Bizi Takip Edin

ASYA

Blinken’ın Orta Asya ziyaretinde gündem iktisadi işbirliği ve Rusya

Yayınlanma

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, Hindistan’daki G-20 zirvesine katılmadan önce kısa bir Orta Asya turu yaptı.

Kazakistan ve Özbekistan’a uğrayan Blinken, burada Orta Asya liderleri ile bir araya geldi. Blinken’ın masasında bölgedeki Çin ve Rusya etkisini geriletmeye yönelik hamleler vardı.

İlk durak Astana’da mevkidaşı Muhtar Tleuberdi ile görüşen Blinken, Kazakistan’ın ‘kendi geleceğini özgürce belirleme’sine desteklerini yinelerken, Devlet Başkanı Tokayev’in reform programının da arkasında olduklarını söyledi.

Temel hedef iktisadi işbirliği

Reformlar söz konusu olduğunda daha fazla somut adım beklediklerini kaydeden Blinken, başta ABD’liler olmak üzere yabancı yatırımcıların Kazakistan’a dönmesinde bu reformların büyük payı bulunduğunu savundu. Blinken, 1991’den bu yana Amerikan yatırımcıların Kazak ekonomisine 50 milyar doların üzerinde yatırım yaptığını açıkladı.

Kazakistan istatistikleri, ABD’nin Kazakistan’a doğrudan yabancı yatırımlarının 62 milyar doları geçtiğini, 2022’nin ilk üç çeyreğinde de bir önceki yılın aynı dönemine göre Amerikan yatırımlarının yüzde 58,8 arttığını gösteriyor.

Blinken, Kazakistan ile güçlendirilecek iktisadi işbirliğinin sadece Kazakistan’ın kalkınmasına değil, tüm Orta Asya ile bağların güçlendirilmesine yardımcı olacağını söyledi. Amerikan diplomat, enerji ve ihracatta çeşitlenmenin Kazak halkının çıkarına olacağını da savundu.

ABD, bölgeye 50 milyon dolar ayırdı

Kazakistan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Muhtar Tileuberdi ise ABD ile işbirliğinin ‘güçlendirilmiş stratejik ortaklık’ ruhu ile geliştiğini söyledi. Tileuberdi, siyasi diyalog, ticaret, ekonomi ve yatırım işbirliğindeki canlanmayı örnek gösterdi.

Ortak basın toplantısında Rusya karşıtı yaptırımlar ve bunun Orta Asya’ya etkilerine de değinildi. Blinken, yaptırımların Orta Asya ekonomilerinde yarattığı sonuçların farkında olduklarını, bu sonuçları hafifletmek ve ‘Orta Asya’daki ortakları’ için yeni fırsatlar yaratmak için ellerinden geleni yaptıklarını kaydetti.

Orta Asya’da ticaret yollarını genişletmek, yeni ihracat piyasaları kurmak, daha fazla özel sektör yatırımını çekmek ve modern işgücü piyasasına pratik yetenekleri olan kişileri sağlamak gibi alanlar için 25 milyon dolarlık bir girişim kurduklarını söyleyen Blinken, toplantıda girişime ilave olarak 25 milyon dolar daha eklediklerini açıkladı.

Kazakistan, Rusya’yı tehdit olarak görmüyor

Tileuberdi, Kazakistan ve ABD yetkililerinin yaptırımların Kazak ekonomisine olumsuz etkisini engellemek için düzenli görüşmelerin yapıldığı bir mekanizma da kurulduğunu duyurdu.

Tileuberdi, Kazakistan’ın Rusya karşıtı yaptırımların delinmesine izin vermeyeceğini söyledi. Fakat bununla birlikte, Kazak bakan Rusya Federasyonu’ndan ülkelerine yönelik herhangi bir tehdit gelmediğinin de altını çizdi.

Rusya ile dünyanın en uzun sınırına sahip olduklarını hatırlatan bakan, sınır belirleme sürecinde olduklarını ve bu sürecin yüzde 70’inin tamamlandığını kaydetti.

Tileuberdi, Kazakistan’ın ‘çok vektörlü dış siyasetini’ sürdürmeye devam edeceğini de sözlerine ekledi.

Blinken, Astana’da ‘C5+1’ grubu olarak bilinen Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan dışişleri bakanları ile toplantı yaptı. Blinken, Kazakistan Devlet Başkanı Kasım Cömert Tokayev ile de bir araya geldi.

Amerikan ve Kazak yetkililer, Tokayev’in Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile hâlâ irtibatta olan tek Orta Asyalı lider olduğuna dikkat çekiyorlar.

Özbekistan’da da ‘reform’ gündemi

Astana’nın ardından Taşkent’e geçen Blinken’ın buradaki gündemini de ‘reformlar’ belirledi.

Özbek vekil mevkidaşı Bahtiyar Saidov ile basın mensuplarının karşısına çıkan Blinken, burada da Rusya karşıtı yaptırımların Orta Asya ekonomilerine olan etkisinin gündemin ilk sırasında yer aldığını söyledi.

ABD’li bakan, yaptırım altındaki Rus şirketleri ile iş yapan Orta Asyalı şirketler için ‘geçici feragat’ çıkardıklarını ve bu şirketlerin ilgili Rus şirketleri ile olan ilişkilerini kesmesi için onlara zaman tanıdıklarını söyledi.

Twitter hesabından açıklama yapan Saidov, Blinken ile görüşmesinde iş çevreleri için daha iyi koşulların oluşturulması, Özbekistan’ın insan kaynakları potansiyelinin geliştirilmesi, Orta Asya’da bölgesel güvenliğin güçlendirilmesi ve diğer konularda çabaların birleştirilmesi konusunda mutabık kaldıklarını kaydetti.

Orta Asya ‘dikeni’

Orta Asya’daki eski Sovyet cumhuriyetleri geleneksel olarak ‘Rusya’nın etki alanında’ sayılsa da son yıllarda Çin Halk Cumhuriyeti’nin bölge ülkeleri ile iktisadi işbirliği büyüyor.

Özellikle Kazakistan, Rusya-Ukrayna savaşında Rusya’nın savaş çabalarına katılmayı reddetse de, Birleşmiş Milletler’de Rusya’yı savaş nedeniyle kınayan tasarılara Orta Asya ülkeleri ‘çekimser’ kalarak yanıt veriyor. Cumhuriyetler, Donetsk ve Lugansk’ın bağımsızlığını da, 4 Ukrayna oblastının Rusya Federasyonu’na bağlanmasını da tanımamıştı.

Blinken’a göre, Rusya’nın Ukrayna’da yaptıklarına karşı çıkılmaz ve ilkeleri çiğnemesine izin verilirse, ‘diğer ülkelere de saldırabilir.’ ABD’li bakan, özellikle Rus nüfusun da yoğun olarak yaşadığı Kazakistan’ı ima ediyordu.

Blinken’a gezisinde eşlik eden Güney ve Orta Asya İşlerinden Sorumlu Bakan Yardımcısı Donald Lu ise, Orta Asya ülkelerinden ‘ABD ile Çin veya ABD ile Rusya arasında seçim yapmasını istemediklerini’ ileri sürdü.

Lu, Astana ve Taşkent’in, Amerika’nın ‘Çin ve Rusya’nın kurduğu bağların farklı, benzersiz siyasi ve iktisadi girdilerine değer verdiğini’ savundu.

Avrupa ihracatında Orta Asya etkisi

Rusya karşıtı yaptırımların ardından bu ülke ile ticari bağları hayli zayıflayan Avrupa’nın ise Orta Asya ve kısmen de Kafkasya’da yeni ihracat pazarları bulduğu görülüyor.

Örneğin Rusya’ya Alman ihracatı geçen sene Mayıs-Haziran döneminde eskisine nazaran yüzde 38 azalırken, Ermenistan’a ihracatı 2 katına, Kırgızistan’a ihracatı ise 3 katından fazlasına çıktı.

Bununla birlikte Rusya’nın Orta Asya’daki komşularına buzdolabı ve çamaşır makinesi ihracatını artıran Avrupalılar, bu ürünlerin Rusya’nın eline geçebileceğini düşünüyor. Ermenistan, Kırgızistan ve Kazakistan’ın Rusya ile gümrük birliği bulunduğundan ilgili ülkelere gelen ürünler rahatlıkla Rusya’ya da gönderilebiliyor. Avrpalılar, bazı yarı iletkenlerin Rusya ordusunun eline geçmesinden endişe ediyor.

ABD, Hazar Boru Hattı Konsorsiyumuna lisans sağlayarak Kazak petrollerini dünya piyasalarına açmak için de çaba gösteriyor. Bazı Rus bankalarının yerel şubelerinin ‘Kazaklaştırıldığını’ kaydeden Lu, ABD’nin yaptırımları delmeye yönelik girişimleri de dikkatle takip ettiğini söyledi.

ASYA

Ulusal Samsung Elektronik Sendikası binlerce işçi ile şirketin çalışma koşullarını protesto etti

Yayınlanma

Samsung Electronics işçi sendikasının 2,000’den fazla üyesi çarşamba günü bir miting düzenleyerek şirkete çalışma koşullarını iyileştirmesi için baskı yaptı; bu, teknoloji holdinginin çalışanlarından gelen en güçlü eylem çağrılarından biriydi.

Güney Koreli şirketin 124 bin 800 kişilik işgücünün %17’sini oluşturan 21 bin çalışanı temsil eden Ulusal Samsung Elektronik Sendikası (NSEU), üyelerinin şirketin kendilerine saygı göstermesini ve ücretler, ikramiyeler ve ücretli tatiller konusunda daha iyi davranmasını istediklerini söyledi.

Çoğunluğu şirketin yarı iletken bölümünden olan sendika üyeleri, şirketin Seul’ün güneyindeki Hwaseong’da bulunan yarı iletken araştırma ofisinin önünde toplandı ve “işçilere saygı gösterin”, “sendikacıları bastırmayı bırakın” gibi sloganlar attı.

Nikkei Asia’nın haberine göre, sendikanın başkan yardımcısı Lee Hyun-kook mitingin ardından düzenlediği basın toplantısında “Şirketin ücretlerimiz ve sosyal haklarımızla ilgili kararlar alırken sesimize kulak vermesini istiyoruz. Şirketin içinde bulunduğu kötü durumu yansıtan kararlar alabileceğini anlıyoruz. Ancak şirketin bizim onlar hakkındaki düşüncelerimizi de yansıtmasını istiyoruz” dedi.

Sendika, önümüzdeki ay şirketin Seul’ün güneyindeki Seocho ofisinde başka bir miting düzenlemeyi planladığını da sözlerine ekledi.

Kolektif güç gösterisine rağmen sendika liderleri ve çalışanlar, şirket ve hatta ülke üzerindeki potansiyel etkisini göz önünde bulundurarak greve gitme konusunda temkinli davrandı.

“Genel olarak çoğu insan Samsung Electronics’te grev yapılmasına karşı çıkıyor. Nedenini biliyor olabilirsiniz. Samsung’un Kore toplumunda büyük bir etkisi var,” dedi NSEU Başkan Yardımcısı Lee. “Eğer bir grev olursa ve bir yarı iletken fabrikası çalışmayı durdurursa, bu sadece şirkete değil sendikaya da darbe vuracaktır. Ve hatta Kore halkına da” diye ekledi.

Sendika lideri yine de grev olasılığını göz ardı etmedi ve bunun yönetimin sendikanın eylemlerine nasıl tepki vereceğine bağlı olduğunu söyledi. Sendikalar, bu ayın başlarında konuyla ilgili yapılan oylamanın ardından yasal olarak grev düzenleyebiliyor.

Lee, “Bir sonraki miting grevi duyurmak için bir fırsat olabilir” dedi.

Nikkei Asia’nın yorum talebine yanıt olarak Samsung, tutumunun değişmediğini söyledi ve daha önceki açıklamasına atıfta bulundu: “Şirket diyalog için kapıyı her zaman açık bırakır. Normal iş faaliyetlerinde sorun yaratmamak için çaba göstereceğiz ve sendikalar ile şirket arasındaki uçurumu daraltmak için sürekli iletişim halinde olacağız.”

Şirketin faaliyet kârı ilk çeyrekte bir yıl öncesine kıyasla on kat artarak 6,6 trilyon won’a (4,8 milyar $) ulaştı.

Okumaya Devam Et

ASYA

Japonya’da hükümetin zayıf yeni desteklemek için harekete geçmemesi tartışma yarattı

Yayınlanma

Yenin ABD doları karşısında sürekli olarak yeni tarihi düşük seviyelere gerilemesiyle birlikte, Japon finans yetkililerinin döviz piyasasına her an müdahale edebileceği yönünde spekülasyonlar artmaya başladı.

Geçtiğimiz ay boyunca üst düzey finans yetkilileri uyarılarda bulunmuş ve devreye girmeye hazır olduklarını ima etmişlerdi. Ancak yen, hükümetin Ekim 2022’de harekete geçmesine neden olan seviyeyi çoktan aşmış olmasına rağmen şu ana kadar herhangi bir müdahale belirtisi görülmedi.

Bu durum Japon yetkililerin neden henüz harekete geçmediği sorusunu gündeme getirdi.

Japonya Araştırma Enstitüsü’nden ekonomist Soichiro Tateishi, “Hükümet müdahale konusunda isteksiz görünüyor çünkü yen şu anda ABD’de yükselen faiz oranları gibi bazı temel faktörler nedeniyle zayıflıyor,” dedi.

Japan Times’a konuşan Tateishi, “Eğer mali otoriteler, örneğin bu zamanlamada aniden müdahale ederse, yen muhtemelen 140 yen seviyesine yükselecektir, ancak ABD ve Japonya arasındaki faiz oranı farkı muhtemelen yenin sonunda mevcut seviyeye dönmesine neden olacaktır” dedi.

Gösterge 10 yıllık Hazine tahvilinin faizi, ABD’de mart ayında açıklanan tüketici fiyatları verilerinin enflasyonun inatçı seyrini koruduğunu göstermesinin ardından geçen hafta %4,5 seviyesinin üzerine tırmanarak ABD Merkez Bankası’nın faiz indirim sürecine ilişkin görünümü gölgeledi.

ABD enflasyon verileri yenin 1990’dan bu yana ilk kez yakından izlenen 152 yen seviyesini aşmasına neden olurken, Japonya’nın hızlı bir müdahalede bulunacağına dair spekülasyonlar arttı.

Ancak, finans yetkilileri sözlü uyarılar göndermeye devam etti ve yen çarşamba günü itibariyle 154 yen seviyesini aştı.

Nomura Araştırma Enstitüsü baş ekonomisti Takahide Kiuchi salı günü yayınladığı bir raporda, hükümetin Washington’da iki gün sürecek olan G20 maliye bakanları ve merkez bankası başkanları toplantısı öncesinde sorun tohumları ekmek istemediğini öne sürdü.

“Japonya G20 ya da G7’den önce döviz piyasasına müdahale ederse, ABD ya da diğer gelişmiş ekonomiler tarafından toplantılarda ‘kur manipülasyonu’ olarak eleştirilebilir. Japonya böyle bir durumdan kaçınmak istiyor,” diye yazdı Kiuchi.

G20 maliye bakanları ve merkez bankası başkanları da Washington’da görüşmelerde bulunacak.

Maliye Bakanı Shunichi Suzuki geçen hafta yaptığı açıklamada, doların diğer para birimleri karşısında son dönemde kazandığı değerin G20 toplantısı sırasında gündeme gelebileceğini söyledi.

Kiuchi, “G20’de uluslararası koordinasyon yoluyla doların güçlenmesini engelleme olasılığı, Japon hükümetinin şimdilik döviz müdahalesinden kaçınmasının bir nedeni olabilir” dedi.

Bazı piyasa katılımcıları para birimi 155 Yen’in altına düştüğünde Japonya’nın bir hamle yapabileceğini söylese de Tateishi, hükümetin bir sınır koyma ihtimalinin düşük olduğunu, çünkü tüccarların hükümetin koruyacağı bir savunma hattı olduğunu düşünmesini istemeyeceğini söylüyor.

Finans yetkilileri değer seviyesinden ziyade dalgalanmaların hızına daha fazla dikkat ettiklerini vurguladılar.

Tateishi, “(hükümetin) müdahalenin etkili olabileceği durumlarda döviz piyasasına müdahale etmek isteyeceğini” sözlerine ekledi.

Fed’in yakın vadede faiz indirimine gideceğine ya da Japonya Merkez Bankası BOJ’un ek bir faiz artırımına gideceğine dair daha net bir işaret varsa müdahalenin daha etkili olacağı, zira merkez bankalarının bu tür hamlelerinin muhtemelen yenin yükselmesine neden olacağı ifade ediliyor.

Ancak Tateishi’ye göre yenin değer kaybı hızlanırsa zayıf bir yen ithalat maliyetlerini artıracağı ve Japonya’nın nihayet görmeye başladığı olumlu fiyat-ücret döngüsünü etkileyeceği için hükümet bu tür fırsatları bekleyemeyebilir.

Japon para birimi düşüş eğilimini sürdürürken, piyasa katılımcıları merkez bankasının faiz artırımına ilişkin bazı ipuçları verip vermeyeceğini görmek için önümüzdeki hafta yapılması planlanan bir sonraki BOJ politika toplantısını yakından izleyecek.

Geçtiğimiz ay BOJ 17 yıl sonra ilk kez faiz artırımına gitmiş ancak zayıf yeni tersine çevirmeyi başaramamıştı. Merkez bankası şimdilik güvercin tutumunu sürdüreceğini ve yakın gelecekte ek bir artırım planlanmadığını söyledi.

BOJ Başkanı Kazuo Ueda, merkez bankasının döviz dalgalanmalarını doğrudan etkilemek için politikasını değiştirmeyeceğini, ancak artan ithalat maliyetlerinin Japonya’nın fiyat eğilimini etkilemesi halinde bankanın bazı adımlar atmayı düşüneceğini söyledi.

Buna ek olarak, İran’ın hafta sonu İsrail’e füze saldırısı düzenlemesiyle birlikte, politika yapıcılar ve yatırımcılar Orta Doğu’daki çatışmaların genişlemesi korkusuyla petrol fiyatlarındaki artış riskini de dikkatle izliyor.

Daha yüksek petrol fiyatları, kaynak fakiri Japonya’nın ticaret açığı miktarını şişirerek yen üzerinde daha fazla aşağı yönlü baskı yaratacaktır.

Okumaya Devam Et

ASYA

Avustralya ‘yeni risklere karşı’ 32 milyar dolarlık savunma artışı planlıyor

Yayınlanma

ABD ve Çin arasındaki stratejik rekabet Hint-Pasifik bölgesinde kızışırken Avustralya savunma bütçesini artırma ve savunma planlarını yeniden gözden geçirme kararı aldı.

Avustralya Savunma Bakanı Richard Marles, ülkenin İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana “en karmaşık stratejik koşullarla” karşı karşıya olduğu uyarısında bulunurken, önümüzdeki on yıl içinde askeri güç harcamalarını 50,3 milyar A$ (32 milyar $) artırma sözü verdi.

Aynı zamanda başbakan yardımcısı olan Marles çarşamba günü Canberra’daki Ulusal Basın Kulübünde yaptığı konuşmada “Avustralya artık çatışma için 10 yıllık bir stratejik uyarı süresi lüksüne sahip değil” dedi.

Marles, 2024-2025 yıllarında %2,1 olan savunma fonlarının 2033-2034 yıllarında gayri safi yurtiçi hasılanın %2,4’üne yükselmesinin beklendiğini açıkladı. Savunma harcamalarının 2024-2025 döneminde yaklaşık 55 milyar A$’dan 2033-2034 döneminde yaklaşık 100 milyar A$’a çıkması öngörülüyor.

ABD’nin kilit müttefiki ayrıca askeri güçlerini elden geçirme planlarını da özetledi. Yetkililerin söylediğine göre amaç, potansiyel bir düşmanın Avustralya’nın kuzey yaklaşımları üzerinden güç yansıtma girişimlerini caydırmak.

Yetkililer, Avustralya ordusunun ülkenin en önemli stratejik risklerini ele alabilecek daha odaklı bir güç olmasını istediklerini söylediler. Bu da Avustralya’nın daha büyük ve daha ölümcül bir donanma, kıyı ortamlarında daha iyi çalışabilen bir ordu, daha iyi bir hava kuvvetleri ve daha fazla siber ve uzay kabiliyeti geliştirmeyi planladığı anlamına geliyor.

Öncelik AUKUS ortaklığı

Çarşamba günü açıklanan yeni ulusal savunma stratejisine göre acil öncelikler arasında ABD ve İngiltere ile üçlü AUKUS ortaklığı yoluyla nükleer enerjiyle çalışan denizaltılar edinme, uzun menzilli saldırı ve füze üretimini geliştirme ve ülkenin kuzeyindeki kilit üsleri güçlendirme planı yer alıyor.

Avustralya’nın yeni savunma stratejisine göre “Çin, savaşın her alanında kabiliyetlerini neredeyse bir asırdır dünyada görülmemiş bir hız ve ölçekte geliştiriyor. Bu, stratejik amaçları konusunda şeffaflık olmadan gerçekleşiyor.”

Washington Pekin’i baskılamak için bölgedeki ittifak ağını güçlendiriyor.

Avustralya son yıllarda ABD ile savunma işbirliğini derinleştirdi ve iki ülkenin orduları sık sık birlikte eğitim yapıyor ve aynı ekipmanı satın alıyor. Yakın zamanda ABD, Japonya ve Filipinler ile birlikte tartışmalı Güney Çin Denizi’nde deniz tatbikatlarına katıldı.

Öte yandan, Avustralya’nın Başbakan Anthony Albanese yönetimindeki hükümet, en büyük ticaret ortağı olan Çin ile bozulan diplomatik bağları onarmaya çalışıyor. Albanese’nin 2022’de seçimleri kazanmasından bu yana Avustralya ve Çin arasında üst düzey diyalog yeniden başladı ve Pekin son zamanlarda şarap da dahil olmak üzere Avustralya malları üzerindeki ticari kısıtlamaları kaldırmak için harekete geçti.

Yeni savunma stratejisinde “Avustralya ve Çin farklı değerlere ve siyasi sistemlere sahip olsalar da, istikrarlı ve yapıcı bir ilişki her iki ulusun da çıkarınadır” denildi.

Çin’den yanıt

Çin Dışişleri Bakanı sözcüsü Lin Jian, Avustralya Başbakan Yardımcısı ve Savunma Bakanı Richard Marles’ın Çin’e atıflarına yanıt vererek, Avustralya’nın Çin’in gelişimini ve stratejik niyetini doğru şekilde görmesi, Soğuk Savaş zihniyetini terk etmesi ve Çin’i sorun haline getirmeyi bırakması gerektiğini söyledi. Yeni Savunma Stratejisinde, Çin’in “zorlayıcı taktikler kullandığı” ifade edilmişti.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English