Diplomasi
Avustralya ve İngiltere “tarihi” bir yeni denizaltı anlaşması imzalayacak
Avustralya ve İngiltere cuma günü, ABD ile mevcut AUKUS denizaltı anlaşmasını pekiştirmek amacıyla 50 yıllık ikili bir anlaşma imzalayacaklarını açıkladı. Bu adım, Başkan Donald Trump yönetiminin anlaşmaya bağlı kalmayabileceği endişeleri arasında atıldı.
İngiltere yaptığı açıklamada, “50 yıllık yeni AUKUS anlaşması, İngiltere ve Avustralya’nın denizaltı programlarını destekleyecek, İngiltere ve Avustralya’da on binlerce kişinin istihdamını sağlayacak, her iki ülkenin endüstriyel kapasitesini artıracak ve İngiltere ile müttefiklerimizin güvenliğini sağlayacak denizaltıları teslim edecek” dedi.
2021’de AUKUS kapsamında Avustralya’nın nükleer güçle çalışan denizaltılar satın almasına odaklanan, milyarlarca dolarlık üçlü bir anlaşma imzalanmıştı. Ancak ABD Savunma Bakanlığı Politika Müsteşarı Elbridge Colby’nin Haziran ayında, 368 milyar Avustralya doları tutarındaki planı tehlikeye atabilecek bir inceleme başlatması üzerine anlaşmanın geleceği sorgulanmaya başladı.
Cumartesi günü imzalanacak yeni ikili anlaşmanın ayrıntıları, yıllık Avustralya-İngiltere Bakanlar (AUKMIN) istişareleri kapsamında Sidney’de dışişleri ve savunma bakanları arasında yapılan görüşmelerin ardından ortaya çıktı.
İngiltere Savunma Bakanı John Healey, yeni anlaşmayı “tarihi” ve İngiltere’nin “önümüzdeki yarım yüzyıl için AUKUS taahhüdünün” bir işareti olarak nitelendirdi.
Healey, ortak basın toplantısında “Bu, iki donanmamızın sahip olduğu en güçlü ve en gelişmiş saldırı denizaltılarını inşa etmek için yapılan bir anlaşma” dedi. “Bu anlaşma, biz politikacılardan daha uzun ömürlü olacak ve çocuklarımızın ve torunlarımızın güvenliğini koruyacak” diye ekledi.
Avustralya Başbakan Yardımcısı ve Savunma Bakanı Richard Marles de anlaşmayı överek, “Bu, iki ülke arasında federasyonun kurulmasından bu yana imzalanan en önemli anlaşma” dedi.
“Avrupa-Atlantik ve Hint-Pasifik bölünmez bir bütündür”
Anlaşma dışında, ekonomik dayanıklılığın güçlendirilmesi, kritik mineraller konusunda daha derin işbirliğinin teşvik edilmesi ve siber güvenlik kapasitelerinin artırılması da istişareler sırasında görüşüldü.
Canberra ve Londra, Ukrayna’ya tam destek verdiklerini de teyit etti.
Healey, Kuzey Kore ve Çin’e üstü kapalı bir şekilde atıfta bulunarak, iki ülkenin “Ukrayna’nın yanında gerektiği kadar uzun süre duracaklarını, çünkü Rusya’ya yardım eden, insansız hava araçları sağlayan, teknoloji tedarik eden ve cepheye asker gönderenler bugün Ukrayna’ya odaklanmış olsalar da, yarın gözlerini Hint-Pasifik’e çevirebileceklerini” savundu.
İngiltere Dışişleri Bakanı David Lammy, “Avrupa-Atlantik ve Hint-Pasifik bölgeleri bölünmez bir bütündür” dedi.
İngiltere yetkililerinin ziyareti, bu yılki Talisman Sabre tatbikatı kapsamında 1997’den bu yana ilk kez Birleşik Krallık Uçak Gemisi Taarruz Grubunun Avustralya’ya konuşlandırılmasıyla kutlanıyor. Talisman Sabre, Avustralya ve ABD öncülüğünde iki yılda bir düzenlenen ve bu kez 19 ülkeden 40.000 askeri personelin katıldığı eşi benzeri görülmemiş bir askeri eğitim tatbikatı.
“Çin tehdidi”
Bu gelişme, hem Londra hem de Canberra’nın Çin’in artan etkisini “tehdit” olarak algıladığı bir dönemde gerçekleşti.
İngiliz hükümeti, Çin ile ilişkilerini ilk kez derinlemesine denetleyen raporunda, Pekin’in “casusluk ve siber saldırılar” ile “Güney Çin Denizi’ndeki tehlikeli ve istikrarı bozucu faaliyetler” ve “kural temelli düzene yönelik saldırılar” da dahil olmak üzere “tüm tehditleri” oluşturduğunu öne sürdü.
Lammy haziran ayında İngiltere Parlamentosu’nda şunları söyledi: “Bölgesel ortaklarımızla birlikte seyir özgürlüğünü desteklemeye ve Çin’in ihlallerini kınamaya devam edeceğiz. AUKUS’a desteğimizi iki katına çıkaracağız.”
Çin ile ikili ilişkilerin en gergin olduğu 2018-2022 yıllarında ülkeyi yöneten eski Avustralya Başbakanı Scott Morrison, çarşamba günü ABD Kongresi’nde düzenlenen bir oturumda, Pekin’in “kendi çıkarlarına uygun olduğunda Avustralya’ya karşı ordusuyla sindirme amaçlı davranışlarda bulunmaya devam ettiğini” söyledi.
Morrison, AUKUS’un Çin’in baskılarına karşı “direniş ve direnç örneği” olduğunu öne sürdü.
ABD hala gözden geçiriyor
AUKUS’un 1. ayağı kapsamında, sekiz adet nükleer güçle çalışan saldırı denizaltısının ilki, 2020’lerin sonunda İngiltere’de inşa edilecek ve 2040’ların başında hizmete girecek. ABD ayrıca, geçici bir önlem olarak 2030’ların başından itibaren Avustralya’ya üç ila beş adet Virginia sınıfı denizaltı satacak. Avustralya’da ABD ve İngiltere denizaltılarının dönüşümlü olarak konuşlandırılması da planlanıyor.
Temmuz ortasında süresi uzatılan ABD’nin gözden geçirme süreci, ABD’nin Avustralya’ya denizaltı satışı ile kendi donanmasının denizaltı kapasitesinin zayıflamamasını ve programın Trump’ın “Önce Amerika” gündemiyle uyumlu olmasını sağlamayı amaçlıyor.
Hem Canberra hem de Londra, Pentagon’un incelemesi ile ilgili endişeleri büyük ölçüde hafifletmeye çalıştı. AUKUS Özel Temsilcisi Stephen Lovegrove, temmuz ayında Avustralya Stratejik Politika Enstitüsü düşünce kuruluşuna yaptığı açıklamada, “yeni hükümetlerin göreve gelip bu konuları incelemesinin sadece meşru değil, muhtemelen tavsiye edilebilir” olduğunu söyledi.
Keir Starmer liderliğindeki Birleşik Krallık da 2024’te iktidara geldikten sonra AUKUS’u gözden geçirdi.
Lovegrove, denizaltılara atıfta bulunarak “Çok pahalılar” dedi ve ekledi: “Çok önemliler ve ulusal çıkarlar için gerekli olduklarından emin olmaları gerekiyor.”
Ancak “ABD Donanması’nın AUKUS’un 1. ayağına tamamen bağlı olduğunu” kesin olarak ifade eden Lovegrove, özellikle denizaltılarının rotasyonel üslenmesini sağlayan ve Hint Okyanusu’na güç projeksiyonu yapmasına olanak tanıyan bileşeni desteklediğini ekledi.
Canberra da Pentagon’un gözden geçirmesinin ilerleyişine ilişkin güvenini dile getirerek, Şubat ayında yaptığı 800 milyon dolarlık ilk ödemenin ardından ABD’ye 800 milyon dolarlık ikinci ödemeyi yaptı.
Avustralya Başbakanı Anthony Albanese çarşamba günü ulusal medya ABC’ye verdiği demeçte, ödemeyi savunarak “Bu ekstra bir ödeme değil. Bu, planımızdaki bir ödeme” dedi.
“Birleşik Krallık ile olduğu gibi ABD ile de bir anlaşmamız var. Bu, onların endüstriyel kapasitelerini artırmakla ilgili” diye ekledi.
AUKUS planları Çin’i mi endişelendirmeli yoksa Avustralya’yı mı?
Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Rusya’da asimetrik İHA saldırılarının makroekonomik sonuçları
BP, Birtanya’daki Kuzey Denizi faaliyetlerini satışa çıkardı
Ukrayna saldırıları Rusya’yı benzin ithalatına itti
AB yetkilisi: Tüm Avrupa alevler içinde kalabilir
New York eyaleti Kalshi platformuna 36 milyar dolarlık dava açtı
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Avrupa6 gün önce‘Yeraltı ülkesi’ geri geliyor: İsviçre sığınaklarında yeni ‘savaş düzenlemesi’
