Avrupa
Avrupa’nın ABD’den bağımsız savunma faturası: 1 trilyon dolar

Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü, Amerikan askeri varlığının ikamesi için 1 trilyon dolarlık bir kaynak gerektiğini öngörürken, kıta top mermisi üretiminde ABD’yi geçse de stratejik füze ve istihbarat teknolojilerinde ciddi açıklar veriyor.
Donald Trump’ın Grönland’ı satın alma girişimi dahil Avrupa’ya yönelik çıkışları, Eski Kıta’yı savunmada kendi kendine yetme çabalarını hızlandırmaya zorluyor.
Bazı alanlarda süreç beklenenden hızlı ilerlese de, Amerikan kapasitesinin yerini doldurmak yıllar alabilir.
Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü’nün (IISS) değerlendirmesine göre, Avrupa’daki Amerikan silah ve asker varlığını ikame etmenin maliyeti yaklaşık 1 trilyon doları bulacak.
Bölge; hayalet uçaklar (stealth), uzun menzilli füzeler, hava savunma sistemleri ve uydu istihbaratı konularında ciddi eksiklikler yaşıyor.
Buna karşın The Wall Street Journal’ın aktardığı verilere göre Avrupa; savaş gemileri, denizaltılar, top mermileri, obüsler, tanklar ve bazı zırhlı araçların üretiminde ABD’den daha hızlı ve kapsamlı adımlar atıyor.
Mühimmat üretiminde ABD geride kaldı
Avrupa’nın en büyük savunma sanayii yüklenicisi Alman Rheinmetall, Rusya’nın Şubat 2022’deki Ukrayna işgalinden bu yana 16 fabrika inşa etti veya inşa sürecini sürdürüyor.
Şirketin yıllık 155 milimetrelik mühimmat üretimi yakında 1,5 milyon adede ulaşacak; bu rakam ABD’nin toplam üretiminden daha yüksek.
Risk sermayesi yatırımlarının artması ve tedarik süreçlerinin hızlanmasıyla birçok ülkede insansız hava aracı (İHA) geliştiren girişimler ortaya çıktı.
2024 sonunda kurulan Alman Twentyfour Industries, o dönemde hiçbir ürünü yokken bugün Avrupa ordularına İHA satıyor. Estonya ise kara dronları pazarında küresel bir lidere dönüştü.
“NATO’nun Avrupa ayağını inşa etmeliyiz”
Davos’taki Dünya Ekonomi Forumu’nda konuşan AB Savunma Komiseri Andrius Kubilius, ABD’nin kıtadaki varlığını azaltma ihtimaline dikkat çekti.
Kubilius, “Amerikalılar Avrupa kıtasındaki varlıklarını azaltmaya başlarsa, NATO’nun Avrupa ayağı olarak adlandırılabilecek yapıyı nasıl kurgulayacağımızı planlamalıyız” ifadelerini kullandı.
Kubilius daha önce de 100 bin kişilik bir Avrupa ordusu ve Avrupa Güvenlik Konseyi kurulması önerisinde bulunmuştu.
“Rubicon geçildi, bu bir şok terapisi”
Brüksel’de geçen perşembe düzenlenen AB liderler zirvesinin ardından Politico’ya konuşan Doğu Avrupalı bir diplomat, “Rubicon geçildi. Bu bir şok terapisi. Avrupa artık eski haline dönemez” değerlendirmesinde bulundu.
Zirve, Trump’ın Davos’ta Grönland’ı “bir buz parçası” olarak niteleyip kendisine verilmesini talep etmesinin hemen ertesinde gerçekleşti. Her ne kadar sıcak bir çatışmadan kaçınılsa da üst düzey diplomat, “Kimse artık ona güvenemez” yorumunu yaptı.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise toplantı sonrası gazetecilere verdiği demeçte net konuştu: “Bağımsız bir Avrupa olarak hareket etmemiz gerektiğini biliyoruz.”
Uzay ve istihbaratta özerklik arayışı
Savunma alanındaki bu dönüşüm, Avrupa’nın uydu iletişimi ve istihbarat gibi ABD’ye büyük ölçüde bağımlı olduğu stratejik alanlarda alternatifler geliştirmesini zorunlu kılıyor.
Financial Times’ın konuya aşina üç kaynağa dayandırdığı haberine göre; Rheinmetall ve uydu üreticisi OHB, Elon Musk’ın Starlink sistemine rakip olacak ve “Bundeswehr için Starlink” olarak adlandırılan proje ihalesine ortak katılmak üzere görüşmeler yürütüyor. Proje, Alman silahlı kuvvetlerinin iletişim altyapısını sağlamayı hedefliyor.
Diğer Avrupa ülkeleri de uzay kapasitelerini artırma çabasında. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, kısa süre önce yaptığı açıklamada Fransa’nın Ukrayna’ya sağlanan uydu istihbaratının üçte ikisini tek başına karşıladığını duyurdu.
Daha önce ABD’ye güvenen İngiltere de yakın zamanda kendi askeri uydu grubunu oluşturdu.
Uzun menzilli füze ve hava savunma açığı
The Wall Street Journal’a göre, Avrupa’nın elinde kendi üretimi uzun menzilli füze bulunmadığından, menzili 1.600 kilometreyi aşan füze projelerine hız verildi.
Ayrıca kıtanın elinde Ukrayna’nın acil ihtiyaç duyduğu Patriot füzelerinin veya F-35 hayalet uçaklarının yerli muadilleri de mevcut değil.
Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü (RUSI) Direktörü Matthew Savill, gazeteye verdiği demeçte süreci şöyle özetledi:
“Avrupa kendi kendini silahlandırabilir mi? Evet, ancak bu zaman alacak. Henüz gerekli üretim hacmine ulaşılamadı ve kabul etmek gerekir ki bazı alanlarda silahların kalitesi o kadar iyi değil.”
Avrupa
Radev: Bulgaristan Ukrayna koalisyonunda yer almayacak

Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev, ülkesinin Ukrayna için kurulan “gönüllüler koalisyonuna” katılmayacağını açıkladı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’dan şahsen davet aldığını belirten Radev, Ukrayna’ya mali ve askeri yardımın sürdürülmesini savunan bir yapıda yer almayacaklarını ifade etti.
Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev, ülkesinin Ukrayna’ya yönelik destek kapsamında oluşturulan “gönüllüler koalisyonunda” yer almayacağını duyurdu.
Fransa’nın milli günü vesilesiyle Paris’te düzenlenen askeri geçit töreni öncesinde Bulgaristan Ulusal Radyosuna (BNR) açıklamalarda bulunan Radev, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’dan bu yapıya katılmaları için şahsi davet aldığını aktardı.
Radev, “Ukrayna’ya yönelik mali ve askeri yardımın devam etmesi konusunda ısrarcı olan bir koalisyonda yer almıyoruz” dedi.
Ukrayna’daki çatışmanın askeri araçlarla uzatılmasını doğru bulmadığını ifade eden Radev, çözümün askeri yöntemlerle süreci uzatmak değil, tansiyonun yükselmesini nihayet nihayete erdirecek “güçlü bir diplomatik misyon” yürütmek olduğunu kaydetti.
Bulgaristan, Paris’te düzenlenen “gönüllüler koalisyonu” toplantısına katılım göstermedi.
Kararların alınacağı yerler AB ve NATO
Paris’te gündeme gelen “anti-balistik koalisyon” oluşturulması yönündeki kararı da değerlendiren Radev, “Kolektif güvenliğimizi ilgilendiren tüm kararlar farklı bir formatta ve başka yerlerde alınıyor. Çok sayıda öneri ve fikirle karşılaştık. Bulgaristan karar alma süreçlerinde aktif olarak rol alıyor. Bu kararlar, Bulgaristan’ın da ağırlığa sahip olduğu ve aktif temsil edildiği AB ve NATO çerçevesinde alınıyor” ifadelerini kullandı.
Bulgaristan Başbakanı, geçen hafta yaptığı açıklamada ise Sofya’nın Kiev’e yardımlarını kendi imkanları sınırında tutacağını belirtmişti.
Radev bu sınırın, vatandaşlara yönelik sosyal yükümlülükler ve önceki hükümetlerin geride bıraktığı yüksek bütçe açığı gözetilerek belirleneceğini vurgulamıştı. Bulgaristan Başbakanı haziran ayında da Ukrayna’ya silah sevkıyatını durduracaklarını açıklamıştı.
Dolaylı mühimmat tedariki sürüyor
Bloomberg’in verilerine göre Bulgaristan, Avrupa Birliği bünyesinde Sovyet dönemi standartlarındaki mühimmatın en büyük üreticileri arasında yer alıyor.
Ukrayna ordusunun çatışmaların ilk aşamasında bu mühimmatlara önemli ölçüde bağımlı olduğu biliniyor. Sofya yönetiminin doğrudan sevkıyat yapmayı reddetmesine rağmen, Bulgar üretimi askeri malzemelerin üçüncü ülkeler üzerinden Ukrayna’ya ulaştığı belirtiliyor.
Bulgaristan, 2022 yılından bu yana Kiev’e 13 askeri yardım paketi gönderdi ancak bu yardımların hacmi ve mali değeri hakkında resmi bir açıklama yapmadı.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov ise Paris’teki “gönüllüler koalisyonu” toplantısına tepki gösterdi.
Bu oluşumu “savaş kışkırtıcıları koalisyonu” olarak nitelendiren Peskov, “Bu yapı, barış istemeyen, savaşın sürmesini arzulayan ve ülkemizi stratejik bir yenilgiye uğratabilecekleri yönündeki derin bir yanılgıya kapılan ülkeler grubudur” değerlendirmesinde bulundu.
Avrupa
İngiliz savunma şirketlerine AB fonundan pay yolu açıldı

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, İngiliz savunma şirketlerinin Avrupa Birliği’nin Ukrayna’yı desteklemek amacıyla oluşturduğu 90 milyar euroluk program kapsamındaki ihalelere katılabileceğini duyurdu. İngiltere hükümetinin basın servisinden yapılan açıklamaya göre bu anlaşma, Londra ile Brüksel arasında savunma ve güvenlik alanındaki işbirliğini geliştirmek adına önemli bir adım niteliği taşıyor.
İngiltere Başbakanı Keir Starmer, ülkesindeki savunma sanayisi şirketlerinin Avrupa Birliği (AB) tarafından Ukrayna’ya destek amacıyla yürütülen 90 milyar euro (yaklaşık 102,6 milyar dolar) hacimli program kapsamındaki sözleşme ihalelerine katılabileceğini açıkladı.
İngiltere hükümetinin resmi internet sitesinde yayımlanan basın açıklamasında, bu uzlaşmanın mayıs ayında düzenlenen Avrupa Siyasi Topluluğu Zirvesi’nin ardından Londra ile Brüksel arasında başlatılan müzakerelerin bir sonucu olduğu belirtildi.
İngiliz hükümeti, varılan anlaşmayı Londra ve Brüksel’in savunma ile güvenlik alanlarındaki işbirliğinde ileriye dönük önemli bir adım olarak nitelendirdi.
Başbakan Starmer, sağlanan mutabakatın İngiliz savunma işletmelerine yeni siparişler garanti edeceğini, istihdam olanakları yaratacağını ve ülkenin savunma sanayi kompleksini tahkim edeceğini kaydetti. İngiltere’nin bu programa yapacağı mali katkının boyutu, İngiliz şirketlerinin kazanacağı sözleşmelerin toplam değerine göre belirlenecek.
Londra yönetimi, bu yıl Ukrayna’ya hali hazırda 3,75 milyar sterlin (yaklaşık 4,8 milyar dolar) tutarında askeri yardım sağladığını hatırlattı.
Yapılan açıklamada ayrıca, Kiev’e her yıl 3 milyar sterlin (yaklaşık 3,8 milyar dolar) değerinde askeri destek sağlama taahhüdünün “gerektiği sürece” yürürlükte kalacağı vurgulandı.
Bloomberg’ün konuya vakıf kaynaklara dayandırdığı daha önceki haberinde, AB’nin Ukrayna’ya İngiliz şirketlerinden silah satın alabilmesi için 60 milyar euro (yaklaşık 69 milyar dolar) tutarındaki kredi imkanını kullanma izni vermeye hazırlandığı belirtilmişti.
Habere göre anlaşma, Ukrayna tarafının İngiliz savunma üreticileriyle imzalayacağı sözleşmelerin maliyetinin İngiltere tarafından tazmin edilmesini öngörüyor.
Haberde paylaşılan diğer ayrıntılara göre bu mutabakat, tarafların İngiltere’nin Avrupa savunma fonu SAFE programına katılımı konusunda ortak bir paydada buluşamaması üzerine geliştirilen bir uzlaşı formülü niteliği taşıyor.
Avrupa
Estonya, Rusya sınırına yeni askeri üs kuruyor

Estonya, Rusya sınırındaki Narva kentinde 15 milyon euro bütçeyle askeri üs inşa etmeye hazırlanıyor. Kamu yayıncısı ERR’nin aktardığına göre, İvangorod kentinin karşısında yer alacak üssün 2028 yazında tamamlanması planlanıyor. Savunma Bakanı Hanno Pevkur, projenin ulusal güvenlik için stratejik bir karar olduğunu iddia etti.
Estonya, Rusya sınırındaki Narva kentinde askeri altyapı kurma çalışmalarına başlıyor. Rusya’nın İvangorod kentinin karşısında ve St. Petersburg’a en yakın sınır noktalarından birinde yer alacak üs için Estonya Savunma Yatırımları Devlet Merkezi, 15 milyon euro değerinde tasarım ve inşaat ihalesi açtı.
Estonya kamu yayıncısı ERR’nin haberine göre proje, 7 bin 500 metrekareden geniş bir alanda 12 binanın ve mühendislik altyapısının inşasını kapsıyor.
Ana tesislerin 2028 yazında faaliyete geçmesi planlanıyor. İlk etapta 150 askerin 2027 yılının başında yerleştirileceği üs, tamamlandığında Estonya Savunma Kuvvetleri 1. Piyade Tugayı’na bağlı yaklaşık 200 askere ev sahipliği yapacak.
Ancak tesis, ihtiyaç duyulması halinde NATO müttefiklerinin askeri birimlerini de ağırlayacak şekilde 1000 kişi kapasiteli olarak tasarlanıyor.
Estonya Savunma Bakanı Hanno Pevkur, daha önce yaptığı açıklamada Narva’da bir üs kurulmasını ulusal güvenlik alanında “stratejik bir karar” olarak nitelendirmişti.
Geçen yıl onaylanan projenin hayata geçirilmesi, arazi mülkiyeti meseleleri ve yerel halkla yürütülen görüşmeler nedeniyle gecikti. Üs fikri, Estonya’da Rusça konuşan nüfusun en yoğun olduğu Narva kentinde bazı yerel sakinlerin tepkisini çekti.
Sakinlerden bazıları, olası bir çatışma durumunda askeri tesisin hedef haline gelebileceği yönünde endişelerini dile getirdi.
Estonya Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Vahur Karus ise ordunun varlığının yerel halk için bir tehdit değil, aksine güvenlik garantisi olarak görülmesi gerektiğini ifade etti.
Yeni üssün inşası, Estonya ve NATO’nun doğu kanadını güçlendirme programının bir parçasını oluşturuyor. Rusya sınırı boyunca Baltık Savunma Hattı’nın yapımı devam ederken, 1. Piyade Tugayı Karargahı da Narva yakınlarındaki modernize edilmiş Jõhvi üssüne taşınıyor.
Ayrıca tanksavar hendeklerinin yapımına başlanırken, Estonya’nın sınır hattına yaklaşık 600 sığınak ve diğer mühendislik engelleri inşa etmeyi planladığı belirtiliyor.
Bu önlemler alınırken Tallinn yönetimi askeri harcamalarını artırmayı sürdürüyor. Estonya Savunma Bakanlığı verilerine göre, ülkenin savunma bütçesi 2026 yılında yüzde 42 artışla 1,7 milyar eurodan 2,4 milyar euroya yükselecek ve askeri harcamalar gayri safi yurtiçi hasılanın yüzde 5,4’üne ulaşacak.
Yetkililer, savunma harcamalarını en az 2029 yılına kadar GSYH’nin yüzde 5’inin altında tutmamayı planlıyor.
Görüş1 hafta önceZirve Salonunda Konuşulmayacak Hikâye: NATO Üyeliğinin Gerçek Bedeli
Diplomasi6 gün önceNATO ülkeleri, milyarlarca dolarlık savunma anlaşması açıkladı
Dünya Basını2 hafta önceİktisatçı Ann Pettifor: Faiz sistemi ekolojiyi tahrip ediyor
Amerika6 gün önceNATO 3.0’un mucidi: Elbridge Colby
Görüş6 gün önceAnkara’nın ikinci zirvesi: 22 yılın ardından NATO, kuralları yeniden yazan bir Türkiye’ye dönüyor
Dünya Basını2 hafta önceİran Ali Hamaney’e veda ediyor: Yas, hafıza ve sessizlik
Diplomasi6 gün önceNATO liderleri Ankara Deklarasyonu’nu kabul etti
Diplomasi2 hafta önceAB, Çin’e karşı gümrük vergileri koymaktan vazgeçti









