ABD-İran görüşmelerinin Türkiye’de yapılması bekleniyor

Ortadoğu’daki bölgesel güçler, İran İslam Cumhuriyeti’nin önümüzdeki günlerde Trump yönetimiyle müzakerelere hazırlık yaptığını göstermesi üzerine ABD ile İran arasında bir görüşme organize etmek için çalışıyor.

Diplomatlar, görüşmelerin cuma günü Türkiye’de yapılmasının beklendiğini ve başlangıçta İran’ın nükleer programına odaklanacağını, ülkenin balistik füze kapasitesi veya bölgesel militan gruplara verdiği destek gibi diğer konuların ise ilk etapta ele alınmayacağını söyledi.

Türkiye, Katar, Umman ve Mısır; ABD ile İran arasında bir savaş çıkmasını önlemek için bölge ülkelerinin diplomatik çabalarını yoğunlaştırmasının ardından görüşmeleri ayarlamak üzere koordinasyon içinde hareket ediyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran’ı defalarca tehdit etmiş ve bölgeye bir uçak gemisi taarruz grubu sevk etmişti.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, pazartesi günü yaptığı açıklamada Tahran’ın “diplomatik çabaların önümüzdeki günlerde bir sonuca ulaşmasını” umduğunu söyledi. Bekayi, görüşmelerin zamanlaması, yeri ve ülkenin heyetinin kimlerden oluşacağının ise netleştirileceğini ekledi.

Bununla birlikte bu açıklama, tarafların haftalardır karşılıklı sert söylemler kullanmasının ardından İran’dan ABD ile temasa geçmeye hazır olduğuna dair şimdiye kadarki en net işaret olarak değerlendirildi.

Devlete yakın haber ajansı Fars, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın Washington ile “kesin biçimde nükleer çerçeveyle sınırlı” görüşmelerin başlatılması yönünde “talimat verdiğini” yazdı.

Trump ise pazartesi günü, Truth Social ağında “ABD Ortadoğu’daki güçlerini artırırken Trump İran anlaşmasına açık” başlıklı bir haber paylaşımını yeniden yayımladı.

Diplomatlar ve analistlere göre Beyaz Saray daha önce Tahran’ın uranyum zenginleştirmeyi kalıcı biçimde tamamen sonlandırmayı kabul etmesini, balistik füze programına sınırlamalar getirmesini ve bölgesel militan gruplara desteğini durdurmasını talep etmişti. Bölgeden bir yetkili, nükleer olmayan konuların paralel bir müzakere hattında ele alınabileceğini söyledi.

Beyaz Saray ise yorum yapmayı reddetti.

İranlı yetkililer, yalnızca nükleer konu hakkında ve Trump’ın taleplerine boyun eğmelerinin beklendiği bir çerçevede olmamak kaydıyla müzakerelere hazır olduklarını söylemişti.

Geçen hafta Trump, İran’ın bir anlaşmaya varması için zamanın “tükendiği” uyarısında bulunmuştu. Ancak hafta sonu Tahran’ın nükleer programı konusunda ABD ile “ciddi” şekilde müzakere yürüttüğünü söyledi.

Trump, ayrıca Tahran’ın “nükleer silahların olmadığı” bir anlaşmayı benimsemesi gerektiğini ifade etti.

İran medyasında yapılan değerlendirmelerde, olası görüşmelerde İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile ABD Temsilcisi Steve Witkoff’un yer alabileceği belirtiliyor. Witkoff’un salı günü İsrail’e uçarak İsrailli yetkililerle görüşmeler yapması bekleniyor.

Arakçi ve Witkoff, İsrail’in haziran ayında İran’a saldırı başlatmasından önce geçen yıl dolaylı nükleer müzakerelerin birkaç turunu yürütmüştü; ancak sonrasında da açık bir iletişim kanalını korudular.

İranlı yetkililer ise derin bir güvensizlik içinde ve ABD ya da İsrail’in saldırması hâlinde ülkenin savaşa hazır olduğunu defalarca vurguluyor.

Müşterek Silahlı Kuvvetler Komutanı Tümgeneral Abdulrahim Musevi, haziran savaşının ardından İran’ın savunma doktrininin güçlendiğini söyledi ve kuvvetlerin “hızlı ve kararlı” şekilde karşılık vermeye hazır olduğunu ekledi.