Avrupa Birliği, Rusların tröst varlıklarını donduracak

Avrupa Birliği Adalet Divanı, yaptırım uygulanan Rus vatandaşlarıyla bağlantılı varlıkların, doğrudan hukuki bağ bulunmasa dahi tröst yapıları altında dondurulabileceğine hükmetti. Kararın dolaylı olarak yaptırım listesindekilerle ilişkili kıymetleri de kapsayacağını açıklayan mahkeme, yaptırımların delinmesini önlemeyi amaçlıyor.

Lüksemburg merkezli Avrupa Birliği Adalet Divanı, yaptırım uygulanan Rus vatandaşlarıyla bağlantılı varlıkların, bu kıymetler tröst altında yönetilse ve aralarında doğrudan bir hukuki bağ bulunmasa dahi dondurulabileceğine hükmetti.

Mahkeme kararı, varlıkların yaptırım listesine alınan kişiyle yalnızca dolaylı bir ilişkisi olması durumunda dahi dondurma işleminin uygulanabileceğini ortaya koydu.

Avrupa Birliği Adalet Divanı, Ukrayna’daki askeri faaliyetler sebebiyle Avrupa yaptırımlarına maruz kalan kişilerle tröst yapıları aracılığıyla dolaylı olarak bağlantılı varlıkların dondurulmasını içeren üç ayrı davayı ele aldı.

C-483/23 dosya numaralı davada, B, A, C ve D olarak tanımlanan şirketlerin, Bermuda Adaları’nda kurulu bir firma tarafından kontrol edildiği, bu firmanın ise İsviçre merkezli bir şirket tarafından yürütülen bir tröst yönetiminde bulunduğu belirtildi.

Tröstün kurucusu, 2022 yılında kendisine yönelik yaptırımlar yürürlüğe girmeden önce lehtar listesinden çıkarılmıştı. Buna rağmen İtalyan makamları, söz konusu şirketlerin ve varlıklarının büyük ölçüde kurucuya ait olduğunu değerlendirerek bu kıymetlere el koydu.

Birleştirilen C-428/24 ve C-476/24 numaralı davaların ilkinde, uluslararası bir grubun parçası olan ve Bermuda Adaları’nda kurulan bir tröste dolaylı olarak ait olan İtalyan FZ AR şirketi konu edildi.

Şirketin ilk gerçek faydalanıcı sahibinin, mahkeme kararında ZU olarak geçen kişi olduğu, daha sonra lehtarlık hakkının eşi TU’ya devredildiği ve her iki ismin de 2022 yılında yaptırım listesine alındığı aktarıldı.

İkinci dava ise İtalya’da bulunan Sailing adlı yata odaklanıyor. Yatın, tek lehtarı TU olan bir tröst tarafından kontrol edilen SX şirketine ait olduğu bilgisi paylaşıldı.

Mahkeme, her iki vakada da tröst sözleşmelerinin yaptırım uygulanan kişilere herhangi bir mal varlığı devredilmesini veya bu kişilerin herhangi bir şekilde kontrol sahibi olmasını yasaklamasına rağmen, İtalyan makamlarının varlıkların hâlâ tröst lehtarıyla ilişkili olduğunu değerlendirerek FZ AR şirketinin varlıklarını ve yatı bloke ettiğini açıkladı.

İlgili şirketler, yaptırım uygulanan kişilerin dondurulan varlıklar üzerinde tasarruf yetkisinin bulunmadığını ve bu kıymetleri kontrol etmediklerini savunarak kararlara İtalyan mahkemesi nezdinde itiraz etti.

İtalyan mahkemesi, Avrupa Birliği Adalet Divanından, mütevellilerin ilgili mallar üzerinde tasarrufta bulunamaması durumunda dahi, varlıklar üzerindeki “sahiplik” ve “kontrol” kavramlarının tröstün kurucusunu veya lehtarlarını kapsayıp kapsamayacağını netleştirmesini talep etti.

Avrupa Birliği Adalet Divanı, AB hukukunun etkinliğini güvence altına almak amacıyla, sahiplik ve kontrol kavramlarının, ilgili kişi ile varlıklar arasında herhangi bir hukuki bağ bulunmasa dahi bu varlıklar üzerinde uygulanan her türlü yetki veya etki biçimini kapsayacak şekilde yorumlanması gerektiği sonucuna ulaştı.

Mahkeme kararında, “Bu durum, ilgili kişilerin bu kaynakları kullanma, bunlardan yararlanma, tasarruf etme veya bunlar ile mütevellinin aldığı kararlar üzerinde etki sahibi olma haklarının bulunması halinde, varlıkların tröstün kurucusuna veya lehtarına ait olduğu ya da onların kontrolünde bulunduğu şeklinde değerlendirilebileceği anlamına gelir” ifadesi yer aldı.

Mahkeme yetkilileri, bu uygulamanın varlıklarla gerçekleştirilebilecek her türlü işlemi azami ölçüde sınırlandırma ve yaptırımları delme girişimlerini engelleme amacına hizmet ettiğini açıkladı.

Mevcut durumda AB yaptırım listesinde 2 bin 700’den fazla Rus gerçek ve tüzel kişisi yer alıyor. Brüksel yönetimi şimdiye kadar 28 milyar avronun üzerinde özel varlığı dondurdu.

Nisan ayında, Avrupa Birliği’nin Rusya’ya yönelik 20. yaptırım paketini kabul etmesinin ardından Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, kısıtlamaların olumsuz etkileri olduğunu kabul etti.

Peskov, Moskova’nın yaptırımların sonuçlarını en aza indirme konusunda ciddi bir deneyim kazandığını ve bu kısıtlamalara rağmen çok farklı yönlerdeki çalışmaları kesintisiz sürdürme hususunda büyük tecrübeye sahip olduğunu belirtti.

Peskov, yaptırımların kötü bir durum olduğunu vurgulayarak, “Bu kısıtlamaların korkutucu olmadığını bu kadar hafif bir dille söylemek doğru olmaz” değerlendirmesinde bulundu.