ABD’de ara seçimler öncesi ‘seçim bölgesi’ kavgası kızıştı

Teksas’taki Demokrat Partili vekiller, Cumhuriyetçilerin seçim bölgelerinin sınırlarını yeniden çizme planını engellemek amacıyla eyaleti terk etti. Cumhuriyetçilerin bu hamlesiyle ara seçimlerde Temsilciler Meclisi’nde beş sandalye daha kazanabileceği belirtilirken, Demokratlar bu planı “ırkçı” olarak nitelendiriyor.

The Texas Tribune gazetesinin aktardığına göre, Teksas meclisindeki Demokrat Partili vekiller, Cumhuriyetçilerin eyaletteki seçim bölgelerinin sınırlarını yeniden çizme planını engellemek için yeterli çoğunluğun (quorum) sağlanmasını önlemek amacıyla eyaleti terk etti.

Teklif edilen seçeneklerden birine göre, yeni seçim haritası halihazırda eyaleti kontrol eden Cumhuriyetçilerin lehine daha da büyük avantaj sağlayacaktı.

Teksas Temsilciler Meclisi’ndeki Demokrat lider Jin Wu, “Bu karar ahlaki değerlere uygun olarak alındı.

Eyalet Valisi Cumhuriyetçi Greg Abbott, milyonlarca siyahi ve Latin kökenli Teksaslının oylarını çalmak için kasıtlı olarak ırkçı kartı kullanıyor,” diye konuştu.

The Hill gazetesinin haberine göre, eyaleti terk eden vekiller Illinois, New York ve Massachusetts’e gitti.

Cumhuriyetçiler beş sandalye kazanabilir

Yeni haritanın 30 Temmuz’da onaylanması durumunda, Cumhuriyetçiler büyük ihtimalle Demokratları ABD Temsilciler Meclisi’ndeki beş sandalyeden mahrum bırakabilecek.

Halihazırda Teksas temsilcileri, seçim bölgesi sayısına göre 38 sandalyeye sahip ve bunların 25’i Cumhuriyetçilerin kontrolünde.

Demokratlar ayrıca Cumhuriyetçileri, seçim bölgelerinin sınırlarını değiştirme konusundaki geleneksel uygulamayı ihlal etmekle eleştiriyor. Bu işlem genellikle on yılda bir nüfus sayımından sonra yapılıyor.

ABD’de son nüfus sayımı 2020’de yapılmıştı ve yerleşik kurallara göre, seçim bölgelerini yeniden çizmek için bir sonraki fırsat, yasal olarak zorunlu olmasa da, 2030’daki nüfus sayımından sonra ortaya çıkacaktı.

Demokratlar eyalete dönmeyecek

Teksaslı Cumhuriyetçiler, yeni haritayı 21 Temmuz’da toplanan ve 30 gün süren yerel yasama meclisinin özel oturumunda onaylamayı planlıyordu. Şimdi yerel Demokratların bu süre dolana kadar eyalette görünmeyecekleri tahmin ediliyor.

Ancak eyalet valisi, özel oturumu istediği kadar toplayabilir. Bu durumda, Demokratların teorik olarak ara seçimler için adaylık başvurularının başlayacağı Kasım 2025’e kadar Teksas’ta bulunmamaları gerekiyor.

The Texas Tribune‘e konuşan uzmanlar, böyle bir senaryonun pek muhtemel olmadığını düşünüyor.

Tutuklama tehdidi

Yerel yasalara göre, eyaleti terk eden Demokrat vekiller 500 dolardan başlayan para cezası ve hatta tutuklama ile karşı karşıya kalabilir.

Teksas Başsavcısı Ken Paxton, X (eski adıyla Twitter) hesabından yaptığı açıklamada, kongre üyelerinin tutuklanarak Dallas’taki meclis binasına getirilmesini teklif etti.

Illinois Valisi Demokrat Jay Pritzker ise eyaletine gelen parti üyelerini mümkün olan her şekilde koruyacağına dair söz verdi.

Trump’ın ara seçim planı

Teksaslı Cumhuriyetçilerin haritayı 2025 gibi erken bir tarihte yeniden çizme çabası, liderleri ve eski ABD Başkanı Donald Trump’tan gelen baskıyla bağlantılı.

Trump, Kasım 2026’da yapılacak ara seçimler öncesinde partisinin şansını artırmayı hedefliyor. Tarihsel olarak, başkanın partisi bu tür seçimlerde Temsilciler Meclisi’nde neredeyse her zaman kaybederken, Senato’daki a koruyor.

Seçim bölgelerinin sınırlarının olağanüstü bir şekilde değiştirilmesi tartışmaları diğer eyaletlerde de sürüyor. Bu durum, Cumhuriyetçi eyaletler olan Missouri, Ohio, Florida ve Indiana’nın yanı sıra Demokratların yönetimindeki Illinois, New Jersey, New York, Kaliforniya ve Maryland için de geçerli.

Kaliforniya ve New York gibi bazı eyaletlerde ise bu amaçla kurulmuş özel bağımsız komisyonlar bulunuyor. Bu komisyonları aşmak mümkün olsa da, ilgili karmaşık prosedür eyaletten eyalete farklılık gösteriyor.

Ayrıca, harita değiştirilmeyi başarsa bile, karara mahkemede itiraz edilebiliyor.

Seçim mühendisliği: Gerrymandering nedir?

ABD’de “gerrymandering” olarak bilinen seçim bölgelerinin sınırlarının değiştirilmesi, her iki parti için de sıradan bir uygulama haline geldi. Sistem şu şekilde işliyor: Belirli seçmen grupları ya bir veya iki bölgede toplanıyor (“packing”) ya da rakibin seçim çoğunluğunu bölen yeni sınırlar çiziliyor (“cracking”).

Örneğin, Cumhuriyetçiler Demokratlara oy veren seçmenlerin mümkün olduğunca fazlasını tek bir bölgeye yerleştirebilir. Veya tam tersine, her bir bölgedeki büyük bir Demokrat seçmen grubunu azınlığa dönüştürecek şekilde sınırları yeniden düzenleyebilir.

Bu durum, nispi çoğunluk sistemine dayalı Temsilciler Meclisi’ndeki sandalye dağılımının yapısını önemli ölçüde değiştiriyor.

Örneğin, 2018 ara seçimlerinde Demokratlar Kuzey Karolina’da oyların yüzde 48’ini almalarına rağmen sandalyelerin sadece yüzde 23’ünü kazanabilmişti.