Blair, Gazze planı için uluslararası destek arıyor

Hazırladığı Gazze planı ABD Başkanı Donald Trump tarafından desteklenen eski İngiltere Başbakanı Tony Blair, bölgenin Filistin Yönetimi’ne devredilmeden önce geçici bir otorite tarafından yönetilmesi için uluslararası aktörleri bir araya getirmeye çalışıyor.

The Times of Israel’in haberine göre, konuya aşina dört kaynak Trump’ın Blair’e bu süreçte rol üstlenmesi için yeşil ışık yaktığını söyledi.

2003 Irak savaşı döneminde İngiltere Başbakanı olan Blair, son dönemde de kendi adını taşıyan kurumunun Filistinlilerin Gazze’den çıkarılmasına yönelik planlarla anılmıştı. Blair ayrıca 27 Ağustos’ta Beyaz Saray’da düzenlenen Gazze konulu toplantıya da katıldı. Daha önce gündeme gelen ve Blair Enstitüsü’nün de adının geçtiği Gazze planı, Filistinlileri yerinden etme veya Gazze’de bir “Trump Rivierası” inşa etme fikriyle ilişkilendirilmişti. Ancak Times of Israel’in ulaştığı son taslakta bu tür fikirlerin yer almadığı, hatta Gazzelilerin gönüllü ayrılmaları durumunda mülkiyet haklarını koruyacak özel bir birimin kurulmasının öngörüldüğü belirtildi.

Trump’ın şubat ayında Gazze’deki nüfusun “gönüllü göçü” fikrine destek verdiği ancak sonrasında bu düşünceden uzaklaştığı, 27 Ağustos’taki Beyaz Saray toplantısında da Blair’in planını benimsediği kaydedildi.

Kushner’in rolü

27 Ağustos’taki toplantı, Trump’ın damadı Jared Kushner tarafından organize edildi. İlk döneminde kıdemli danışman olarak görev yapan Kushner’in, ABD’nin özel temsilcisi Steve Witkoff’a halen danışmanlık yaptığı ifade edildi.

ABD’li bir yetkiliye göre Kushner, bu yılın baharında, İsrail, Filistin Yönetimi ve Arap liderleriyle ilişkileri sayesinde sürece hâlihazırda dahil olan Tony Blair Küresel Değişim Enstitüsü’nden (TBI) savaş sonrası Gazze için bir plan hazırlamasını istedi. Kaynaklara göre Blair, bölge liderleriyle görüşürken Trump yönetimiyle de düzenli temas kurdu ve planın ayrıntıları şekillendikçe ilerlemeleri paylaştı.

Geçici yönetim taslağı

Blair’in önerisi, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararıyla kurulacak “Gazze Uluslararası Geçiş Otoritesi”ni (GITA) içeriyor. Bu yapı, geçiş sürecinde Gazze’nin en yüksek siyasi ve hukuki otoritesi olacak. 7-10 kişilik kurulda bir Filistinli temsilcinin yanı sıra BM yetkilileri, uluslararası uzmanlar ve Müslüman üyeler yer alacak.

Plan, ayrıca insani işler, yeniden inşa, hukuk, güvenlik ve Filistin Yönetimi ile koordinasyondan sorumlu beş komiserin atanmasını öngörüyor. Sağlık, eğitim, maliye ve altyapı gibi hizmetler ise profesyonel teknokratlardan oluşacak Filistin Yürütme Otoritesi (PEA) tarafından yürütülecek.

Blair’in planında, Hamas’ın yeniden güç kazanmasını önlemek amacıyla uluslararası yetkiyle görev yapacak çok uluslu bir “Uluslararası İstikrar Gücü”nün (ISF) kurulması da yer alıyor. Bu güç, sınır güvenliğini sağlamak, silah kaçakçılığını önlemek ve yerel polis güçlerine destek vermekle yükümlü olacak.

Gazze’nin yeniden inşası için yatırımlar çekmeyi hedefleyen Gazze Yatırım ve Kalkınma Otoritesi’nin kurulması da taslakta yer alıyor. İlk yıl bütçesinin 90 milyon, ikinci yıl 135 milyon, üçüncü yıl ise 164 milyon dolar olacağı hesaplandı. Bu tutarlara ISF ve insani yardım harcamaları dahil edilmedi.

Arap ülkelerinin pozisyonu

Ramallah yönetimi, Gazze’nin doğrudan kendi kontrolüne geçmesini istese de Blair’in planı Filistin Yönetimi’ni daha çok koordinasyonla sınırlıyor. Buna rağmen planın “yapıcı” bulunduğu belirtiliyor. Taslağın ilerleyen aşamalarda tüm Filistin topraklarının Filistin Yönetimi altında birleşmesini hedeflediği kaydediliyor.

Ancak Suudi Arabistan başta olmak üzere Arap ülkeleri, desteğin ancak bu sürecin geri dönüşsüz biçimde bir Filistin devletine giden yolu açması halinde verileceğini vurguluyor.

ABD’li yetkililere göre Trump, 27 Ağustos’taki toplantıda Blair’e Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ı ikna etmesi talimatını verdi. Fakat aynı süreçte ABD’nin Filistin Yönetimi yetkililerine vize yasağı koyması ve İsrail’in Doha’da Hamas liderlerini hedef alması Blair’in çabalarını zorlaştırdı. Kaynaklar, görüşmelerin yeniden başladığını ancak planın hayata geçmesi için çok sınırlı zaman kaldığını belirtiyor: “Aylarımız, haftalarımız yok, sadece günlerimiz var.”

İsrail’in tavrı

İsrail tarafı resmi olarak sürece katılsa da kaynaklar, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun koalisyon dengeleri nedeniyle girişimi baltalayabileceği uyarısında bulunuyor.