Bloomberg: İsrail-BAE geriliminde Netanyahu’nun gizli hamlesi

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, Gazze’deki askeri operasyonları ve Batı Şeria’daki Yahudi yerleşimlerinin genişletilmesi nedeniyle gerilen İsrail-BAE geriliminde tansiyon düşürmek ve ilişkileri onarmak amacıyla en yakın dış politika danışmanını Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) gönderdiği ortaya çıktı.

Bloomberg’in kaynaklara dayandırdığı habere göre, İsrail Stratejik İşler Bakanı Ron Dermer geçen hafta BAE’nin başkenti Abu Dabi’ye giderek, Devlet Başkanı Şeyh Muhammed Bin Zayed (MBZ) dahil üst düzey yetkililerle görüştü. Taraflar bu ziyareti kamuoyuna açıklamazken, buluşma İsrail ve Batılı ülkelerin (ABD ve İngiltere dahil) BAE’de İsrail ve Yahudilerle bağlantılı noktalara yönelik olası saldırılar konusunda uyarılar yapmasının ardından gerçekleşti.

BAE Dışişleri Bakanlığı, Netanyahu’nun ofisi ve Dermer’in sözcüsü konuyla ilgili yorum yapmadı.

Görüşmenin odağında Gazze operasyonu

Kaynaklara göre Dermer’in temaslarının ana gündemi, İsrail’in Gazze kentini ele geçirmeye yönelik planlanan operasyonu hakkında BAE liderliğini bilgilendirmekti. Ancak Abu Dabi, bu ayın başında yaptığı açıklamada, Gazze’nin fiili başkentinin işgal edilmesi kararının “felaket sonuçlar doğuracağı” uyarısında bulunmuştu.

Normalleşmeden gerginliğe

İsrail ile BAE, 2020’de ABD arabuluculuğunda imzalanan İbrahim Anlaşmaları ile ilişkilerini normalleştirmişti. Bu adım, İsraillilere Körfez ülkesine iş ve turizm için gitme imkânı sağlarken, BAE’ye Washington’da siyasi avantaj ve savunma, güvenlik gibi alanlarda ABD ve İsrail teknolojisine erişim kazandırmıştı.

Ancak süreç kısa sürede bozuldu. Filistin meselesi nedeniyle BAE, İsrail’e yönelik yatırımlarını askıya aldı. Ekim 2023’te Hamas’ın baskını ve ardından Gazze savaşının başlamasıyla ilişkiler daha da kötüleşti. On binlerce Filistinlinin hayatını kaybettiği çatışmalar sırasında BAE, ekonomik ve siyasi ilişkilerin derinleşmesini durdurdu ve Netanyahu hükümetinden kamuoyu önünde uzaklaştı.

Kaynaklara göre, BAE lideri MBZ, Netanyahu ile görüşmeyi reddetti. Abu Dabi yönetimi son haftalarda İsrail’e karşı söylemini sertleştirdi. Bu gelişmeler, Ortadoğu’nun en büyük ekonomilerinden biri olan ülkenin pozisyonunu daha da kritik hale getirdi.

‘Tahrik edici açıklamalar’ tepkisi

Geçen hafta BAE, Netanyahu’nun bir televizyon röportajında dile getirdiği “Büyük İsrail” söylemini kınadı. BAE Dışişleri Bakanlığı açıklamasında, “İsrail hükümetindeki aşırılık yanlılarının tahrik edici söylemleri ve eylemleri sona ermeli” ifadelerine yer verdi. Ayrıca özellikle Batı Şeria’da yürütülen “yerleşim ve yayılmacı planların bölgesel istikrarı tehdit ettiğini ve barış umutlarını baltaladığını” vurguladı.

Nitekim İsrail, geçen hafta Batı Şeria’daki tartışmalı yerleşim projesine nihai onay verdi. Bu adım, aralarında BAE’nin de bulunduğu 145’ten fazla ülke, tüm Arap ve Müslüman devletler ile giderek artan sayıda Avrupa ülkesinin talep ettiği Filistin devletine yönelik umutları fiilen ortadan kaldıran bir gelişme olarak görüldü.

Buna rağmen BAE yetkilileri, İsrail ile barışa bağlılıklarını defalarca yineledi. Abu Dabi, bu ilişkilerin Netanyahu hükümeti dahil İsrail’deki herhangi bir yönetimin ötesinde kalıcı olduğunu vurguladı.

BAE bu mesajı, temmuz ayı başında ülkeyi ziyaret eden İsrail muhalefet lideri Yair Lapid’in Dışişleri Bakanı Şeyh Abdullah Bin Zayed ile yaptığı görüşme sonrasında yayımlanan bildiride de öne çıkardı. Görüşmede “BAE ile İsrail arasındaki gelişen ikili ilişkiler”in ele alındığı belirtildi.