ASEAN ülkeleri Körfez dışından petrol ithalatını artırıyor

Güneydoğu Asya ülkeleri ekonomilerini ayakta tutmak için petrol ithalatını Körfez bölgesinden Brunei, Libya, ABD ve diğer alternatif tedarikçilere kaydırdı.

Şubat ayı sonlarında ABD-İran savaşının patlak vermesinden iki aydan fazla bir süre sonra, Tayland ve Vietnam gibi Orta Doğu petrolüne büyük ölçüde bağımlı olan ülkeler, Hürmüz Boğazındaki tedarik yollarının büyük ölçüde tıkalı kalması nedeniyle yeni tedarikçiler bulmak zorunda kaldı.

Avrupalı ticaret araştırma şirketi Kpler’in deniz nakliye verilerine göre, Tayland’ın Birleşik Arap Emirlikleri’nden (BAE) yaptığı ham petrol ve kondensat ithalatı, şubat ayına kıyasla nisan ayında %50’den fazla düşüş göstererek günlük 160.000 varile geriledi.

Bu düşüş, şubat ayında sıfırdan günlük 71.000 varile yükselen Brunei’den yapılan sevkiyatlarla kısmen telafi edildi. Bu, 2018’den bu yana kaydedilen en yüksek seviye.

Libya’dan yapılan ithalat, iki ay öncesine göre %28 artışla günde ortalama 113.000 varil civarında gerçekleşti.

Hükümet istatistikleri, ülkenin petrol tedarikçilerini çeşitlendirdiğini doğruluyor.

Ticaret Bakanlığının 24 Nisan’da açıkladığı mart ayı ticaret verilerine göre, Suudi Arabistan’dan yapılan ham petrol ithalatı %43 düşerken, BAE’den yapılan ithalat bir yıl öncesine göre hacim olarak %6 azaldı.

Buna karşılık, Libya’dan yapılan ham petrol ithalatı %54 arttı. Tayland ayrıca, Mart 2025’te ülkeye hiç petrol sevk etmeyen Arjantin ve Guyana’dan da ithalat gerçekleştirdi.

Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Sihasak Phuangketkeow, mart ayında gazetecilere yaptığı açıklamada, ülkenin çeşitlendirme çabalarını vurgulayarak şunları söylemişti:

“Tayland ayrıca Brezilya, Nijerya ve Kazakistan dahil olmak üzere çeşitli kaynaklardan petrol temin etmeye çalışıyor ve bu konuda olumlu yanıtlar alıyoruz.”

Vietnam, bölgedeki petrol ithalatçıları arasında en ağır darbeyi alan ülkelerden biri oldu. Geçen yıl ham petrol ithalatının %80’i, ihracatı neredeyse durma noktasına gelen Kuveyt’ten gelmişti.

İthalat hacmi, iki ay önceki günlük 375.000 varilden Nisan ayında günlük 159.000 varile düştü.

Kpler verilerine göre Vietnam, mart ayında Angola, Arjantin ve Fildişi Sahili’nden, nisan ayında ise ABD’den petrol ithal etti.

Vietnam’ın kuzeyindeki Thanh Hoa eyaletinde bulunan ve Nghi Son Rafineri ve Petrokimya şirketi tarafından işletilen bir rafineri, mart ayı sonunda mayıs ayı sonuna kadar faaliyetlerini sürdürmek için yeterli ham petrol tedarikini sağladığını duyurmuştu.

Nikkei’nin daha önce bildirdiğine göre, Nghi Son Rafineri ve Petrokimya’nın ana şirketi olan Japon petrol şirketi Idemitsu Kosan, alternatif tedarikçilerden Vietnam’a yaklaşık 4 milyon varil ham petrol tedarik edecek.

Öte yandan Semafor’da yer alan habere göre Japonya ve Güney Kore de ABD’den petrol ithalatını artırdı.

Dünyanın önde gelen gemi yakıt ikmal merkezi ve önemli bir petrokimya üretim merkezi olan Singapur da tedarik kaynaklarını çeşitlendirmek için hızlı adımlar attı.

Ham petrol ve kondensat ithalatı nisan ayında günlük yaklaşık 388.000 varile geriledi; bu, şubat ayına kıyasla yaklaşık %61’lik keskin bir düşüşe işaret ediyor.

Kpler verilerine göre, Singapur’un ithalatının %60’ından fazlası şu anda ABD’den geliyor.

Bu arada Brunei, bölgesel bir ihracat merkezi haline geldi. Nisan ayında, petrol zengini bu Güneydoğu Asya ülkesi, son beş yılın en yüksek seviyesi olan günlük 105.000 varil ihracat gerçekleştirdi.

Kpler kıdemli ham petrol analisti Muyu Xu, Rusya’nın da bölge için alternatif bir kaynak olarak ortaya çıktığını belirtti.

Xu, “Asyalı rafinerilerin, en kolay temin edilebilir alternatif olarak Rus ham petrolünü aktif olarak arayacakları bekleniyor,” dedi, fakat sınırlı ticaret hacminin arz sıkıntısını tersine çevirmesinin olası olmadığını da belirtti.

Resmi istatistiklere göre, tedarik sıkıntısı konusundaki endişeler devam etse de, Güneydoğu Asya ülkeleri mart ayında genel olarak güçlü bir ihracat artışı kaydetti.

Tayland’ın toplam ihracatı, elektronik sektöründeki canlılık ve yapay zeka ile ilgili talebin sürdürdüğü ivmenin desteğiyle mart ayında bir önceki yıla göre %18,7 artışla 35,1 milyar dolarlık rekor seviyeye ulaştı.

Vietnam’ın ihracatı, imalat sektörünün itici gücüyle mart ayında bir önceki yıla göre %20 arttı. Elektronik, bilgisayar ve makine sevkiyatlarındaki güçlü artış, bu büyümeyi destekledi.

Malezya’nın ihracatı, esas olarak imalat sektörünün desteğiyle bir önceki yıla göre %8,3 arttı.

Singapur’un referans niteliğindeki petrol dışı yurt içi ihracatı, elektronik sevkiyatlarının artmaya devam etmesiyle mart ayında bir önceki yıla göre %15,3 artarak bir önceki ayki %4’lük büyüme hızını aştı.

HSBC’nin kıdemli ASEAN ekonomisti Yun Liu, “Yapay zeka patlaması sayesinde, Singapur, Malezya ve Vietnam gibi teknolojiye açık ekonomiler ticarette daha iyi bir konumda,” dedi fakat faydaların eşit olmayan bir şekilde dağıldığını da belirtti:

“Singapur, Malezya ve Vietnam, elektronik sektörüne yoğun maruz kalmaları nedeniyle doğal olarak öne çıkıyor.”

Bunların ardından Tayland ve Filipinler gelirken, Endonezya’nın maruz kalma düzeyi çok düşük.