ABD’de Intel ve AMD aleyhine Rus füzeleri nedeniyle dava açıldı

ABD’de Intel, AMD ve Texas Instruments gibi teknoloji devlerine, ürettikleri mikroçiplerin Rusya’nın Ukrayna’da kullandığı silahlarda tespit edilmesi nedeniyle dava açıldı. Ukraynalı taraflar, şirketlerin ihracat kontrollerindeki ihmalde bulunduğunu savunuyor.

ABD’de Intel, Advanced Micro Devices (AMD) ve Texas Instruments aleyhine, ürettikleri çiplerin Rusya’nın Ukrayna’da kullandığı silahlarda kullanıldığı gerekçesiyle beş ayrı dava açıldı.

Bloomberg haber kuruluşunun aktardığına göre, dün sunulan dava dilekçelerinde davacı koltuğunda onlarca Ukraynalı oturuyor.

Batılı ülkelerin uyguladığı yaptırımlar, silah üretiminde kullanılabilecek teknolojilerin Rusya’ya sevkiyatını yasaklıyor.

Ayrıca Amerikan menşeli çipler, Rus insansız hava araçlarında ve füzelerinde bulunmaya devam ediyor.

Teknoloji şirketleri, ürünlerinin Rusya’ya ulaşmasına neden olan tüm aracıları kontrol etmelerinin mümkün olmadığını savunuyor.

Davacılar ise şirketleri denetim sorumluluklarını yerine getirirken “kasıtlı ihmalkarlık” sergilemekle suçluyor.

Saldırılarda İskender füzeleri kullanıldı

Dava dosyalarında, 2023 ile 2025 yılları arasında gerçekleşen beş ayrı saldırıya atıf yapılıyor.

İddianamede, bu saldırıların birinde Intel ve AMD bileşenleri taşıyan İran yapımı dronların kullanıldığı belirtiliyor.

Diğer saldırılarda ise Rusya yapımı H-101 seyir füzeleri ve İskender balistik füzelerinin devreye girdiği vurgulanıyor.

Senatörden şirketlere tehdit

Batılı bileşenler ve çipler, daha önce de Rus füzelerinin, dronlarının ve süzülen bombalarının enkazında defalarca tespit edilmişti.

ABD makamları, çip üreticilerinden kontrolleri sıkılaştırmalarını birçok kez talep etti.

Demokrat Senatör Richard Blumenthal, geçen yıl yaptığı açıklamada şirketlerin “Rusya’nın teknolojilerinden fayda sağlamasını engelleme konusunda objektif ve bilinçli bir çaba göstermediğinden” yakınmıştı.

İhracat kontrolleri yetersiz kaldı

Açılan davaların birinde şirketler “kurumsal ihmalkarlık” ile suçlanıyor ve ihracat kontrol sistemlerinin yeterince etkin çalışmadığı öne sürülüyor.

Bir diğer dosyada ise firmaların yarı iletken bileşenlerin üçüncü taraflar üzerinden yasa dışı yollarla Rusya ve İran’a yönlendirilmesine izin verdiği iddia ediliyor.

Bu bileşenlerin yüksek hassasiyetli mühimmat ve dronlarda yer aldığı belirtiliyor.

Davalar, toplu davalar konusunda uzman avukat Mikal Watts tarafından Ukraynalılar adına Dallas’ta açıldı.

Davalılar arasında Teksas eyaletinin Mansfield kentinde faaliyet gösteren ve yarı iletken satışı ile dağıtımı yapan Mouser Electronics şirketi de bulunuyor.

Mouser Electronics, Intel ve Texas Instruments gibi şirketlerce üretilen mikroçipleri, Rusya temsilcilerinin kontrolündeki paravan firmalara aktarmakla suçlanıyor.