Bosnalı Sırp lider Dodik Washington’da

Bosnalı Sırpların eski lideri Milorad Dodik, cuma günü Beyaz Saray’da Donald Trump’ın basın sekreteri Karoline Leavitt ile bir araya geldi.

Dodik, altı ay öncesine kadar, Washington tarafından yolsuzluk ve Balkanlarda etnik çatışmayı yeniden alevlendirme tehdidi oluşturan ayrılıkçılığı körüklemekle suçlanarak yaptırıma tabi tutulmuştu. 

Financial Times’a (FT) konuşan Dodik, Trump’tan “büyük beklentileri” olduğunu ve başkanın ABD’nin geçmişteki yurtdışı ulus inşa çabalarını kınamasından cesaret aldığını söyledi.

Dodik, “O Amerika Önce diyor, bu da bizi Önce Sırp Cumhuriyeti demeye teşvik ediyor,” dedi. 

Bosnalı Sırp lider, önce başbakan, sonra da cumhurbaşkanı olarak yirmi yıldan fazla bir süre yönettiği, ülkenin Sırp çoğunluklu bölgesi Sırp Cumhuriyeti’nin (Republika Srpska) bağımsızlığı çağrısını yineledi.

Dodik, “Statümüzü belirlemek için destek istemek için buradayız,” dedi.

Trump yönetimi, Dodik’in Bosna mahkemesinin Republika Srpska başkanlığından istifa etme kararını kabul etmesinin ardından, ekim ayında Dodik ve onlarca müttefiki ve akrabası üzerindeki yaptırımları kaldırmıştı.

Dodik’in istifa etmeyi reddetmesi, Bosna’yı derin bir siyasi krize sürüklemişti.

Görüşmede hazır bulunan diğer iki Bosnalı Sırp yetkili, Bosna’nın üç eşbaşkanından biri olan Željka Cvijanović ve Sırp Cumhuriyeti’nin geçici başkanı Ana Trišić-Babić ise Dodik’in gölgesinde kaldı.

Tercüman aracılığıyla konuşan Dodik, Dayton Barış Antlaşmasını “kurtarılamaz” olarak nitelendirdi ve anlaşmanın uygulanmasını denetleyen Yüksek Temsilci Christian Schmidt’e, Bosna’da “hiçbir meşruiyeti” olmadığını iddia ederek sert çıkıştı.

Dodik, Bosnalı Sırpları tehdit altındaki Hıristiyanlar olarak göstermeye çalıştı ve üç ana etnik grup (Ortodoks Sırplar, Katolik Hırvatlar ve Müslüman Boşnaklar) arasındaki güç paylaşımı düzenlemesinin, ülkenin “Müslüman bir hükümet” tarafından yönetildiği anlamına geldiğini iddia etti.

Heyet tarafından dağıtılan bir broşürün başlığı “Bosna Hersek’te Medeniyetler Çatışması” idi ve Samuel Huntington’ın soğuk savaş sonrası çatışmaların kültürel ve dini bölünmelerden kaynaklanacağı tezini yansıtıyordu.

Hristiyanların zulüm gördüğü iddiaları, ABD başkanının dünya çapında Hristiyanları savunmayı açık bir öncelik haline getirmesi nedeniyle Trump’ın ikinci döneminde büyük yankı buldu.

Aralık ayında, ABD ordusu, Trump’ın Hristiyanlara yönelik bir “soykırım”ın sürdüğünü iddia ettiği kuzeybatı Nijerya’da hava saldırıları düzenlemişti.

Senato dış ilişkiler komitesinin en üst düzey Demokrat üyesi olan ABD Senatörü Jeanne Shaheen, Trump yönetiminin Dodik’e yönelik yaptırımları kaldırma kararından “utandırılması” gerektiğini söyledi ve yaptırımların hızla yeniden uygulanması çağrısında bulundu.

Shaheen şöyle konuştu:

“Dodik, ayrılıkçı söylemler kullanarak Dayton Barış Antlaşmasının bütünlüğünü zedeliyor. Bu, yönetimin geçen yılın sonunda Dodik ve yandaşlarını listeden çıkarma gerekçesiyle çelişiyor.”

Geçen yıla kadar ABD’nin Bosna Büyükelçisi olarak görev yapan Michael Murphy, Dodik’in “kendini daha cesur hissettiğini” söyledi ve “Yönetimin yaptırımları kaldırma kararını, kendi dünya görüşünün doğruluğu olarak görüyor. Yönetimin Dodik konusundaki tutumunun sorunu, bölgedeki etnik milliyetçilere yardım ve destek sağlaması,” dedi.

Geçen yıl boyunca, Sırp Cumhuriyeti, Trump yönetimine yakın lobicilerle yüzbinlerce dolar değerinde sözleşmeler imzaladı.

Lobiciler, Bosnalı Sırp lideri, siyasi nedenlerle kovuşturulan “Balkanların Trump’ı” olarak göstermeye çalıştılar.

Dodik de bu tasviri kabul ederek, Trump ve Sırp Cumhuriyeti’nin “aynı insanlarla, şu anda Avrupa’yı yok eden küreselci liberal elitle bir sorunu olduğunu” savundu.

Bosnalı Sırp heyeti geçen hafta Ulusal Dua Kahvaltısı için Washington’daydı. Donald Trump’ın da katıldığı bu yıllık etkinliğe, ABD ve dünyanın dört bir yanından siyasi ve iş dünyasının seçkinlerinden binlerce kişi katıldı.

Dodik, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ve ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson ile bir araya geldi ve fotoğraf çektirdi.

Bosnalı Sırp heyeti, Trump’ın eski ulusal güvenlik danışmanı Michael Flynn ve bir dizi Kongre üyesiyle de görüştü.

Beyaz Saray yetkilisi, Leavitt’in Dodik ile görüşmesinin heyetin talebi üzerine gerçekleştiğini söyledi ve “Karşılama yaklaşık 10 dakika sürdü ve karşılıklı nezaket sözleri söylendi,” dedi.

Bosnalı Sırp yetkililerin Washington ziyareti, kasım ayındaki seçimlerde usulsüzlükler yaşandığı için pazar günü Republika Srpska’da kısmi yeniden seçimlerin yapılmasından birkaç gün önce gerçekleşti.

Dodik, iktidarda olduğu süre boyunca Vladimir Putin ve Rus liderin diğer bölgesel müttefikleriyle, özellikle de Bosna mahkemesi Dodik’in istifa etmesi gerektiğine karar verdiğinde ona destek veren Viktor Orbán ile dostane ilişkiler kurdu.