ABD Kongresinde İran ayrışması: Temsilciler Meclisinden onay, Senatodan ret

ABD Kongresinin iki kanadı, Başkan Donald Trump’ın Ortadoğu’da tırmanan İran savaşına yönelik askeri yetkilerini kısıtlamayı hedefleyen tasarılarda farklı kararlar aldı. Temsilciler Meclisi Cumhuriyetçi üyelerin desteğiyle kısıtlama kararı alırken, Senato benzer bir adımı yetersiz oy nedeniyle geri çevirdi.

ABD Kongresi, Ortadoğu’da çatışmaların yeniden tırmandığı bir dönemde, Başkan Donald Trump’ın İran savaşına yönelik tutumuna ilişkin bölündü.

Kongrenin alt kanadı Temsilciler Meclisi ile üst kanadı Senato, askeri harekâtın durdurulmasını hedefleyen ve çekişmeli geçen iki ayrı oylamada farklı yönlerde karar verdi.

Temsilciler Meclisindeki Demokratlar, bazı Cumhuriyetçi temsilcilerin de desteğini alarak Trump’ın askeri müdahale yetkisini kısıtlamaya dönük karar tasarısını ikinci kez kabul etti.

Ancak bu adımdan saatler sonra Senatodaki Cumhuriyetçi çoğunluk, Demokratların savaşı kısıtlama yönündeki benzer bir girişimini gerekli oy sayısına ulaşılamaması sebebiyle reddetti.

Birbiriyle çelişen bu kararlar, beşinci ayına giren çatışmaları durdurmak ve başkanı sınırlandırmak isteyen milletvekillerinin karşılaştığı hukuki ve siyasi engelleri görünür kıldı.

Temsilciler Meclisindeki oylama, barış görüşmelerinin sonuçsuz kalması ve tarafların son haftalarda karşılıklı saldırıları artırması üzerine parlamenterlerin huzursuzluğunun tırmandığını gösterdi.

Gerilimin tırmanması sonucu hafta sonu Ortadoğu’da 4 ABD askeri personeli öldü. Karar aynı zamanda, Cumhuriyetçilerin kasım ayındaki seçimlerde Temsilciler Meclisindeki hassas çoğunluklarını koruma mücadelesi verdiği bir dönemde geldi.

Senatodaki tıkanıklık ise Demokratların ve savaşa karşı çıkan bazı Cumhuriyetçilerin sürecin sonlandırılması konusunda yaşadığı zorlukları ortaya koyuyor.

Hem Temsilciler Meclisi hem de Senato haziran ayında savaşı sona erdirecek yasa tasarılarını onaylamış, ancak Trump bu kararları dikkate almamıştı. Hukuki açıdan henüz sınanmamış olan bu kararlar büyük oranda simgesel nitelik taşıyor.

Temsilciler Meclisinde kabul edilen metin doğrudan başkanın onayına sunulmayacak; bağlayıcı bir yasa tasarısının geçmesi durumunda ise Trump’ın bunu veto etmesine kesin gözüyle bakılıyor.

Temsilciler Meclisindeki oylamada 4 Cumhuriyetçi üye, partilerinin çizgisinden ayrılarak Demokratların öncülük ettiği savaş yetkileri tasarısına “evet” oyu verdi.

Tasarı 208’e karşı 214 oyla kabul edildi. Bu oylama, Temsilciler Meclisinin yenilenen savaşı kıl payı farkla ikinci kez reddi oldu.

Daha önce de savaşın sona erdirilmesi yönünde oy kullanan Cumhuriyetçi temsilciler Tom Barrett (Michigan), Warren Davidson (Ohio), Brian Fitzpatrick (Pennsylvania) ve Thomas Massie (Kentucky), perşembe günkü oylamada da aynı tutumu sürdürdü.

Senatoda ise Maryland Senatörü Demokrat Chris Van Hollen tarafından sunulan savaş karşıtı tasarı 47’ye karşı 49 oyla reddedildi.

Cumhuriyetçi Senatör Susan Collins (Maine) tasarıya destek veren tek partilisi olurken, Pennsylvania Senatörü Demokrat John Fetterman tasarıya karşı oy kullandı. Daha önce savaşın bitirilmesini öngören düzenlemelere destek veren Cumhuriyetçi senatörler Rand Paul (Kentucky) ve Lisa Murkowski (Alaska) ise oylamaya katılmadı.

Temsilciler Meclisindeki Demokratlar, azınlıkta olmalarına rağmen yeterli sayıda Cumhuriyetçiyi ikna ederek başkanı zor durumda bıraktıklarını vurguladı.

Demokratlar, ellerindeki sınırlı araçlardan biri olan Savaş Yetkileri Yasası mekanizmasını kullanarak, yaklaşan ara seçimler öncesinde artan benzin fiyatları nedeniyle seçmen tepkisiyle karşılaşan Cumhuriyetçileri tutumlarını açıkça beyan etmeye zorluyor.

Tasarıyı hazırlayan Temsilciler Meclisi Üyesi Demokrat Pramila Jayapal, “Bu sonuç, başkana bu savaşı durdurması yönünde baskı yapmaya devam edeceğimizi gösteriyor. Partiler üstü bir anlayışla hareket ederek tüm Cumhuriyetçilerin Anayasa, vicdanları ve seçmenleri adına tutum almasını istiyoruz” değerlendirmesini yaptı.

ABD ve İsrail tarafından şubat ayında başlatılan savaş beşinci ayını geride bırakırken, kısa vadede sona ereceğine dair bir işaret bulunmuyor.

Nisan ayında ilan edilen geçici ateşkes, bu ayın başlarında ABD ile İran’ın karşılıklı saldırıları ve Trump’ın İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden başlatmasıyla çöktü.

Beyaz Saray, ilan edilen ateşkesin Savaş Yetkileri Yasası uyarınca Kongre onayı olmadan askeri müdahale sürdürmek için tanınan 60 günlük süreyi durdurduğunu savundu.

Başkan Trump, 60 günlük yasal süreci sıfırlamak amacıyla geçen hafta Kongreye bildiride bulunarak ülkenin Tahran ile yeniden savaş halinde olduğunu kaydetti. Eleştirmenler ise ABD’nin ateşkes döneminde dahi deniz ablukası gibi askeri eylemleri sürdürdüğünü belirterek yönetimin yasayı yanlış yorumladığını ileri sürüyor.

Temsilciler Meclisindeki az sayıda fireye rağmen Cumhuriyetçi üyelerin büyük bölümü Trump’ın yanında yer aldı.

Temsilciler Meclisi İlerici Grubu Başkanı Demokrat Greg Casar, az sayıda Cumhuriyetçinin tasarıya destek verdiğini belirterek, “Ancak Cumhuriyetçilerin büyük çoğunluğunun vicdanlarının ve seçmenlerinin sesini dinlemeyerek bu savaşa milyarlarca dolar harcanmaya devam edilmesi yönünde oy kullandığını unutmamak gerekiyor” ifadesini kullandı.

Temsilciler Meclisi Dış İşleri Komisyonu Başkanı Cumhuriyetçi Brian Mast ise oylama sonucunun, bazı üyelerin ABD askerlerinin fedakarlıklarını ve İran’ın bölgedeki saldırılarını göz ardı ettiğini gösterdiğini savundu.