Avrupa ülkelerinden deniz güvenliği muhtırası: Kurallara uymayan gemiler ‘vatansız’ sayılacak

Kuzey ve Baltık denizlerine kıyısı olan Avrupa devletleri ile İngiltere, Rusya’nın “gölge filosu”nu hedef alan kapsamlı bir bildiri yayımlayarak, sahte belgeyle seyreden gemilerin uluslararası hukuka göre “vatansız” statüsünde değerlendirileceğini duyurdu. Bildiride, Moskova’nın uydu navigasyon sistemlerini (GNSS) bozduğu ve Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS) verilerini manipüle ederek deniz güvenliğini tehlikeye attığı iddia edildi.

Kuzey ve Baltık denizlerinde seyrüsefer güvenliğinin tehlikeye girmesi üzerine harekete geçen Avrupa ülkeleri, uluslararası denizcilik camiasına yönelik sert bir uyarı yayımladı.

Belçika, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Almanya, Letonya, Litvanya, Hollanda, Norveç, Polonya, İsveç, İngiltere ve İzlanda’nın imzasını taşıyan ortak bildiride, denizlerdeki seyir güvenliğini tehdit eden unsurlara dikkat çekildi.

İmzacılar, Rusya’yı uydu navigasyon sistemlerinde (GNSS) kasıtlı kesintiler yaratmakla suçladı.

Moskova’nın bu müdahalelerinin ve Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS) verilerindeki manipülasyonların kaza riskini artırdığı, ayrıca olası kazalarda arama-kurtarma faaliyetlerini ciddi şekilde sekteye uğrattığı öne sürüldü.

“Gölge filo” üzerindeki baskı artıyor

Baltık ve Kuzey Denizi’ne kıyısı olan devletler, gemilerin tek bir devletin bayrağı altında seyretmesi ve geçerli güvenlik ile sigorta belgelerine sahip olması gerektiğini şart koştu.

Bildiride, bu temel gereklilikleri karşılamayan ve belirlenen kurallara uymayan gemilerin “vatansız” (stateless) statüsünde değerlendirileceği ilan edildi.

Bu tanımlama, söz konusu gemilere uluslararası sularda müdahale edilmesinin önünü açan hukuki bir zemin oluşturuyor.

Bloomberg, yayımlanan bu bildirinin, Rus petrol ihracatı için hayati önem taşıyan ve “gölge filo” olarak adlandırılan tankerlere yönelik Avrupa baskısını kurumsallaştırdığını aktardı. Batılı ülkeler, Rusya’nın petrol gelirlerini sınırlamak amacıyla bu filonun hareket alanını daraltmayı hedefliyor.

Fransa açıklarında sıcak temas

Denizlerdeki gerilim, diplomatik açıklamaların ötesine geçerek somut olaylara da yansıyor. Fransa’da 22 Ocak akşamı, “sahte bayrak” taşıdığı tespit edilen bir tanker yetkililerce alıkonuldu.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, konuya ilişkin açıklamasında, Fransız denizcilik makamlarının tespitlerine dayanarak geminin Rusya’dan, muhtemelen Murmansk limanından geldiğini belirtti.

Operasyon kapsamında gemi kaptanı Fransız donanması tarafından adli makamlara teslim edilirken, aralarında Hindistan vatandaşlarının da bulunduğu mürettebatın gemide tutulduğu öğrenildi.

Öte yandan Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, Avrupa’nın Rus petrol ticaretine yönelik tutumunu eleştirdi.

Mevcut önlemleri pasif bulan Zelenskiy, “Rus petrolü durdurulmalı, el konulmalı ve Avrupa’nın yararına satılmalı. Neden olmasın?” ifadelerini kullandı.

Yaptırım listesi genişliyor: Hedefte 600 gemi var

Avrupa Birliği, Rusya’nın enerji ihracatını hedef alan yaptırım rejimini genişletmeye devam ediyor. Aralık 2025’te alınan kararla, Rus gölge filosuna dâhil olduğu belirtilen tankerlere yönelik kısıtlamalar artırılmıştı.

Listeye eklenen 41 yeni gemiyle birlikte, AB limanlarına girişi ve denizcilik hizmetlerinden yararlanması yasaklanan gemi sayısı 600’e yaklaştı.