Alberta, bağımsızlık referandumu konusunda eyalet sakinlerinin görüşünü alacak

Alberta Eyalet Başbakanı Danielle Smith, bir mahkemenin bağımsızlık referandumunu anayasaya aykırı ilan etmesinden sonra, eyaletin Kanada’dan ayrılmak için referandum yapıp yapmayacağına dair bir oylama düzenleyeceğini duyurdu.

Alberta halkından referandum konusunda oy isteme hamlesi, Smith’in “hatalı mahkeme kararı” olarak nitelendirdiği ve ayrılıkçı referanduma karşı çıkan yerli halklara yeterince danışılmadığı gerekçesiyle önceki bir bağımsızlık dilekçesini geçersiz kılan kararın yol açtığı hukuki karmaşıklıkları atlatmayı amaçlıyor.

“Alberta’nın geleceği mahkemeler tarafından değil, Albertalılar tarafından belirlenecek,” diyen Smith, referandumu mümkün kılarak ayrılıkçılara hitap ederken, defalarca “birleşik bir Kanada” istediğini belirtmişti.

Mark Carney’in geçen yıl nisan ayında federal başbakan seçilmesinden bu yana, doğu Kanada ile tarihsel sorunları olan batı eyaleti Alberta’da ayrılıkçı duygular ivme kazandı.

Alberta, ABD’nin en büyük yabancı petrol tedarikçisi ve dünyanın üçüncü büyük ham petrol rezervine sahip eyalet.

Fakat ayrılıkçı kampanya, Başkan Donald Trump’ın Kanada’nın ABD’nin 51. eyaleti olması gerektiğini defalarca ima etmesi nedeniyle hassasiyetin tırmandığı bir dönemde geliyor.

Smith, 19 Ekim’de eyalet sakinlerine şu sorunun sorulacağını söyledi:

“Alberta, Kanada’nın bir eyaleti olarak kalmalı mı, yoksa Alberta hükümeti, Alberta’nın Kanada’dan ayrılıp ayrılmayacağına dair bağlayıcı bir eyalet referandumu düzenlemek için Kanada anayasası uyarınca gerekli yasal süreci başlatmalı mı?”

Smith ve Carney, Alberta’nın petrol kaynaklarından yararlanmak amacıyla, potansiyel olarak günde 1 milyon varil kapasiteli yeni bir boru hattı inşa ederek ilişkileri yeniden düzeltmiş olsalar da anketler, ayrılıkçı grubun yaklaşık yüzde 30’luk bir destek oranıyla sağlam bir halk tabanı kazandığını gösteriyor.

Smith, bölünmeyi teşvik eden kendi partisi içindeki grupları desteklerken, siyasi ve iktisadi müdahale nedeniyle düzenli olarak Ottawa’yı suçluyor.

Smith, ayrılıkçıları “eyaletimizi derinden seven sadık Albertalılar” olarak nitelendirdi.

Muhalefet lideri Pierre Poilievre, tüm federal Muhafazakâr milletvekillerinin ayrılıkçı kampanyaya karşı kampanya yürüteceğini söyledi.

Perşembe öğleden sonra gazetecilere yaptığı açıklamada, “Ben güçlü bir Kanadalı federalist ve gururlu bir Albertalıyım; birleşik bir Kanada içinde güçlü bir Alberta istiyorum,” dedi.

Ocak ayında Financial Times (FT), batı eyaletinin bağımsız olmasını isteyen bir ayrılıkçı grup olan Alberta Refah Projesi’nin (APP) liderlerinin, geçen yılın nisan ayından bu yana Washington’da ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilileriyle üç kez görüştüğünü ortaya çıkarmıştı.

Washington’daki toplantılara katılan APP hukuk danışmanı Jeffrey Rath, Smith’in konuşması hakkında yorum yapmayı reddetti ve “Ben sahte haber yapmam” dedi.

Washington’da APP, bağımsızlık referandumunun başarılı olması durumunda eyalete finansman sağlamak için Dışişleri Bakanlığı ve Hazine Bakanlığı yetkililerinden 500 milyar dolarlık bir kredi olanağı talep etmişti.

Kanada’nın eyalet liderleri öfkeyle tepki gösterdi ve ABD ile gerginliğin tırmandığı bir dönemde bu görüşmeleri “vatana ihanet” olarak nitelendirdi.