Almanya ile Çekya arasında “Südet Almanları” gerilimi

Çek Cumhuriyeti’nin Brno kentinde düzenlenecek olan Südet Almanları kongresi, savaş döneminden kalma yaraları yeniden deşiyor.

Yeniden canlanan Südet Almanları meselesi, Brüksel’de genellikle yakın müttefik olan Çek ve Alman sağ partiler arasında aleni bir çatışmaya yol açıyor.

Euractiv’in bildirdiğine göre 21-25 Mayıs tarihleri arasında düzenlenecek olan kongre, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Çekoslovakya’dan sürülen etnik Almanların temsilcilerini, savaş sonrası uzlaşmaya odaklanan tartışmalar, anma etkinlikleri ve kültürel programlar için bir araya getirecek.

Çekya’da 2021 nüfus sayımında yaklaşık 25.000 kişi Alman etnik kökenini (çoklu kimlikler dahil) beyan ederken, sadece yaklaşık 9.000 kişi bunu tek etnik kökeni olarak söyledi.

Bu küçük Alman topluluğu (nüfusun yaklaşık %0,23’ü), İkinci Dünya Savaşı sonrası sürgünlerden sonra kalan az sayıdaki Südet Almanının torunlarını ve daha sonra geri dönen veya karma kökenli bazı kişileri temsil ediyor.

“Kongre, Nazizmin kurbanlarına yönelik tam bir hakaret”

Organizatörler, Çekya’da ilk kez düzenlenen bu toplantıyı Çek-Alman ilişkilerinde sembolik bir dönüm noktası olarak nitelendirdi. 

Fakat etkinlik bunun yerine siyasi bir gerilim odağı haline geldi. Tomio Okamura liderliğindeki aşırı sağcı Özgürlük ve Doğrudan Demokrasi (SPD), kongreye karşı protestolar başlattı ve parlamentonun perşembe günü organizatörleri kongreyi iptal etmeye çağıran bir karar alması için baskı yapıyor.

Okamura, “Çek topraklarında böyle bir kongrenin düzenlenmesi, İkinci Dünya Savaşı sırasında Nazizmin kurbanlarına yönelik tam bir hakarettir,” dedi.

Bununla birlikte, hükümetin etkinliği yasaklamak için yasal yetkisi olmadığını kabul etti.

Mevcut Çek hükümeti, Andrej Babiš’in ANO partisinin liderliğindeki, SPD ve sağcı popülist Motorcular ile ittifak halindeki bir çoğunluk koalisyonu.

Milliyetçi müttefikler arasında anlaşmazlık: AfD’den Kongre’ye destek

Bu anlaşmazlık, Avrupa’nın milliyetçi kampı içindeki nadir görülen gerilimleri ortaya çıkardı.

Anlaşmazlığın merkezinde, Beneš kararnamelerinin mirası yatıyor. Bu kararnameler, 1945’ten sonra Alman mülklerine el konulmasını ve yaklaşık üç milyon etnik Alman’ın Çekoslovakya’dan sınır dışı edilmesini onaylayan savaş sonrası yasalara verilen ad.

Çekya’da bu kararnameler siyasi açıdan dokunulmaz olmaya devam ediyor ve yaygın olarak savaş sonrası düzenlemenin temel taşı olarak görülüyor. 

Südet Almanları konusundaki anlaşmazlıklar, Çekya’nın 2004’te AB’ye katılmasıyla ana akım siyasetten büyük ölçüde silinmiş olsa da, konu hâlâ güçlü bir duygusal yankı uyandırıyor.

Almanya’nın sağcı Alternatif için Almanya (AfD) partisi, son yıllarda Beneš kararnamelerini defalarca sorguladı ve Çek milliyetçileri arasında tarihi mülk veya tazminat taleplerinin sonunda yeniden gündeme gelebileceği korkusunu körükledi.

Çek SPD ve AfD, Avrupa Parlamentosu’nda sağcı “Egemen Uluslar Avrupa’sı” grubunda yer alıyor ve genellikle göç, egemenlik ve AB’nin daha derin entegrasyonuna karşı olma konularında aynı çizgide.

Ne var ki AfD’li politikacılar, SPD’nin kongreye karşı yürüttüğü kampanyayı sert bir şekilde eleştirdi ve Çek popülistlerini “seçim amaçlı olarak tarihsel şikayetleri istismar etmekle” suçladı.

AfD’nin Bavyera şubesi üyeleri ve bağlı gençlik grupları, Brno’daki etkinliği kamuoyu önünde destekledi ve “milliyetçi provokasyon” olarak nitelendirdikleri şey yerine uzlaşma çağrısında bulundu.

Südet Almanları Derneği Başkanı ve deneyimli bir CSU politikacısı olan Bernd Posselt de etkinlik etrafında tırmanan retoriği eleştirdi.

Çek milliyetçilerini Alman karşıtı duyguları körüklemekle suçlarken, Almanya’nın aşırı sağındaki milliyetçi akımlara karşı da uyarıda bulundu.

CSU lideri Söder ve İçişleri Bakanı Dobrindt de Südet Almanları etkinliğine katılacak

Tartışma, CDU’nun kardeş partisi CSU’nun lideri ve Bavyera Başbakanı Markus Söder’in, Prag’daki giderek düşmanca hale gelen siyasi atmosfere rağmen etkinliğe katılacağını teyit etmesiyle daha da şiddetlendi.

Söder bu hafta, “Elbette Brno’daki Südet Almanları kongresine gideceğim,” dedi ve etkinliği “Südet Almanlarına destek ifadesi” olarak nitelendirdi.

Almanya İçişleri Bakanı Alexander Dobrindt’in de katılımı bekleniyor.

Organizatörler, toplantının iptal edilmesi taleplerini reddetti ve Südet Almanları Derneği’ni şehre davet eden Meeting Brno festivali temsilcileri, kongrenin herhangi bir parlamento oylamasından bağımsız olarak devam edeceğini söyledi.