Amerikan şirketleri Rusya’ya dönüş için beklemede

Amerikan Ticaret Odası Başkanı Robert Agee, enerji ve bilişim sektöründeki büyük ABD’li şirketlerin Rusya pazarına dönmekle ilgilendiğini belirtti. Agee, şirketlerin şimdilik “beklemede” olduğunu, dönüş için Ukrayna’da barış anlaşması imzalanmasını ve yaptırımların kaldırılmasını temel koşul olarak gördüklerini söyledi.

Amerikan Ticaret Odası (AmCham) Başkanı Robert Agee, enerji ve bilişim alanındaki büyük Amerikan şirketlerinin Rusya pazarına dönmekle ilgilendiğini ancak şimdilik beklemede olduklarını söyledi.

RBK gazetesine konuşan Agee, bu şirketlerin “yarın geri dönecekler” demenin erken olduğunu belirterek, yalnızca “beklemede olduklarını, koşulları izleyip değerlendirdiklerini” vurguladı.

Dönüş için iki temel koşul var

Agee’ye göre, Amerikan şirketlerinin Rusya’ya dönmesi için temel koşullar, Ukrayna konusunda bir barış anlaşmasının imzalanması ve yaptırımların kaldırılması.

2022–2023 yıllarında ülkeden ayrılan Amerikan şirketlerinin yaklaşık yüzde 20’sinin, varlıklarını daha sonra geri alma seçeneğiyle çıkış yaptığını belirten Agee, bu sözleşmelerin süresinin 2026–2027 yıllarında dolacağını ifade etti.

Rusya’da yabancıların bu opsiyonları kullanmasına sınırlama getirilmesi tartışmalarına değinen Agee, “Bu, büyük bir duygusal mesele. Şirket hisseleri satıp sonra ucuza alıyor gibi görünüyor. Ama aslında onlara bu varlıkları geri alma ve dönme imkânı tanıyoruz. Bu da Rusya’nın iş yapmaya açık olduğunun bir sembolü olur,” diye konuştu.

ExxonMobil örneği olumlu sinyal

Agee, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in, Alaska’daki zirveden hemen önce yayımladığı bir kararla ExxonMobil şirketine Sahalin-1 projesindeki payını geri alma izni verdiğini hatırlattı.

Bunun Amerikan şirketleri tarafından olumlu bir işaret olarak algılanacağını belirten Agee, ExxonMobil’in henüz kesin bir dönüş kararı olmadığını ama bunun “çok olumlu bir sinyal” olduğunu söyledi.

Yaptırımlar en büyük engel

Agee, mart ayında yaptığı açıklamada, Amerikan şirketlerindeki “iyimserlik duygusunun üç ay öncesine göre daha yüksek olduğunu” ifade etmiş ve hangi yaptırımların öncelikle kaldırılması gerektiğine dair bir rapor hazırlayıp Washington’a sunacağını bildirmişti.

Ticaret Odası, özellikle havacılık sektöründeki yaptırımların, Amerikan şirketlerinin Rusya’ya yatırım yasağının ve Rus bankalarına yönelik kısıtlamaların kaldırılmasını istemişti.

Agee, mevcut yaptırımlar yüzünden iş yapma maliyetinin birkaç kat arttığını vurgulamıştı.

Avrupa İş Derneği (AEB) tarafından Haziran 2025’te yayımlanan bir araştırmaya göre, yabancı şirketler için en büyük engelleri ABD ve AB yaptırımları, Rusya’nın karşı önlemleri ve jeopolitik belirsizlik oluşturuyor.

Araştırmada, yaptırımlardan etkilendiğini belirten şirketlerin oranı, 2024’teki yüzde 80 seviyesinden yüzde 87’ye yükseldi.

En olumsuz etki yaratan kısıtlamalar ise Rus bankalarına yönelik yaptırımlar, ihracat ve ithalat kısıtlamaları, Rusya’nın döviz rezervlerinin dondurulması, SWIFT sisteminden çıkarılma, ulaşım kısıtlamaları ve yazılım kullanımı üzerindeki yasaklar oldu.