ülkelerin, rakibin ürettiği ve konuşlandırdığı silahlar hakkında en kötü varsayımlara göre hareket etmek zorunda kalacağını kaydetti.

Sokov, “Bu kendi kendini besleyen bir süreç. Düzenlenmemiş bir silahlanma yarışında durum son derece istikrarsız hale gelecektir” uyarısında bulundu.

Mevcut anlaşma, her iki taraf için konuşlandırılmış nükleer savaş başlığı sayısını 1550, fırlatma araçlarını (kıtalararası balistik füzeler, denizaltı balistik füzeleri ve ağır bombardıman uçakları) ise 700 ile sınırlandırıyor.

Reuters’ın analizine göre Washington’da konuyla ilgili iki farklı görüş hakim. Yeni bir anlaşmayı destekleyenler, bunun silahlanma yarışını önleme iradesini göstereceğini ve strateji geliştirmek için zaman kazandıracağını savunurken; karşıt görüştekiler, Çin’in artan nükleer kapasitesi karşısında ABD’nin elinin serbest olması gerektiğini ve yeni bir anlaşmanın zayıflık göstergesi olacağını öne sürüyor.

Trump, daha önce herhangi bir kısıtlamaya tabi olmayan Çin’in de dahil olduğu üçlü bir anlaşma istediğini belirtmişti.

Pekin yönetimi ise nükleer cephaneliğinin Rusya ve ABD’den çok daha küçük olduğunu gerekçe göstererek bu talebi reddediyor.

Mevcut tahminlere göre Çin’in elinde yaklaşık 600 nükleer savaş başlığı bulunuyor. Pentagon, bu sayının 2030 yılına kadar 1000’i aşabileceğini öngörüyor.

ABD stratejisinde “İki Rakip Sorunu”

BM Silahsızlanma Araştırmaları Enstitüsü (UNIDIR) Kıdemli Araştırmacısı Pavel Podvig, ABD’nin Rusya’nın teklifine yanıt vermemesinin temel nedeninin, Amerikan uzmanlar ve politikacılar arasında stratejik cephaneliğin genişletilmesi gerektiği yönünde oluşan konsensüs olduğunu ifade etti.

Podvig, Rusya’nın teklifinin kabul edilmemesindeki bir diğer engelin denetim eksikliği olduğunu belirterek, “Denetim, bir devletin taahhütlerini ne kadar ciddiye aldığını gösteren önemli bir sembolik unsurdur” değerlendirmesinde bulundu.

Yeni START kapsamındaki saha denetimleri 2020 yılında pandemi nedeniyle durdurulmuştu.

Ukrayna’daki askeri müdahalenin başlamasının ardından Ağustos 2022’de Rusya, ABD’nin denetim talebini reddetmiş, 2023 yılında ise Devlet Başkanı Vladimir Putin anlaşmaya katılımı askıya almıştı.

Yeni silah teknolojileri dengeyi zorluyor

Podvig’e göre ABD, kendini anlaşma yükümlülüklerinden bağımsız hissetmesi durumunda, yedekteki savaş başlıklarını yeniden hizmete alarak konuşlu başlık sayısını 1550’den yaklaşık 3.500’e çıkarabilir.

Reuters analizi, Yeni START’ın yerini alacak yeni bir anlaşmanın teknolojik ve stratejik zorluklarına da dikkat çekiyor.

Moskova, mevcut anlaşma kapsamına girmeyen Burevestnik seyir füzesi, Oreşnik hipersonik füzesi ve Poseidon nükleer torpidosu gibi yeni nesil silahlar geliştirdi.

Diğer yandan Trump yönetiminin kurmayı planladığı “Altın Kubbe” füze savunma sistemi, Moskova tarafından stratejik güç dengesini bozmaya yönelik bir girişim olarak değerlendiriliyor.

Diplomasi

Almanya, Rusya ile Ukrayna diyaloğu için fırsat görüyor

Yayınlanma

Almanya hükümeti yetkilileri, Rusya ile Avrupa arasında Ukrayna çatışmasına ilişkin müzakerelerin yeniden başlaması için kademeli olarak bir diyalog penceresinin açıldığını belirtiyor. Reuters’a konuşan Berlin kaynakları sürecin haftalar değil aylar alacağını öngörüyor.

Almanya hükümetinden ismi açıklanmayan bir yetkili, Rusya ile Avrupa arasında Ukrayna çatışmasına yönelik müzakerelerin yeniden başlaması için kademeli olarak bir diyalog penceresinin açıldığını gördüklerini belirtti.

Reuters haber ajansının aktardığına göre, Alman hükümet temsilcisi gazetecilere yaptığı açıklamada, bu müzakerelerin muhtemelen haftalar değil, aylar alacak bir mesele haline geleceğini ifade etti.

Hazırlık sürecinin karmaşık olacağını dile getiren yetkili, Avrupa’nın temel görevinin tüm taraflarca kabul edilecek ve tanınacak etkili bir diplomatik mekanizma oluşturmak olduğunu kaydetti.

Şu an için sürece kimin liderlik edeceği sorusunun açıkta kaldığını belirten kaynak, Birleşik Krallık, Almanya ve Fransa’dan oluşan üçlünün bu konuda önemli bir rol oynamaya devam etmesinin muhtemel olduğunu aktardı.

Kaynak ayrıca, Berlin’in Washington ile rekabet etmek yerine koordinasyon içinde hareket edilmesi gerektiğinin altını çizdiğini belirtti.

Reuters, söz konusu kaynağın açıklamalar yaptığı brifing sırasında potansiyel arabulucular konusunun da ele alındığını yazdı.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Aralık 2025’te yaptığı açıklamada, Moskova’nın daha önceki önerileri temelinde çatışmayı barışçıl yollarla sonlandırmaya hazır olduğunu ifade etmişti.

Bu öneriler arasında Ukrayna birliklerinin Donetsk Halk Cumhuriyeti, Lugansk Halk Cumhuriyeti, Herson ve Zaporojye bölgelerinin idari sınırlarından çekilmesi de yer alıyordu. Putin, çatışmanın ancak temel nedenlerin ortadan kaldırılmasıyla barışçıl yollarla çözülebileceğini söylemişti.

Mayıs ayında Putin, Avrupa tarafında tercih edilen müzakerecinin eski Almanya Şansölyesi Gerhard Schröder olduğunu ifade etmişti.

Alman hükümet kaynaklarına dayandırılan Der Spiegel, Süddeutsche Zeitung, ARD-aktuell ve Tagesspiegel haberlerine göre Berlin bu fikre şüpheyle yaklaştı.

Avrupa Birliği üyesi ülkelerin dışişleri bakanları ise Schröder’in müzakerelere katılımı olasılığını reddetti. Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, eski şansölyenin böyle bir durumda masanın her iki tarafında da oturmuş olacağını dile getirdi.

Rusya cephesinde ise Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Ukrayna çatışmasına ilişkin müzakerelerin askıda kalmaya devam ettiğini bildirdi.

Peskov, buna karşın Moskova’nın Washington ile mevcut kanallar üzerinden temaslarını sürdürdüğünü ve tarafların düzenli olarak iletişim kurduğunu açıkladı.

Daha önce Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin de benzer bir duruma işaret ederek, belirli temasların korunduğunu gizlemeyeceğini ancak halihazırda doğrudan müzakerelerin yürütülmediğini ifade etmişti.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

“Beş Göz” istihbarat servislerinden Çin ve LinkedIn uyarısı

Yayınlanma

“Beş Göz” uluslararası istihbarat ittifakına üye teşkilatlar, Çinli casusların ABD ve müttefiklerine karşı taktiksel bir avantaj elde etmek amacıyla hükümet ve askeri personeli kendi saflarına çekmeye ve güvenlerini sarsmaya çalıştıkları konusunda uyarıda bulundu.

ABD, Avustralya, Birleşik Krallık, Kanada ve Yeni Zelanda istihbarat teşkilatları, nadir görülen bir ortak bildiride, Çin’in gizli bilgilere erişim sağlamak için LinkedIn ve Indeed gibi profesyonel ağ sitelerini ve iş platformlarını giderek daha fazla kullandığını ileri sürdü.

Bildiride, Beş Göz teşkilatlarının hassas bilgileri teslim eden kişilerin vakalarını ortaya çıkardığı ve bunun cezai kovuşturmalara yol açtığı belirtildi.

Çinli istihbarat görevlileri ve suç ortakları, danışman, insan kaynakları uzmanı veya düşünce kuruluşu personeli gibi davranarak, dış politika ve savunma analisti gibi pozisyonlar için çevrimiçi iş ilanları yayınlıyor.

Ortak açıklamada, Çinli casusların “nihai olarak Çin’e Beş Göz üzerinde stratejik ve taktiksel bir avantaj sağlayabilecek ayrıcalıklı askeri, siyasi ve ekonomik istihbarat elde etmeyi amaçladıkları” belirtildi.

Açıklamaya göre, Batılı istihbarat birimleri, hedef alınanlar arasında en üst düzey güvenlik iznine sahip kişiler ve Hint-Pasifik bölgesinde görevli olanlar da dahil olmak üzere askeri personelin bulunduğunu değerlendirdi.

Buna göre Çin devletinin hedefleme çabaları, akademisyenlere, gazetecilere ve serbest yazarlara da uzanıyor.

Beş Göz ajansları, Çin, savunma ve Hint-Pasifik ile ilgili hassas bilgilere dayalı raporların hazırlatılmasını da içeren, işe alım operasyonları için beş aşamalı bir plan belgeledi.

Çin’in rapor başına birkaç yüz ila birkaç bin dolar arasında ödeme yapmaya hazır olduğu belirtildi.

Açıklama, “Bazı veri türleri, cephedeki askeri veya diğer personelin hayatını tehlikeye atabilir, iktisadi refahımızı zayıflatabilir ve demokratik süreçlerimize müdahaleye olanak sağlayabilir” dedi ve gizli olmayan bilgilerin bile, istihbarat kurumlarının halihazırda elde ettiği diğer bilgilerle birleştirildiğinde Çin devleti için faydalı olabileceğini ekledi.

Bülten ayrıca, bilgi sızdıran kişilerin casusluk yasaları kapsamında cezai kovuşturmaya maruz kalabileceğini de belirtti.

Bu uyarı, geçen yıl Çinli ajanların LinkedIn’i kullanarak İngiliz milletvekillerini hedef aldığına dair önceki MI5 uyarısının ardından geldi.

Birleşik Krallık Güvenlik Bakanı Dan Jarvis yaptığı açıklamada, Birleşik Krallık’ın “Çin dahil çeşitli devletlerin düşmanca eylemleriyle mücadele etmeye devam edeceğini” söyledi.

Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti’nin (KDHC) de büyük şirketlere erişim sağlamak için sahte uzaktan çalışan BT çalışanları kullandığı ileri sürüldü.

Google’ın Tehdit İstihbarat Grubu tarafından kısmen ortaya çıkarılan bu ülkenin metodolojisinin, devlet hedeflerini yerine getirme ve kişisel mali kazanç elde etme gibi “çift motivasyonu” beslediği ve bu durumun onları özellikle tehlikeli kıldığı belirtildi.

Jarvis, yeni uyarıya rağmen Birleşik Krallık’ın Çin ile diplomatik ilişkilerini sürdüreceğini belirtti:

“Çin ile ilişkiler kurmanın ulusal çıkarlarımıza uygun olduğu konusunda netiz; en azından bu, MI5 ve ortaklarımız tarafından ortaya çıkarılan bu faaliyet gibi hoş görmeyeceğimiz davranışlara doğrudan karşı çıkmamızı sağlarken, Birleşik Krallık için açık faydalar sağlayan alanlarda işbirliği yapmamızı mümkün kılıyor.”

Okumaya Devam Et

Diplomasi

AfD’li Frohnmaier, Petersburg’da Gazprom şefi Miller ile görüştü

Yayınlanma

Almanya için Alternatif (AfD) partisinin üst düzey yetkililerinden Markus Frohnmaier, Gazprom’un patronu Aleksey Miller ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in bir başka yakın danışmanıyla bir araya geldi.

Partinin dış politika sözcüsü Frohnmaier, St. Petersburg ziyareti sırasında Rusya’nın enerji devi Gazprom’un CEO’su Aleksey Miller ile bir araya geldi.

Alman milletvekili, St. Petersburg’da düzenlenen ekonomi forumuna katılmak üzere Rusya’ya gitmişti.

Aynı zamanda AfD’nin Federal Meclis’teki genel başkan yardımcısı olan Frohnmaier, Rusya’nın varlık fonu başkanı Kirill Dmitriev ile de görüştü.

Dmitriev, X’te paylaştığı mesajda, “Almanya’nın en popüler partisi olan AfD ile birlikte harika bir GELECEK inşa etmeyi sabırsızlıkla bekliyorum,” diye yazdı.

Frohnmaier, görüşmelerinin odak noktasının Kuzey Akım boru hatlarının yeniden açılması ve Avrupa’nın en büyük ekonomisine Rus gazı tedarikinin yeniden başlatılması fikri olduğunu söyledi.

Anketler, AfD’nin bu yılın sonlarında, Kuzey Akım boru hatlarının sonlandığı Mecklenburg-Vorpommern dahil olmak üzere, iki doğu Almanya eyaletindeki seçimlerde birinci olacağını gösteriyor.

Komşu Saksonya-Anhalt’ta ise AfD, mutlak çoğunluğu kazanıp iktidara gelmeye çok yakın görünüyor.

Gazprom, çarşamba günü Telegram kanalında yaptığı bir paylaşımda, Frohnmaier ile Miller arasındaki toplantının Alman tarafı tarafından istendiğini belirtti.

Taraflar, Gazprom’un “Almanya’da son beş yılın en düşük gaz depolama seviyeleri” olarak nitelendirdiği durum da dahil olmak üzere Avrupa’daki enerji durumunu görüştü.

Frohnmaier toplantı sonrasında sosyal medyada şu bilgileri paylaştı:

“Almanya ciddi bir iktisadi düşüş sarmalının içinde sıkışmış durumda ve bunun temel nedenlerinden biri, tüm ekonomimizi pahalı hale getiren, şirketleri taşınmaya zorlayan ve vatandaşlara her gün yük olan yüksek enerji maliyetleri. Rusya, en önemli gaz ve petrol tedarikçisiydi. Bu nedenle, Kuzey Akım’ın yeniden başlatılması ve Rusya ile ticari ilişkilerin yeniden kurulması da dahil olmak üzere tüm seçenekler masaya yatırılmalı. Görevimiz, Alman ulusal çıkarlarını tavizsiz bir şekilde merkeze koymak.”

Almanya, Şubat 2022’de başlayan Ukrayna savaşından önce Avrupa’nın en büyük Rus gazı ithalatçısıydı. 

Yıllık 27,5 milyar metreküp kapasiteye sahip kalan Kuzey Akım 2 boru hattı hiçbir zaman kullanılmadı.

Kuzey Akım boru hatlarının onarımı ve yeniden devreye alınması, geçen yılki federal parlamento seçimleri öncesinde AfD’nin platformunun resmi bir ayağıydı. 

Fakat St. Petersburg forumu, Moskova’ya yönelik yaptırımlara ve Ukrayna’ya askeri yardım gönderilmesine de karşı çıkan AfD’nin bir temsilcisiyle bir Gazprom yetkilisi arasında bilinen ilk toplantıydı.

Dmitriev, X’te yaptığı bir paylaşımda, Frohnmaier ile görüşmelerinin “Rusya-Almanya-ABD iş diyaloğunun yeniden başlatılması” da dahil olmak üzere “iktisadi işbirliği” konusunu da kapsadığını belirtti.

ABD Başkanı Donald Trump ve onun MAGA hareketine yakın isimlerle yakın ilişkiler kuran Frohnmaier, son yıllarda Rusya’ya kamuoyuna duyurulan bir ziyaret gerçekleştiren en üst düzey AfD milletvekili. St. Petersburg ziyaretinde kendisine üç AfD milletvekili daha eşlik etti.

Bu hafta Dmitriev’in başkanlık edeceği “yumuşak güç” konulu panelde konuşma yapması planlanan Frohnmaier, seyahate çıkmadan önce Merz hükümetinden eleştiri aldı. 

Fakat diyaloğu teşvik etmenin önemli olduğunu belirten Frohnmaier, ekonomi forumuna katılımının “Ukrayna’daki savaşı desteklediği” anlamına gelmediğini de ekledi.

Kuzey Akım üzerinden gaz akışını yeniden başlatmak, Avrupa pazarından elde ettiği gelirlerdeki büyük düşüşü telafi etmekte zorlanan Rusya’nın boru hattı gaz ihracatı tekeli Gazprom için hâlâ hayati önem taşıyor.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English