IMF’nin ön raporu, Ukrayna’nın 2029 yılına kadar 54 milyar dolara varan ek finansman açığıyla karşı karşıya kalacağını ortaya koydu. Kaynak ihtiyacının 2027’de 35 milyar dolarla zirveye çıkması beklenirken Kiev yönetimi yalnızca savunma harcamalarındaki açığı kapatmak için 27 milyar dolar arıyor.

Uluslararası Para Fonu (IMF), Ukrayna’nın 2029 yılına kadar 54 milyar dolara varan ek finansman açığıyla karşı karşıya kalacağını hesapladı.

Bloomberg’in aktardığı ön rapora göre Fon, Kiev yönetiminin kaynak ihtiyacında en yüksek seviyenin 2027 yılında görüleceğini ve bu dönemdeki açığın 30 ila 35 milyar dolara ulaşacağını öngörüyor.

Raporda eksikliğin 2028’de 17 milyar dolar, 2029’da ise 2 milyar dolar düzeyinde gerçekleşebileceği belirtilirken verilerin değişebileceğine dikkat çekildi.

Ukrayna’ya mali destek sağlayan donör ülkelerin temsilcileri, ek yardım müzakerelerini hızlandırma gündemiyle 29 Eylül’de Brüksel’de toplandı.

Görüşmeler sürerken Ukrayna Tarım Politikası Bakanı Taras Vısotskiy, Avrupa Komisyonunun tarım sektörünün ihtiyaçları doğrultusunda talep edilen 220 milyon euroluk kaynağı tahsis etmeyi reddettiğini bildirdi.

IMF, Şubat ayında Ukrayna için 8,1 milyar dolarlık dört yıllık kredi programını onaylamış, yaklaşık 1,5 milyar dolarlık ilk dilim Mart ayında serbest bırakılmıştı.

Fon heyeti, kredi şartları kapsamında reform süreçlerini ve vergi tabanının genişletilmesini denetlemek üzere Mayıs ayında Ukrayna’ya gitti. İnceleme neticesinde Kiev’in koşullardan birini yerine getirmediği saptansa da taraflar yeni dilimin verilmesi konusunda uzlaşmaya vardı.

Fon, Temmuz ayında 690 milyon dolarlık ek aktarımı onayladı ve mevcut program çerçevesindeki toplam ödeme 2,2 milyar doları aştı.

Yıl ortasında hazırlanan projeksiyonlarda IMF, çatışmaların 2026 sonunda biteceği varsayımına dayanarak Ukrayna’daki finansman açığını gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 17,8’i seviyesinde tahmin etmişti. Bloomberg, çatışmaların uzaması durumunda söz konusu oranın yukarı yönlü güncelleneceğini kaydetti.

Ukrayna Başbakanı Sergey Koretskiy, 2026 yılı savunma bütçesindeki açığın kapatılması için 27 milyar dolara ihtiyaç duyduklarını duyurdu.

Toplam savunma harcaması ihtiyacını 155 milyar dolar olarak açıklayan Koretskiy, kamu maliyesindeki tablonun kritik seviyeye yaklaştığını söyledi.

Euronews’ün verilerine göre Kiev yönetimi, AB’den talep ettiği destek miktarını daha sonra 20 milyar dolara indirdi. Ukrayna Savunma Bakanlığı ise gelecek yıl harcamaların 175 milyar dolara yükseleceğini öngörüyor.

Ukrayna parlamentosunun yaklaşık 47,5 milyar dolarlık açıkla kabul ettiği 2026 bütçesinin yanı sıra enerji altyapısı da kaynak sıkıntısıyla karşı karşıya.

Kış öncesinde enerji sektöründeki finansman eksiğinin yaklaşık 650 milyon euro olduğunu belirten Başbakan Koretskiy, ülkeyi nesnel bakımdan zorlu bir kış mevsiminin beklediğini kaydetti.

ABD Savunma Bakanlığı Müsteşarı Elbridge Colby, Almanya’nın kapsamlı bir “askerden arındırma” sürecinden hızlı bir yeniden silahlanma sürecine geçişini övdü.

Pentagon yöneticisi, bunu diğer NATO ülkeleri için bir model olarak nitelendirdi.

ABD Savunma Bakanlığı, ABD Kongresi nezdinde Almanya’nın savunma harcamalarını artırma çabalarını açıkça övdü.

Savunma Bakan Yardımcısı Elbridge Colby’nin ABD Senatosu Silahlı Kuvvetler Komitesi’ne yaptığı açıklamaya göre, Almanya gibi NATO müttefikleri, Lahey’deki ittifak zirvesinde verdikleri taahhütleri 2035 son tarihinden çok önce yerine getirmek için somut adımlar attılar.

Ukrayna savaşının ardından ve ABD Başkanı Donald Trump’ın ısrarı üzerine NATO, geçen yıl Lahey’deki zirvede bundan sonra gayri safi yurtiçi hasılanın en az yüzde 3,5’ünü savunmaya yatırmayı kararlaştırdı.

Altyapı gibi savunma ile ilgili harcamalar için ise ek olarak yüzde 1,5’lik bir pay ayrılacak.

NATO 3.0’un mucidi: Elbridge Colby

Toplamda bu, en geç 2035 yılına kadar GSYİH’nın yüzde 5’inin her yıl savunma ve güvenliğe yatırılacağı anlamına geliyor; bu, Soğuk Savaş döneminden bu yana en yüksek seviye. Almanya, 2029 yılına kadar yüzde 5 hedefine ulaşmayı hedefliyor.

Almanya, savunma üretiminde daha yakın işbirliği açısından da özellikle öne çıkan bir örnek olarak gösterildi.

Federal Savunma Bakanı Boris Pistorius ve ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, bu ayın başlarında işbirliğinin güçlendirilmesine yönelik bir mutabakat zaptı imzaladı.

Colby’nin Almanya hakkında olumlu açıklamalarda bulunması bu ilk kez olmuyor.

Ağustos ayında NATO genel merkezinde Almanya’yı diğer müttefikler için bir model olarak övmüştü.

Colby, Almanya’nın son 18 ayda başlattığı süreci “olağanüstü bir tektonik değişim” ve “tarihi bir dönüşüm” olarak nitelendirdi.

İngiltere, İsrail’e yönelik askeri ihracat kısıtlamalarını önemli ölçüde genişletti ve IDF’nin Gazze’de kullanabileceği ürünlere ilişkin 80’den fazla lisansı askıya aldı veya reddetti.

Bu sayı, politikanın Eylül 2024’te uygulamaya konulduğu sırada etkilenen sayının neredeyse üç katı.

Birleşik Krallık Orta Doğu’dan Sorumlu Devlet Bakanı Stephen Doughty, İsrail’e yapılan ihracatları değerlendirmek için uygulanan ve kendisinin “daha sıkı bir sistem” olarak nitelendirdiği düzenlemenin bir parçası olarak, yaklaşık 30 lisansın ilk kez askıya alınmasından bu yana 50’den fazla ihracat başvurusunun daha reddedildiğini söyledi.

Eylül 2024’te alınan ilk kararla, İngiliz hükümetinin belirli askeri ihracatların Gazze’de uluslararası insani hukukun ciddi ihlallerinin işlenmesinde veya kolaylaştırılmasında kullanılabileceğine dair “açık bir risk” olduğu sonucuna varmasının ardından, yaklaşık 350 lisansın 30’u askıya alınmıştı.

Etkilenen teçhizat arasında askeri uçaklar, insansız hava araçları, deniz sistemleri ve hedefleme teçhizatı için bileşenler yer alıyordu.

Doughty, bu ay kabul edilen ek önlemlerin, onay süreçlerinde kendisinin “çifte güvenlik önlemi” olarak nitelendirdiği bir mekanizma oluşturduğunu söyledi.

İhracat başvuruları artık hem mevcut uluslararası insani hukuk kriterleri çerçevesinde hem de İsrail’in Filistin topraklarındaki varlığının yasallığına ilişkin İngiltere’nin tutumu ışığında değerlendirilmek zorunda.

“Şu ana kadar 80’den fazla lisansı askıya aldık ya da reddettik,” diyen Doughty, her bir lisansı bizzat incelediğini de sözlerine ekledi.

Daha geniş kapsamlı kısıtlamalara rağmen, uluslararası F-35 savaş uçağı tedarik zincirine giren İngiliz menşeli parçalar büyük ölçüde muaf tutulmaya devam ediyor.

Birleşik Krallık hükümeti, İngiliz yapımı parçaların küresel F-35 havuzuna girmesinin engellenmesinin, programın genelini zedeleyebileceğini ve Birleşik Krallık ile müttefiklerinin güvenliği açısından ciddi sonuçlar doğurabileceğini savunuyor.

Özellikle İsrail’e yönelik F-35 parçalarının doğrudan ihracatı ise askıya alınmış durumda.

Doughty, uluslararası program aracılığıyla bileşen tedarikinin sürdürülmesini savundu ve bunun durdurulmasının daha geniş kapsamlı Avrupa ve müttefik güvenlik yapısı üzerinde ciddi sonuçlar doğurabileceğini öne sürdü.

Dışişleri Komitesi Başkanı Emily Thornberry, bu konunun salt hukuki olmaktan ziyade siyasi bir mesele olduğunu öne sürerek bu tutuma itiraz etti.

Thornberry, uluslararası tedarik zincirine giren bileşenlerin “İsrail’e gönderilecek uçaklara yönelik olmadığı” şeklinde işaretlenebileceği Hollanda modeline benzer bir yaklaşımın benimsenmesini önerdi.

İlk askıya alma kararı, Eylül 2024’te dönemin Dışişleri Bakanı David Lammy tarafından uygulamaya konuldu.

Lammy o dönemde, bu önlemin bir silah ambargosu teşkil etmediğini ve yalnızca Gazze’deki askeri operasyonlarda kullanılabileceği değerlendirilen ürünlere uygulandığını vurgulamıştı.

O zamandan beri bu politika, Başbakan Andy Burnham yönetiminde daha da sıkılaştırıldı.

Genişletilen ihracat kısıtlamaları, Burnham hükümetinin İsrail hükümetine karşı daha çatışmacı bir politika benimsemesinin ardından geldi.

Dışişleri Bakanı Ed Miliband, Liverpool’da düzenlenen İşçi Partisi yıllık konferansında, Netanyahu hükümetinin politikalarını sert bir dille eleştirip Batı Şeria’daki İsrail yerleşim yerleriyle ticareti yasaklama kararını savunduktan sonra büyük alkış aldı.

Miliband, İsrail’i Gazze’de savaş suçları işlemekle suçladı ve İngiliz hükümetinin bu çatışma konusundaki kamuoyunun öfkesini duyduğunu belirtti ve delegelere “Sizi duyuyoruz. Haklıydınız,” dedi.