Alman enerji devi Uniper, Gazprom’dan milyarlarca avro tazminatı nasıl aldı?

Alman enerji şirketi Uniper, Gazprom’dan gaz tedarikinin durmasının ardından “kurnaz” bir hukuki taktikle milyarlarca avro tazminat almayı başardı. Şirket, uluslararası tahkim sürecinin yanı sıra Alman mahkemelerine başvurarak “acil durum” gerekçesiyle ödemeleri hızlandırdı. Bu strateji sayesinde Uniper, diğer Avrupalı şirketler beklerken yaklaşık 8 milyar avro tazminat elde etti.

Bloomberg, Alman enerji şirketi Uniper’in, Gazprom’un gaz tedarikini durdurmasının ardından “kurnaz” bir hukuki taktikle tazminat almayı başardığını yazdı.

Gazprom, Temmuz 2022 ortasında Avrupa’ya yönelik bir dizi sevkiyatta mücbir sebep ilan etmişti.

Rus şirketinin açıklamasına göre, Almanya’ya büyük miktarda Rus gazı taşıyan Kuzey Akım 1 boru hattındaki akışın azalması, Portovaya kompresör istasyonundaki Siemens türbinleriyle ilgili sorunlardan kaynaklanıyordu. Kuzey Akım 1 üzerinden gaz sevkiyatı 31 Ağustos’ta bütünüyle durduruldu.

O yılın eylül ayı sonunda, Kuzey Akım 1 ve Kuzey Akım 2 boru hatlarındaki dört hattan üçü patlamalar sonucu tahrip oldu. Kuzey Akım 2 ise hiç faaliyete geçmemişti.

Uniper’den çifte hukuki hamle

İtalyan Eni, Fransız Engie ve Avusturyalı OMV gibi pek çok diğer Avrupalı enerji şirketi gibi Uniper de Gazprom’a karşı 11,6 milyar avroluk tahkim davası açtı. Bu tür süreçler genellikle yıllarca sürerken, Uniper süreci hızlandırmayı başardı ve diğer şirketlerin çoğu hâlâ ödeme bekliyor.

Uniper, tahkimin yanı sıra 2022 yazında Bavyera’daki Weiden bölge mahkemesine acil karar alınması için başvuruda bulundu. Şirket, Gazprom’dan 5 milyar avro avans almak istedi ancak mahkeme talebi reddetti.

Bunun üzerine Uniper, Nürnberg mahkemesine başvurdu. Bu mahkeme, şirketin lehine karar vererek 3,65 milyar avro tahsil etmesine izin verdi. Uniper daha sonra 3,79 milyar avro ve 576 milyon avroluk iki dava daha kazandı ve toplam tutar yaklaşık 8 milyar avroya ulaştı.

Tahkim süreci ise ancak Haziran 2024’te sona erdi ve sonuç olarak Alman şirketine 13,5 milyar avro daha tazminat ödenmesine karar verildi.

“Taktik herkese uygun değil”

Frankfurt merkezli A&O Shearman hukuk bürosundan dava avukatı Tino Schneider, Uniper’in örneğini tüm Avrupalı şirketlerin takip edemeyeceğini ve bu taktiğin yalnızca özel koşullar altında uygulanabileceğini belirtti.

Schneider, “Acil bir durumun varlığını kanıtlamak gerekiyor. Uniper’in varlığı tehlikedeydi. Her alacaklı bu şartları karşılamıyor,” diye konuştu.

Uniper, 2023 yılında ödemeleri almaya başladı ancak hangi tutarda ve hangi taleplerin karşılandığı konusunda ayrıntı vermedi. Alman şirketi, Gazprom’a karşı açtığı davadan elde edilecek her türlü tazminatı hükümete devretme taahhüdünde bulundu.

Öte yandan, Mart 2024’te St. Petersburg ve Leningrad Oblastı Tahkim Mahkemesi, Uniper’in iştiraki Uniper Global Commodities ve METHA-Methanhandel’i, Gazprom Export’a 14,312 milyar avro ödemeye mahkum etti.

Kararın, şirketlerin uluslararası tahkimdeki yargılamayı durdurmalarını gerektiren bir mahkeme yasağını ihlal etmeleriyle ilgili olduğu belirtildi.