Çin’in Avrupa’ya yönelik sanayi ürünleri ihracatındaki artış, Polonya’da beyaz eşya ve otomotiv başta olmak üzere üretim sektörlerini baskı altına alıyor. 2025 yılında AB’nin Çin’den ithalatı 559,4 milyar euroya ulaşırken, Çin Temmuz 2026’da Almanya’yı geçerek Polonya’nın en büyük mal tedarikçisi oldu.

Çin’in sanayi ürünleri ihracatındaki yükselişi ve tedarik zincirlerini devralması, Polonya’daki üretim sektörünü ve özellikle beyaz eşya ile otomotiv alanlarını baskı altına alıyor.

Avrupa pazarını Çin menşeli sanayi ürünlerinin doldurduğu, Avrupalı üreticilerin ise Çin pazarında güç kaybettiği bir dönemde Polonyalı sanayiciler bu rekabetle başa çıkmakta zorlanabilecekleri uyarısı yapıyor.

Polonya Beyaz Eşya İşverenleri Birliği (APPLiA Polska) Başkanı ve Ulusal Ekonomi Odası Başkan Yardımcısı Wojciech Konecki, Business Insider Polska’ya verdiği demeçte, “Polonya beyaz eşya sanayisi çok zor bir duruma düştü. Oldukça kısa bir sürede Polonya’da şimdiden beş fabrika kapatıldı. Başlıca neden tüketimdeki düşüş ve Çin’den gelen rekabet. Çinli cihazlar artık her zaman çok daha ucuz değil ancak birçok segmentte kaliteleri Avrupalı tüketiciler için kabul edilebilir düzeye ulaştı. Biz ise sektör olarak hızla büyük sıkıntıların içine düştük” dedi.

Konecki, “Çin tüm tedarik zincirlerini devralıyor. Bir fabrikanın kapanması yalnızca o tesisteki istihdam kaybı anlamına gelmiyor. Beyaz eşya sanayisinin arkasında çoğu küçük, aile işletmesi olan binlerce yan sanayi tedarikçisi, lojistik firmaları, araştırma-geliştirme merkezleri ve yerel hizmetler yer alıyor” değerlendirmesini yaptı.

Benzer bir baskı Polonya otomotiv yan sanayisi gibi diğer sektörlerde de görülüyor.

Çin sanayi ihracatında Avrupa’daki payını artırıyor

2025 yılında Çin’in Avrupa Birliği’ne (AB) yönelik ihracatının yüzde 97’sini sanayi ürünleri oluşturdu.

Geçen yıl Çin’den AB’ye bir önceki yıla göre yüzde 6,4 artışla 559,4 milyar euro değerinde mal ithal edilirken, AB şirketlerinin Çin’e ihracatı yüzde 6,5 düşüşle 199,6 milyar euroya geriledi ve birliğin ticaret açığı 359,8 milyar euroya yükseldi.

2015 yılıyla kıyaslandığında Çin’den yapılan ithalat yüzde 89 artarken, ihracattaki artış yüzde 37,1 ile daha sınırlı kaldı.

Sevkiyatların yüzde 54,4’ünü makine ve taşıtlar, yüzde 33’ünü diğer sanayi malları ve yaklaşık yüzde 10’unu kimyasallar oluştururken, Avrupa artık tekstil ve oyuncak yerine değer zincirinin daha gelişmiş halkalarındaki ürünleri ithal ediyor.

Eurostat verilerine göre 2026 yılının ikinci çeyreğinde Avrupa’nın Çin’den ithalatı bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 7,9 arttı.

Polonya Kalkınma Fonu (PFR) verilerine göre Çin bu yıl ilk kez Almanya’yı geride bırakarak Polonya’nın en büyük mal tedarikçisi konumuna yükseldi.

PFR’nin hesaplamalarına göre Temmuz 2026’da Çin’den ithalat 6,15 milyar euro olurken, Almanya’dan ithalat 6,06 milyar euroda kaldı. Bir yıl önce ise Çin’den 4,78 milyar euro, Almanya’dan 6,17 milyar euro değerinde mal ithal edilmişti.

Avrupa Merkez Bankası (ECB), Çin’in Avrupa pazarındaki payının özellikle elektronik, otomotiv ve diğer ileri sanayi sektörlerinde hızla arttığına, teslimat yapısının da nihai ürünlerden ara malı ve bileşenlere kaydığına dikkati çekiyor.

Konecki, “Sanayiyi yeniden inşa etmek, onu ayakta tutmaktan çok daha zor. Fabrikalar, yetkinlikler, tedarikçiler ve araştırma-geliştirme altyapısı yok olduğunda, bunları tek bir siyasi kararla yeniden oluşturmak mümkün değil” diye konuştu.

Otomotiv ve yan sanayide sipariş kaybı yaşanıyor

Almanya’da şirketlerin “Çin şoku 2.0” olarak adlandırdığı ve 2001’de Çin’in Dünya Ticaret Örgütüne katılımının ardından yaşanan ilk dalgadan farklı olarak orta ve yüksek teknolojili sektörleri etkileyen bu süreç, Polonya’daki tesisleri de vuruyor.

2026 yılının ilk beş ayında Almanya’nın Çin’den ithalatı yüzde 6,2 artarak 72,4 milyar euroya çıkarken, ihracatı yüzde 14,5 azalarak 29,6 milyar euroya düştü.

Polonya Otomotiv Grubu (PGM) Genel Müdürü Bartosz Mielecki, “Çinli markalar Avrupa pazarında giderek daha fazla yer kaplıyor ve Polonya sektörü de bunu hissediyor. Avrupalı otomobil üreticilerinin krizi, ülkemizde faaliyet gösteren fabrikalara yönlendirilen sipariş hacimlerinin azalması anlamına geldiği için Polonyalı tedarikçileri dolaylı olarak vuruyor” ifadelerini kullandı.

Automotivesuppliers.pl platformunun verilerine göre Polonya’nın gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık yüzde 8’ini oluşturan otomotiv sektöründe parça ve aksesuar ihracatı 2026’nın ilk yarısında bir önceki yılın aynı dönemindeki 9,45 milyar eurodan 9,42 milyar euroya geriledi.

Mielecki, araç satışlarının artmasıyla yetkili bayi ve servis ağlarının da geliştiğini belirterek, “Çinli üreticilerin bir sonraki adımı parça ve bileşen üretimini Avrupa’ya taşımak olabilir. Şu anda bunu büyük ölçekte gözlemlemiyoruz ancak durum çok dinamik gelişiyor. Bu, Polonya otomotiv sanayisinin hazırlıklı olması gereken bir senaryo” dedi.

Polonya’daki fabrikaların sanılandan daha çeşitlendirilmiş ve dayanıklı olduğunu kaydeden Mielecki, yine de kıtadaki otomobil üretiminin düşmeye devam etmesi halinde Polonya’daki tesis ve tedarikçilerin bundan daha güçlü etkileneceğini belirtti.

Sektör temsilcileri koruma önlemleri talep ediyor

Ekonomi Politikası Araştırmaları Merkezi (CEPR) analizine göre Çin’in mal ticaretindeki küresel fazlası 2025 yılında 1,2 trilyon dolarla rekor kırdı.

Bu genişlemenin arkasında sübvansiyonlar ve teknolojik ilerlemenin yanı sıra Çinli şirketleri yurt dışında alıcı aramaya iten zayıf iç talep, sanayi deflasyonu ve ihracatçıların fiyat rekabetçiliğini artıran döviz kuru yer alıyor.

Otomotiv sektöründe elektrikli otomobillere uygulanan gümrük vergilerinin tek başına yeterli olmayabileceğini vurgulayan Mielecki, “Avrupa’da üretilen bileşenlerin oranının daha yüksek olduğu otomobilleri ödüllendirecek ‘yerel içerik’ (local content) kurallarından giderek daha fazla söz ediliyor. Böyle bir çözüm yalnızca araç satışlarını değil, Avrupa fabrikalarını ve tüm tedarik zincirini de destekleyecektir” diye konuştu.

Konecki ise beyaz eşya sektörü için gündeme getirilen Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın (CBAM) beklentileri karşılamadığını savundu.

Konecki, “Avrupa koruyucu önlemleri büyük bir gecikmeyle alıyor ve bunu sık sık seçici bir biçimde yapıyor. CBAM mekanizmasının bazı nihai cihazları da kapsaması öngörülüyor ancak ilgili düzenlemeler ancak 2028 yılında yürürlüğe girecek. Bazı şirketler için üç yıl beklemek, artık korunacak bir şeyin kalmaması anlamına gelebilir. Üstelik düzenlemeler çamaşır makineleri, buzdolapları ve kurutucuları kapsarken bulaşık makineleri, fırınlar, ocaklar ve davlumbazlar kapsam dışında bırakıldı. Sonuç olarak bürokratik bir karar hangi fabrikanın ayakta kalacağını, hangisinin kapanacağını belirleyebilir” dedi.

Bazı Batılı şirketlerin Philips ve IBM örneklerinde olduğu gibi tüketici pazarından çekilerek daha yüksek kar marjına sahip kurumsal veya tıbbi cihaz alanlarına yöneldiğini aktaran Konecki, beyaz eşya sanayisinde mevcut durumdan kolay bir çıkış yolu göstermenin zor olduğunu sözlerine ekledi.

Romanya Cumhurbaşkanı Nicușor Dan, ABD’ye ülkesinde konuşlanmış birliklerini tutması için ödeme yapmayı teklif etti.

Karadeniz bölgesinde güvenlik endişeleri artar ve Trump yönetimi Avrupa’daki Amerikan asker sayısını azaltma yönünde adımlar atarken Rumen liderin teklifi dikkat çekti. 

Financial Times’a (FT) konuşan Dan, Polonya’nın daha önce yaptığı teklifi yineleyerek, “askerler ve maliyet paylaşımı konusunda bazı rakamlar . . . ” önerdiğini söyledi.

Varşova, Eylül ayında “Fort Trump” olarak adlandırılan planlanan askeri üssünde konuşlandırılan her ABD askeri için Washington’a yıllık 15.000 dolar ödemeyi teklif etmişti.

Rumen lider, “Daha fazla Amerikan askeri ve daha fazla ölümcül yetenek istiyoruz,” dedi.

Dan’ın ofisi, Romanya’daki ABD birliklerinin sayısının önceki 1.700 kişilik kontenjandan düşerek şu anda 1.172 askere indiğini belirtti. Ofis, Polonya’nın teklifine benzer bir rakam üzerinde düşündüklerini ima etti.

Dan’ın açıklamaları, bölgedeki güvenlik sorunlarını değerlendirmek üzere NATO’nun doğu kanadındaki en kalabalık iki ülke olan Polonya ve Romanya’yı ziyaret eden ABD Savunma Bakanlığı Müsteşarı Elbridge Colby’ye teklifini sunmasından sadece birkaç gün sonra geldi.

Colby daha önce Avrupa’da “daha sınırlı ve odaklanmış” bir ABD askeri varlığını savunmuştu. Pete Hegseth yönetimindeki Savunma Bakanlığı da kıtadaki varlığını önemli ölçüde azaltmak istediğini defalarca söylemişti.

Rumen medyasında yer alan habere göre Colby, ABD’nin Romanya’daki mevcut asker varlığını sürdürüp sürdürmeyeceği konusunda kesin bir yanıt vermedi.

Bunun yerine, G4media.ro’nun haberine göre, Hegseth’e birkaç olası senaryo sunacak ve Hegseth’in de bu seçenekleri nihai karar için Başkan Donald Trump’a iletecek. Colby, Trump’ın Aralık ayı başında bir karar vermesinin beklendiğini söyledi.

ABD’nin şu anda Polonya’da bir düzine üsse yayılmış yaklaşık 10.000 askeri bulunuyor. Varşova, Donald Trump’ın adını taşıyan kalıcı bir üssün inşası için baskı yapıyor.

Salı günü Hegseth ile görüşen Savunma Bakanı Władysław Kosiniak-Kamysz, ABD’li yetkilinin kendisine “her şeyin doğru yönde ilerlediğini” söylediğini aktardı ve bunu Pentagon’un “Polonya’da kalıcı bir ABD askeri üssü kurulmasına yeşil ışık yaktığı” şeklinde yorumladı.

Dan, ülkesinin Rusya’ya karşı sert bir tutum sergileyen Polonya’nın dış politikasına “çok, çok benzer” bir dış politikaya sahip olduğunu söyledi.

Romanya Cumhurbaşkanı, “Rusya’nın oluşturduğu tehdidi ve Ukrayna’daki savaşın güvenliğimizi nasıl [tehdit ettiğini] anlıyoruz,” dedi.

Komşu ülke Ukrayna’daki savaş, Karadeniz ülkesini de etkiledi; Rus insansız hava araçları, ülke topraklarında defalarca düştü ve ticari gemiler kıyı açıklarında vuruldu.

Dan şöyle devam etti:

“Ruslar… Ukrayna’yı destekleyen Avrupa ülkelerinin zihniyetini değiştirmeye çalışıyor. Topraklarımıza gelen hava insansız hava araçları konusunda olduğu gibi, [yardım] aldık ve artık çok daha iyi korunuyoruz. Karadeniz’de de aynısını yapmayı, ekipmanımızı güçlendirmeyi ve daha hazırlıklı olmayı planlıyoruz ama durumu tırmandırmayacağız.”

Dan, Romanya’nın savunma bütçesini kademeli olarak artırdığını belirtti. Fakat devasa kamu açığı, Bükreş’in halihazırda GSYİH’nın yüzde 5’ine yakın olan Polonya’nın askeri harcamalarına yetişmesini engelliyor.

Bu, NATO müttefiklerinin 2035 yılına kadar karşılamayı kabul ettikleri bir Trump hedefi.

Dan, Karadeniz kıyısı yakınlarındaki Mihail Kogălniceanu’daki Amerikan hava üssü ile Köstence limanının ABD için önemli stratejik öneme sahip olduğunu söyledi.

Romanya Cumhurbaşkanı, diğer AB başkentlerinin ABD’ye tesislerini kullanma izni vermediği bu yıl, Trump’ın İran’a karşı yürüttüğü savaşta Bükreş’in Amerikan kuvvetlerinin hava üssünü kullanmasına izin verdiğini kaydetti.

Eski Romanya donanma komutanı ve askeri uzman Sandu-Valentin Mateiu, ülkede konuşlanmış mevcut ABD askeri personelinin öncelikle Amerikan üslerinin “işlevselliğini sağlamak” amacıyla orada bulunduğunu vurguladı.

Hava üssünün yanı sıra ABD, Romanya’nın güneyinde Bulgaristan sınırına yakın Deveselu’daki ikinci bir üssünde de personel ve balistik füze savunma sistemleri konuşlandırmış durumda.

Mateiu, ABD’nin Romanya’ya muharebe birimleri göndermeye istekli olup olmadığının henüz belli olmadığını söyledi.

Dan, Rus müdahalesi iddiaları nedeniyle iptal edilen 2024 Romanya cumhurbaşkanlığı seçimlerinin hemen ardından Trump yönetimi ile ilişkilerin iyileştiğini belirtti.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, 2025 yılında Romanya’yı, Avrupa’nın sağcı politikacılara yönelik sözde baskı uygulamasının bir örneği olarak göstermiş ve Rusya’nın müdahalesine dair kanıtları “zayıf” olarak nitelendirmişti. 

Fakat geçen yıl yapılan yeniden seçimde cumhurbaşkanı seçilen Dan, başlangıçtaki gerginlikleri önemsiz gösterdi:

“ABD’de, ikili işbirliğimizle ilgili tüm bilgilere sahip olmayan yeni bir yönetim vardı. Kısa süre sonra, sanırım durumu anladılar.”

IMF, hükümetlerin hızla yükselen borç ve bütçe açığı seviyelerini bir an önce kontrol altına almamaları halinde, Avrupa tahvil piyasasındaki satış dalgasının ekonominin geri kalanına da sıçrayabileceği uyarısında bulundu.

Fonun Avrupa Departmanı Direktörü Mateusz Szczurek, ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşın tetiklediği Avro bölgesindeki borçlanma maliyetlerindeki artışın şu ana kadar “yönetilebilir” düzeyde olduğunu ama bloğun uzun vadeli mali sürdürülebilirliği konusundaki sorunların hızla çözülmemesi halinde yayılma riskinin artacağını belirtti.

Eski Polonya Maliye Bakanı Szczurek, Brüksel’de yaptığı konuşmada, finansal koşullar sadece ılımlı bir şekilde sıkılaştığı için, yüksek getirilerin daha geniş kapsamlı iktisadi maliyetlerinin şu ana kadar sınırlı kaldığını söyledi ve şöyle devam etti:

“Fakat getiriler daha uzun süre yüksek seviyelerde kalırsa, artan mali maliyetlerin kritik öneme sahip kamu harcamalarını kısıtlayabileceği de dahil olmak üzere, ekonominin geri kalanına yayılma riskleri yoğunlaşacaktır.”

Szczurek, Şubat ayı sonlarında savaşın başlamasından bu yana Avrupa’nın en büyük ekonomilerinde yaklaşık 100 baz puan (1 yüzde puan) artan getirilerin gelecek yıl savaş öncesi seviyelere dönse bile, daha yüksek faiz ödemelerinin 2027 yılında Avro bölgesinin üretiminde %0,2’lik bir düşüşe yol açabileceğine dikkat çekti.

Szczurek, “Fakat yüksek getiriler devam ederse maliyetler hızla artabilir; bu da şimdiden konsolidasyona başlamak için bir neden daha,” diye uyardı.

İran savaşı, Ukrayna savaşı, Covid salgını ve tek para birimi bölgesinin neredeyse çökmesine neden olan son on yıldaki devlet borç krizi dahil olmak üzere, son yıllarda Avrupa’yı vuran bir dizi iktisadi şokun en sonuncusu.

Bu krizlerin etkisini hafifletmeyi amaçlayan hükümet harcamaları da birçok ülkede borç seviyelerini artırdı.

İran savaşının enerji fiyatlarında ve enflasyonda ani bir artışa yol açtığı bir dönemde bu durum, tahvil yatırımcılarının endişelerini daha da artırdı.

Bu durum, Avro bölgesinin ikinci en büyük ekonomisi olan Fransa’da özellikle belirgin. Burada hükümet, bütçe açığını azaltacak bir bütçeyi geçirmek için mücadele ederken, ülke gelecek yılki cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde artan iç karışıklıklarla karşı karşıya.

Gelgelelim Szczurek, gelecekte yaşlanan nüfus ve artan savunma harcamaları nedeniyle daha da şiddetlenecek olan mali zorlukların “sadece şu anda gündemde olan ülkeleri değil, neredeyse tüm Avrupa ülkelerini etkilediği” uyarısında bulundu.

Ayrıca, mali konsolidasyonun, Avrupa’nın parçalanmış tek pazarının entegrasyonu da dahil olmak üzere, verimliliği artıran reformlarla birleştirilmesi gerektiğini belirtti.

Szczurek, önümüzdeki yıllarda Avrupa’nın yaklaşık %1 civarında kalacak “vasat” büyüme beklentisine işaret ederek, “Avrupa’nın yapısal sorunlarını ele alması için hiç bu kadar acil bir dönem olmamıştı. Bu yapılabilir ve yapılmalı,” dedi.