Amerika
“Brezilya seçimleri rejim değişikliği operasyonuna dönüştü”
Ekonomi ve Politika Araştırmaları Merkezi Kurucu Eş Direktörü Dr. Mark Weisbrot, Washington yönetiminin Brezilya seçimlerine doğrudan müdahale ettiğini belirtti. Bölgedeki ekonomik yaptırımların yıkıcı sonuçlarına değinen Weisbrot, Venezuela ekonomisinin yaptırımlar sürecinde dörtte üç oranında küçüldüğünü ve Arjantin’e tek günde sağlanan 42 milyar dolarlık dış desteğin siyasi amaçlar taşıdığını ifade etti.
ABD’nin başkenti Washington’da bulunan Ekonomi ve Politika Araştırmaları Merkezi Kurucu Eş Direktörü ve Kıdemli Ekonomist Dr. Mark Weisbrot, Doçent Doktor Pascal Lottaz’ın Tarafsızlık Çalışmaları adlı programına konuk oldu.
Weisbrot, Brezilya’da yaklaşan devlet başkanlığı seçimi ikinci turu ile Güney ve Orta Amerika genelinde Washington yönetiminin yürüttüğü siyasi ve ekonomik müdahaleleri değerlendirdi.
Brezilya’da İşçi Partisi lideri mevcut Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva ile Senatör Flavio Bolsonaro arasındaki yarışa işaret eden Weisbrot, “Şu anda en büyük mesele, bir hafta sonra yapılacak Brezilya seçimleridir. Aslında bu, 2003 ile 2010 yılları arasında ilk kez seçilen ve üçüncü dönemi için geri gelen görevdeki Lula da Silva ile Flavio Bolsonaro arasındaki ikinci turdur” dedi.
Flavio Bolsonaro’nun konumuna babası sayesinde ulaştığını kaydeden Weisbrot, “Flavio Bolsonaro şu anda Brezilya’da senatördür ancak bulunduğu yere büyük ölçüde, Lula’nın 2022 seçimlerinde mağlup ettiği devlet başkanının oğlu olması sayesinde geldi. O seçimde babası, Trump’ın yaptığını yaptı. Sonucu kabul etmeyi reddetti ve oradaki insanlar buradakinden çok daha fazla isyan çıkardı” ifadelerini kullandı.
Eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun mahkumiyetine değinen Weisbrot, “Babası Jair Bolsonaro, orduyu sürece dahil etmeye çalıştığı için askeri darbe girişiminde bulunmaktan mahkum edildi. Yeterince generali ikna edemedi ve Brezilya’da hukukun üstünlüğünü yok etmeye teşebbüs etmekten hüküm giydi. Devlet başkanlığına aday olan oğlu da ona çok yakındır. Kendisini ‘Bolsonaro 2.0’ olarak adlandırıyor ve kendisini önceki rejimin devamı şeklinde tanıtıyor” değerlendirmesinde bulundu.
Lula da Silva’nın geçmişine de işaret eden Weisbrot, şunları kaydetti:
“Lula ise bambaşka bir geçmişe sahiptir. İlk görev döneminden yüzde 83 onay oranıyla, dünyanın en popüler devlet başkanlarından biri olarak ayrıldı. Aday olamamasının tek sebebi, daha sonra mahkemelerce iptal edilen suçlamalar nedeniyle 580 gün hapis yatmasıydı. Bolsonaro ailesiyle karşı karşıya kalmasının nedeni budur.”
“Merkez bankasının hesap verebilirliğini kaldırdığınızda felakete davetiye çıkarırsınız”
Lula da Silva’nın cezaevinde olduğu süreçte dahi anketlerde 20 puan önde olduğunu hatırlatan Weisbrot, üçüncü dönemindeki iktisadi başarılara rağmen yaşanan zorlukları anlattı.
Weisbrot, “Üçüncü döneminde yoksulluğu yüzde 27, aşırı yoksulluğu yüzde 40 oranında azaltarak ve reel ücretlerde büyük artış sağlayarak başarılı oldu. Bütün bu ölçütlere göre iyi iş çıkardı. Ona zarar veren şey ise kendi hatası değildi. Brezilya Merkez Bankası kısa vadeli politika faizini yüzde 13,75 seviyesinde tutuyor, enflasyon ise yüzde 4,2 civarındadır. Bu, dünyadaki en yüksek reel faiz oranlarından biridir” dedi.
Brezilya’nın son kırk yılda bu sorunla yaşadığını ve kurum olarak geçmişte bu hususta rapor hazırladıklarını belirten Weisbrot, yüksek faizin toplumsal etkilerini şöyle aktardı:
“Bu durum alt gelir grupları için korkunç bir tablodur. Hanehalkı borçlarına ortalama yüzde 100 civarında faiz ödüyorlar. Reel ücretleri ve hane gelirleri belirgin şekilde artmış olsa da, Lula’nın Bolsonaro yönetiminde bulunmayan sosyal programları yer alsa da, özellikle alt gelir grupları bu borç geri ödemelerini derinden hissediyor. Bu aslında önceki dönemde merkez bankasına yürütme organından tam bağımsızlık tanıyan Flavio Bolsonaro’nun kabahatidir.”
Neoliberal iktisatçıların merkez bankası bağımsızlığını olağan ve olumlu gördüğünü belirten Weisbrot, şu ifadeleri kullandı:
“Pek çok iktisatçı bunu iyi bir şey olarak değerlendirir. Ancak bizim gibi düşünenler, bir merkez bankasının hesap verebilirliğini ortadan kaldırdığınızda felakete davetiye çıkardığınızı bilir. Çünkü merkez bankaları istihdamı ya da halkın ücretlerini gözetmez. Lula, işsizliği yüzde 9’lardan yüzde 5,4 seviyesine kadar düşürmeyi başarmış olsa bile, bu devasa faiz oranları ve borç yükü halkı, bilhassa alt gelir gruplarını ağır şekilde yıpratıyor.”
Ekonomik büyüme ve reel ücret artışı açısından durumun kötü olmadığını ifade eden Weisbrot, “Ekonomi büyüme ve reel ücretler bakımından iyi performans gösterdi. Asıl büyük şikayet konusu borç servisidir. Büyük faiz oranları nedeniyle borç ödemeleri çok yüksektir ve dar gelirliler kazançlarının büyük kısmını borç faizine ayırıyor” dedi.
“Yaptırımlar gerçek bir ekonomik şiddettir”
Brezilya seçimlerinin uluslararası dengeler ve BRICS açısından önemine değinen Weisbrot, Trump yönetiminin Flavio Bolsonaro’yu desteklediğini hatırlattı.
Jair Bolsonaro ve oğlunun geçmişteki ifadelerini anımsatan Weisbrot, “Bolsonaro aşırı sağcıdır. Bu insanların sarf ettiği korkunç sözler ürkütücüdür. Jair Bolsonaro bir kadın milletvekiline, ‘fazla çirkin olduğu için ona tecavüz etmeyeceğini’ söylemişti. Her ikisi de 1980’lerin sonunda biten askeri diktatörlüğü övdü. Jair, diktatörlüğün tek hatasının ‘yeterince insan öldürmemek’ olduğunu dile getirdi” bilgisini paylaştı.
Donald Trump ve çevresinin söylemlerinin benzerliğine işaret eden Weisbrot, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Trump, İran halkını yok etmekten iki kez söz etti ve tehditler savurdu. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, birkaç hafta önce Ekvador’a gitti ve oranın devlet başkanına ‘Oraya gelip birçok kötü insanı öldürmenize yardım etmeyi dört gözle bekliyorum’ dedi. Kendisini kasten ‘savaş bakanı’ olarak nitelendiriyor ve sürekli ölümcüllükten bahsediyor. Güney Amerika kıyılarında tekneleri havaya uçurdular. Flavio Bolsonaro da bunu ve İran’a karşı savaşı destekliyor. Trump’ın Jair Bolsonaro hakkındaki yargı sürecini durdurmaya çalışması ve Flavio’nun talebiyle Brezilya’ya yeni gümrük tarifeleri getirmesi nedeniyle bu seçim bir tür rejim değişikliği operasyonuna dönüştürüldü.”
Yargı sisteminin siyasi amaçlarla kullanılması tartışmalarına da değinen Weisbrot, Brezilya’daki durumun bu kapsamda değerlendirilemeyeceğini söyledi:
“Bolsonaro konusunda hükümeti devirmeye çalıştıkları gerçeği ortadadır ve suçlama konusu da buydu. Hukukun üstünlüğünün yıkılması girişimi tamamen somut delillere dayanıyordu. Flavio Bolsonaro ise Brezilya tarihinin en büyük dolandırıcılığıyla suçlanan bankacı Daniel Vorcaro’dan milyonlarca dolar aldı. Tasarruf sahiplerine ödenmesi gereken 8 milyar dolarlık bir dolandırıcılık vakası söz konusudur. Dolayısıyla mevcut hükümet cephesinde yargının kötüye kullanılması durumu yoktur.”
“Krediyi ve dövizi keserek ekonomileri yerle bir ediyorlar”
ABD’nin Latin Amerika ülkelerine yaklaşımını ve Arjantin örneğini inceleyen Weisbrot, Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei’nin seçim kampanyasında merkez bankasını kapatmayı vadettiğini hatırlattı.
Milei yönetiminin ABD desteğiyle ayakta kaldığını kaydeden Weisbrot, “Milei tam bir aşırılık yanlısıdır. Bir günde IMF, Dünya Bankası ve Amerika Kıtası Kalkınma Bankası üzerinden 42 milyar dolarlık kredi ayarlandı ve ABD Hazine Bakanlığı para birimine destek verdi. ABD, kendi dış politikasını destekleyecek ve diğer sol hükümetlere saldıracak sağcı yönetimleri bu şekilde tahkim ediyor” dedi.
Arjantin’in kamu borcunun büyük kısmının çöp seviyesinde derecelendirildiğini belirten Weisbrot, “Yatırımcılar bir şeyler ters gittiğinde kaçmak için bekliyor. Döviz kurunu, ekonomiyi ve enflasyonu istikrara kavuşturmak için o devasa parayı vermek zorundaydılar. Para birimi çöktüğünde enflasyon hızla yükselir” tespitini yaptı.
Uluslararası finans sistemindeki dolar hakimiyetinin ekonomik yaptırımlara zemin hazırladığını vurgulayan Weisbrot, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Uluslararası finansal sistemdeki dolar egemenliği, ABD’nin küresel tahakkümüne yol açıyor. Bu sayede dünyadaki çoğu ülkeye yaptırım uygulayabiliyorlar ve bunu tüm Latin Amerika’yı korkutmak için kullanıyorlar. Yaptırımlarla tarihte en çok yıkıma uğratılan ekonomi Venezuela oldu. 2012’den 2020’ye kadar ekonomisinin dörtte üçünü kaybetti. Bu yıkımın büyük kısmı 2015’te başlayan yaptırımlar altında gerçekleşti ve bizim Büyük Buhran dönemimizin üç katı büyüklüğündeydi. Savaş olmadan böyle bir buhran yaşanmamıştı.”
Ekonomik yaptırımların siyasi seçimleri doğrudan etkilediğini vurgulayan Weisbrot, şunları kaydetti:
“Trump, kasım seçimlerinde Honduras’ı, kendi adayı Nasry Asfura’ya oy vermezlerse cezalandırılacakları yönünde tehdit etti ve o seçim yüzde 1’den az farkla bitti. Nisan ayında Kolombiya’yı da tehdit etti; oradaki seçim de bir puandan az farkla sonuçlandı. Yaptırımlar onlara muazzam bir güç sağlıyor ve bu gerçek bir ekonomik şiddettir. Yabancı para akışını kesiyorlar, krediye erişimi engelliyorlar ve ekonomiyi tamamen çökertebiliyorlar.”
“Bolivya’da yüzde 60’lık son oylar Morales’i destekleyen kırsal bölgelerden geldi”
Latin Amerika’da 21. yüzyılın başında 15 ülkede sol eğilimli hükümetlerin işbaşına geldiğini ve kıtada bağımsız politikaların uygulandığını hatırlatan Weisbrot, 1960 ile 1980 yılları arasında kişi başına büyümenin yetersiz kaldığı dönemin ardından büyük bir toplumsal dönüşüm yaşandığını ifade etti.
Kıtadaki yoksulluk oranının 2000 ile 2014 yılları arasında yüzde 46’dan yüzde 28’e gerilediğini belirten Weisbrot, “Önceki 20 yılda yoksulluk hiç düşmemişti. Ancak ABD, Bolivya, Honduras ve Haiti gibi ülkelerde hükümetleri devirdi” dedi.
Bolivya’da 2019 yılında Evo Morales’e yönelik darbe sürecine ilişkin detayları paylaşan Weisbrot, şu bilgileri verdi:
“Morales 2005’te seçildiğinde Bolivya, önceki 20 yılın 19’unda IMF anlaşmaları altındaydı ve hiç büyümemişti. Morales göreve geldiğinde IMF anlaşmasını yenilemedi. 2019 seçimlerinde Morales ilk sayımlarda öndeydi ancak ikinci tura kalmamak için gereken 10 puanlık farkın altındaydı. Sayılmayan son yüzde 16’lık oy sisteme girdiğinde fark yüzde 10,2 seviyesine ulaştı. Sağ muhalefet ve Amerikan Devletleri Örgütü Genel Sekreteri Luis Almagro hile iddialarını ortaya attı ve medya bunu büyüttü.”
Yapılan incelemelerin iddiaları çürüttüğünü vurgulayan Weisbrot, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Bu tamamen yalandı ve bunu temel aritmetikle kanıtlamak mümkündü. Ertesi gün bunu kanıtladık. Son yüzde 16’lık oylar, Morales’i daha fazla destekleyen kırsal bölgelerden geldi. Amerikan Devletleri Örgütü hile iddiasında ısrar etti ve ordu müdahale ederek hükümeti devirdi. Guardian gazetesinde 150 iktisatçı ve istatistikçinin imzaladığı bir metin yayımladık. Veriler durumu net şekilde gösteriyordu. Luis Almagro, Trump yönetiminden ikinci dönem genel sekreterlik desteği alabilmek için bu yalanı sürdürdü.”
New York Times gazetesinin 7 Haziran 2020’de yayımladığı haberle sayımların temiz olduğunu ve kamuoyuna sahte bir anlatı sunulduğunu yazdığını aktaran Weisbrot, “Amerikan Devletleri Örgütü sekreterliği, New York Times’ı Hitler, Stalin ve Castro’yu desteklemekle suçlayan akıl dışı bir metin kaleme aldı. Ancak gazetenin haberi sonrasında yeni seçim yapılmak zorunda kalındı” dedi.
“Haiti’de olduğu gibi Brezilya’yı şiddetle dönüştüremezler”
Haiti tarihine ve ABD’nin ada ülkesindeki müdahalelerine değinen Weisbrot, ilk demokratik devlet başkanı Jean-Bertrand Aristide’in 1991, 2000 ve 2004 yıllarında üç kez darbeyle görevden uzaklaştırıldığını hatırlattı.
Weisbrot, “Aristide’i bir uçağa bindirip Afrika’ya kaçırdılar. Kongre içindeki Siyah Parlamenterler Grubu, Bill Clinton’ı orduyu gönderip Aristide’i geri getirmeye zorlamıştı ancak daha sonra orduyu ve kırsal baskı düzenini dağıttığı için yine hedef oldu” değerlendirmesinde bulundu.
Brezilya ve Latin Amerika’nın genel geleceğine ilişkin öngörülerini aktaran Weisbrot, “Brezilya’da bunu yapmak daha zor olacaktır çünkü Haiti’de uyguladıkları şiddet düzeyini Brezilya’da uygulayamazlar. Bu değişiklikleri kalıcı hale getirmek kolay değildir. Arjantin’deki sağcı hükümetin de uzun süre dayanacağını sanmıyorum” dedi.
Ekvador’daki duruma da dikkat çeken Weisbrot, Rafael Correa döneminde ülkenin büyük iktisadi ve sosyal kazanımlar elde ettiğini, cinayet oranının yüz binde 5’e kadar indiğini hatırlattı.
Sonraki yönetimlerle birlikte cinayet ve intihar oranlarının rekor seviyelere çıktığını ifade eden Weisbrot, “Ekvador’da şu anda iktidar, ülkenin en büyük siyasi partisinin kasım ayındaki seçimlere katılmasına dahi izin vermiyor ve uluslararası kamuoyundan hiçbir tepki gelmiyor” ifadelerini kullandı.
Bölgedeki sağ dalganın kalıcı olmayacağını vurgulayan Weisbrot, “Brezilya’da anketler hata payı sınırında, fark yüzde 2’den azdır. İşçi Partisi ve Lula bu seçimi kazanabilir. Kıta genelinde sağ yönetimlerin kalıcı gücü bulunmuyor çünkü halkın yararına sunabilecekleri hiçbir iktisadi planları yoktur” diyerek sözlerini tamamladı.
El Salvador lideri Nayib Bukele, adadaki çete sorununu ortadan kaldırma çabalarına destek olmak iddiasıyla Haiti’ye binlerce asker göndermeye başladı.
Axios’ta yer alan habere göre Bukele, salı günü ABD Başkanı Donald Trump’ı arayarak, Haiti hükümetinin de kabul ettiği bu büyük çaplı askeri tırmanışa ilişkin herhangi bir sakıncası olup olmadığını teyit etti.
Görüşmeyle ilgili bilgi sahibi kaynaklara göre, Trump ona “Ne yapman gerekiyorsa yap,” dedi.
Haiti, Bukele ve kötü şöhretli güvenlik şirketi Blackwater’ın eski sahibi Erik Prince için, bu yarımkürede ABD’nin gücünün kamu-özel sektör vekilleri olarak hareket etmeleri açısından bir “deneme alanı” olabilir.
Irak’ta yaptığı katliamlarla bilinen Blackwater’ın kurucusu Prince, hem Trump’ın hem de Bukele’nin müttefiki olan ve aynı zamanda Haiti’de faaliyet gösteren bir isim.
Blackwater kurucusu Prince Haiti’de gizli operasyon yürütüyor
CNN muhabiri Caitlin Stephen Hu’nun aktardığına göre iki bin asker, buraya yapılan önemli bir sevkiyat.
Çünkü bu sayı, Haiti’nin tüm ordusundan daha fazla ve Haiti Ulusal Polisi’nin kentsel faaliyet alanının yaklaşık dörtte birine denk geliyor.
Salvador işgal gücü, BM destekli çok uluslu Çete Bastırma Gücü’nün (GSF) mevcut personel sayısına yaklaşık olarak eşit ve Haiti hükümetinin gizli “görev gücü”ndeki özel askeri müteahhitlerin sayısını bir hayli aşıyor.
CNN’e konuşan konuya yakın bir kaynağa göre, Salvadorlu güçlerin komuta yapısı şimdilik belirlenmiş durumda değil.
Eril Prince ayrıca Haiti’ye insansız hava aracı (drone) savaşını da getirmiş durumda. Görev Gücü’nün geçen Mart ayında operasyonlara başlamasından bu yana 2.000’den fazla saldırı gerçekleştirildi.
CNN’in görüntülediği bir videoda, minik bir insansız hava aracının bir çatının üzerindeki su deposuna benzeyen bir yapıya doğru uçtuğu görülüyor. Aracın çarpmasıyla yapı patlıyor ve aniden bina alevler içinde kalıyor.
Görev Gücü’nden bir kaynak, buranın bir çetenin Molotof kokteyli üretim tesisi olduğunu söylüyor.
Prince, geçen ay Port-au-Prince’de CNN’e verdiği özel röportajda şunları söyledi:
“İsyancılar sadece liderlerini ortadan kaldırarak yenilmez. “Amerika Birleşik Devletleri’nde bu konuda bir takıntı olduğunu biliyorum, fakat savaşlar, önemli sayıda düşman askerini savaş alanından uzaklaştırarak kazanılır. Onlar kötü suçlular ve onlar için en iyi yer toprağın altı.”
Prince’in yeni şirketi Vectus Global, geçen yıl Haiti’nin geçici hükümeti tarafından görevlendirildi. Görev Gücü şu anda, Haiti Ulusal Polisi, BM tarafından yetkilendirilen yeni Çete Bastırma Gücü, Haiti’nin uzun süredir ihmal edilmiş ordusu ve silahlı milis gruplarından oluşan bir ağın yer aldığı parçalanmış bir güvenlik ortamında faaliyet gösteriyor.
CNN’e göre “yüz yüze konuşurken yumuşak başlı ama sosyal medyada oldukça aktif” olan Prince, Haiti’deki çalışmalarını, kendi çözümsüz güvenlik sorunlarıyla boğuşan diğer çökmekte olan devletler için bir model olarak tanıtıyor.
Bukele: Sizi işgal etmeye gelmedik
El Salvador çarşamba günü, Haiti’ye 2.000 kadar asker gönderdiğini duyurdu. Kaynaklara göre bu sayı ikiye ya da üçe katlanabilir.
Bukele, perşembe günü X’te yaptığı paylaşımda, “Haiti’ye para kazanmak için gelmedik, çünkü kimse bize bunun için para ödemiyor. Haiti’ye kötülere karşı savaşmak için geldik,” dedi.
El Salvador, diğer ülkelerle birlikte, BM tarafından kurulan ve Haiti’nin başkenti Port-au-Prince’te faaliyet gösteren “Çete Bastırma Gücü” (GSF) adlı girişimin bir parçası.
Miami Herald’a göre, 18 Ekim’de dört Salvadorlu havacılık teknisyeni pusuya düşürüldü ve akıbetleri hâlâ bilinmiyor.
Üç gün sonra Bukele, X’te bir uyarı yayınlayarak şunları söyledi:
“Siz çete liderlerinin bir şeyi çok net bir şekilde anlamanızı istiyorum: Dört rehineyi de sağ salim geri alamazsak, bugünkü saldırı gelecekte olacakların yanında hiçbir şey kalmayacak. El Salvador’daki çetelerin işini çoktan bitirdik, sizinkini de bitirebiliriz.”
Haiti halkından kendisine güvenmelerini isteyen Bukele, Karayip ülkesini işgal etmediğini, tek istediğinin askerlerini geri almak olduğunu ve Haiti’deki çetelere bir ders vermek olduğunu ileri sürdü.
El Salvador lideri şöyle devam etti:
“Bu, Haiti halkına yönelik bir operasyon değil, ne de Haiti ülkesine yönelik bir işgal. Biz bir süper güç değiliz. Haiti halkını egemenliğimiz altına almak ya da Haiti’nin zenginliklerine el koymak gibi bir niyetimiz yok. Biz gelişmekte olan mütevazı bir ülkeyiz. Tek istediğimiz, dört havacılık teknisyenimizin evlerine dönmesi.”
Bukele’nin ifadesine göre, çeteler Haitililere acı çektiriyor, sevdiklerini öldürüyor ve halkın “korkusuz, normal ve özgür bir hayat sürmesini” engelliyor.
Bukele, “bu operasyonun masraflarını karşılayanın” El Salvador olduğunu söyledi. “Giderlerin %90’ını kendi mütevazı kaynaklarımızla karşılıyoruz,” diyen Bukele, birliklerin konuşlandırılmasının neredeyse tamamlandığını da duyurdu.
Bukele, “Bize pahalıya mal oluyor ama kendi acılarımızdan ders aldık: Adalet ve barışın bedeli yoktur,” dedi.
Haitililerden kendisine güvenmelerini ve şifa için Tanrı’ya dua etmelerini isteyen bu güçlü lider, ardından Eski Ahit’ten 2. Tarihler 7:14 ayetini alıntıladı.
Haiti Seçim Kurulu, çete şiddeti gerekçesiyle seçimleri erteledi
2019’da ilk kez seçilen Bukele, El Salvador’da MS-13 çetesini acımasız bir askeri güç kullanımı ve kitlesel tutuklamalardan oluşan bir kampanya ile ortadan kaldırmasıyla dikkatleri üzerine çekti.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile güçlü bir ilişkisi olan Bukele, ABD’den toplu olarak sınır dışı edilen ve ardından Bukele’nin kötü şöhretli CECOT hapishanesine hapsedilen üçüncü ülke göçmenlerini kabul etmeyi kabul ederek yeni Trump yönetiminin gönlünü kazandı.
Bukele’nin birimleri, Salvadorlu özel kuvvetler ve askeri teçhizatın adaya akın etmeye başlamasıyla birlikte, çarşamba günü onaylanan Haiti ile yapılan ikili anlaşma kapsamında adada operasyon yürütme yetkisi aldı.
Yine çarşamba günü, Haiti Seçim Kurulu, çete şiddeti nedeniyle cumhurbaşkanlığı seçimlerini gelecek yıla erteledi.
Bukele’nin işgal güçleri, şu anda üyesi olduğu GSF ile ve Prince’in Blackwater’ın halefi olan özel güvenlik şirketi Vectus Global ile paralel olarak faaliyet gösteriyor gibi görünüyor.
Haiti, “çete şiddetini bastırma” misyonundaki ilk Kenyalı subayları bekliyor
ABD, BM gücünü “bürokratik ve çekingen” buluyor
Temsilciler Meclisi Dışişleri Komitesi Başkanı, Cumhuriyetçi Florida Kongre üyesi Brian Mast, BM destekli GSF’nin fazla bürokratik ve çekingen olduğunu söyledi.
Mast, Kenya’nın liderlik ettiği GSF’nin öncülünün çok beceriksiz ve 1 milyar dolarlık maliyeti nedeniyle çok pahalı olduğunu savundu.
Mast, “Her Kenyalı için 1 milyon dolarlık bir harcama yaptık ve sonuçta durum daha da kötüleşti,” dedi.
Haiti çetelerinin işlediği katliamları göstermek amacıyla Mast, GSF’ye yardım ettiği için palalarla parçalanarak öldürülen bir Haitili erkeğin videosunu Axios ile paylaştı.
Adada tecavüz, kundaklama, haraç ve adam kaçırma olayları yaygın bir şekilde yaşanıyor.
Mast, El Salvador’un kayıp dört personelini bulmasının ötesinde şunları da yapmasını istedi:
“Umarım bu görevin amacı intikam almak, cezalandırmak ve çeteleri yok etmektir. Orada bir amaç ve motivasyonla hareket eden birinin olması gerekiyor. Artık bu mücadele onlar için kişisel bir mesele haline geldi ve mücadele çetelerin kalesine taşınacak. ABD bu işten çıkmak ve milyonları boşa harcamamak istiyor.”
Kolombiya, gayri resmi işgal aracısı olarak işlev görebilir
Bukele, Trump yönetiminin El Salvador’un ABD adına bir vekil güç olarak Haiti’yi sakinleştirmesine izin vermesini önermişti.
Fakat Axios’a konuşan bir kaynak, “Rubio bu konudan uzak durmak istedi. Haiti’yi gündemden uzak tutmak istiyor,” diye konuştu.
Bukele, insansız hava araçları ve nakliye uçakları da dahil olmak üzere ABD’den askeri teçhizat talep etmişti; fakat bu talep resmi olarak reddedildi.
Başka bir kaynağa göre, Kolombiya nihayetinde, görevde ABD’nin izi kalmayacak şekilde Bukele’nin güçlerine teçhizat sağlamak üzere gayri resmi bir aracı olarak hareket edebilir.
Bir Beyaz Saray yetkilisinin verdiği bilgiye göre, Bukele salı günü Trump’ı aradığında, başkan, Bukele’nin kayıp askeri personelinin içinde bulunduğu zor durum nedeniyle üzüntülerini dile getirdi.
Görüşmeyle ilgili bilgi sahibi bir kaynak, “Bukele, oraya gittiği için ABD’nin aniden ona darbe vurmasını istemiyor,” dedi.
Trump’ın Haiti’ye yönelik ilgisi, büyük ölçüde, Trump’ın geçen yıl sonlandırdığı geçici koruma statüsü kapsamında ABD’de bulunan vatandaşlarını geri almasını sağlamaya sınırlı.
Görüşmeyle ilgili bilgi sahibi bir kaynak, “Bukele, başkana bu işi halledebileceğinden emin olduğunu söyledi. Fakat işler karışabilir. Çeteler yanlış adama bulaştı. Bukele’nin kanıtlaması gereken bir şey var,” dedi.
El Salvador’a “sivillere saldırı” suçlaması
Öte yandan bir Haiti hak savunuculuğu grubu, Salvadorlu güçleri Port-au-Prince yakınlarında sivilleri bombalamakla suçladı.
BM Genel Sekreteri António Guterres’e açık mektubunda “Birleşmiş Milletler Derneği-Haiti” isimli grup, “Çocuklar çeteler tarafından değil, yabancı bombalar tarafından öldürülüyor,” dedi.
Adından farklı olarak, Birleşmiş Milletler Derneği-Haiti, BM’nin bir parçası değil, diasporaya ait bir savunma grubu.
Croix-des-Bouquets doğumlu kurucu Harvey Dupiton, 22 Ekim’den bu yana Salvadorlu askerlerin buradaki ve yakınlardaki Canaan’daki sivil mahalleleri hava saldırıları, helikopterler ve ağır silahlarla vurduğunu yazdı.
Dupiton, “Ailelerimiz bize yatakların altına saklandıklarını söylüyor,” diye ekledi.
Grup, Salvador’un “saldırı amaçlı bombalama operasyonlarının” derhal durdurulmasını, sivil ölümlerine ilişkin bir BM soruşturması açılmasını ve BM Güvenlik Konseyi’nin El Salvador’un “Haiti’de tek taraflı savaş yürütme hakkı olmadığına” dair bir açıklama yapmasını talep etti.
ABD’nin doğu kıyısındaki en büyük petrol ürünleri dağıtım merkezine ev sahipliği yapan New Jersey’nin Valisi Mikie Sherrill, Rusya’dan gelen dizel yakıtın limanlara girişini engelleme tehdidinde bulundu. ABD Hazine Bakanlığının verdiği geçici lisansla 140 bin tonluk ilk yakıt sevkiyatı yola çıkarken, üç tankerin ara seçimlerden sonra ülkeye ulaşması bekleniyor.
ABD’nin doğu kıyısındaki en büyük petrol ürünleri dağıtım ve ithalat merkezine ev sahipliği yapan New Jersey eyaletinin Valisi Mikie Sherrill, Rusya’dan yapılan dizel yakıt ithalatını engelleme tehdidinde bulundu.
Financial Times gazetesine konuşan Sherrill, Rusya ile varılan dizel anlaşmasını yasa dışı olarak nitelendirdi.
Sherrill, “ABD Başkanı Donald Trump benzin, dizel yakıt fiyatlarını veya maliyetleri düşürmek için hiçbir adım atmıyor. Şu anda dizelin New Jersey limanına ulaşmasını nasıl engelleyebileceğimize dair seçenekleri değerlendiriyorum” dedi.
New York ve New Jersey Limanı, ABD’nin doğu kıyısında petrol ürünlerinin ithalatı, depolanması ve dağıtımı açısından ana merkez konumunda.
Altyapının büyük kısmı ise New Jersey eyaleti sınırlarında yer alıyor. Boru hatları ve dağıtım ağının yanı sıra Bayonne ve Linden’deki büyük yakıt depolama terminalleri başlıca tesisleri oluşturuyor.
Gazetenin aktardığına göre dizel taşıyan tankerler yüklerini genellikle Bayonne, Linden, Carteret, Perth Amboy, Port Reading ve Sewaren’deki özel petrol terminallerine boşaltıyor.
Financial Times, üç tankerin ara seçimlerin ardından ABD’ye ulaşmasının beklendiğini yazdı. 140 bin tonluk bu yakıt sevkiyatı, ABD makamlarının anlaşma kapsamında izin verdiği ilk parti oldu.
Buna karşın Demokratlar ve bazı Cumhuriyetçiler, Trump’a anlaşmayı iptal etme çağrısı yaptı.
ABD Hazine Bakanlığı, Rus yakıtıyla işlem yapılmasına geçici izin veren genel bir lisans yayımlamıştı.
Demokratlar ise Kongre’nin 2022 yılında Rus petrolü ithalatını sonlandıran ve Rus enerji kaynaklarının ülkeye girişine tam yasak getiren yasayı kabul ettiğini hatırlatarak, bakanlığın verdiği belgenin hukuki geçerliliği olmadığını savunuyor.
Demokrat Temsilciler Meclisi üyesi Jamie Raskin, bu hafta petrol şirketlerini Rus dizel yakıtı ithal etmeleri halinde 1 milyon dolara varan para cezaları ve 20 yıla kadar hapis dahil çeşitli yaptırımlarla tehdit etti.
Rusya’ya yönelik ağır yaptırım tasarılarının ortak hazırlayıcılarından Demokrat Senatör Richard Blumenthal ise deniz taşımacılığı şirketlerinden Rus dizeli taşıyan tankerleri geri çağırmalarını talep etti.
Cumhuriyetçi Senatör Thom Tillis’in “Rusların Başkan Trump’ı istedikleri gibi yönlendirdiği” yönündeki sözlerine ise Başkan Yardımcısı JD Vance yanıt verdi.
Vance, “Sizi temin ederim ki hiç kimse ABD Başkanı’nı istediği gibi yönlendiremez. Kendisi durumu son derece gerçekçi biçimde değerlendiriyor” ifadelerini kullandı.
Kremlin geçen hafta Washington ile varılan mutabakat kapsamındaki sevkiyatların başladığını ve süreceğini duyurmuştu.
Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak da ülkesinin ihracata ayrılan dizel yakıttan ABD’ye istenilen her miktarda sevkiyat yapmaya hazır olduğunu belirtmişti.
Novak, 27 Ekim’de üç dizel tankerinin Rus limanlarından ayrıldığını, dördüncü tankerin ise 28 Ekim’de yola çıkmasının beklendiğini açıkladı.
Yatırımlardaki patlama ve dayanıklı tüketici harcamaları sayesinde ABD ekonomisi, üçüncü çeyrekte yıllık bazda %3,4 oranında büyüdü.
İktisadi büyüme, analistlerin beklentilerinin üzerinde gerçekleşti ve önceki iki çeyrekteki %2,5 ve %2,2’lik büyüme oranlarına kıyasla keskin bir ivme kazandı.
Tüketici harcamalarındaki yıllık büyüme, geçen çeyrekte %3,8’e ulaşarak 2024’ten bu yana en hızlı artışını kaydetti.
İşletme yatırımları %12,7 oranında sıçradı ve GSYİH artışının yarısından fazlasını oluşturdu.
Yapay zeka yatırımları, GSYİH’yi iten başlıca faktörlerden biri oldu: Ekipman alımları, yapay zeka alanında faaliyet gösteren hiper ölçekli şirketlerin veri merkezi teknolojisine yaptığı büyük harcamalar da dahil olmak üzere, %20,9 gibi muazzam bir oranda yükseldi.
Paradoksal olarak, yapay zeka altyapısının geliştirilmesi de bunlardan biriydi. Bunun nedeni, bilgisayar çipleri gibi birçok yapay zeka donanımı alımının yurtdışında gerçekleştirilmiş olmasıydı.
Bu durum, ABD’nin ticaret dengesini ithalata doğru kaydırarak (ithalat, GSYİH’dan düşülür) büyümeyi yavaşlattı.
Ayrıca, artan mortgage faiz oranları konut inşaatını da olumsuz etkiledi.
İşsizlik oranı düşük seviyelerde seyretse de, geçen ay enflasyon gelir artışlarını geride bıraktı.
Federal Rezerv’in tercih ettiği enflasyon göstergesine göre, Eylül ayında fiyat artışları hem aylık hem de yıllık bazda hızlandı.
Bu artış, merkez bankasının %2’lik yıllık enflasyon hedefinin oldukça üzerinde seyretti ve faiz oranlarının yükseltilmesi yönündeki görüşleri güçlendirdi.
Yüksek fiyatların Amerikan hane halkı bütçelerini zorlayabileceğine işaret eden bir gelişme olarak, vergi sonrası tasarruf oranı geçen ay %3,8’e geriledi. Bu, 2022’den bu yana kaydedilen en düşük seviye.
Ayrıca otomobil, mobilya ve elektronik eşya gibi ürünlerin satışlarında durgunluk yaşandı.
Birçok iktisatçı, hisse senedi portföylerindeki kazançlardan (ki bunlar büyük ölçüde yapay zeka patlamasına bağlı) cesaret alan daha varlıklı Amerikalıların tüketimi ayakta tuttuğunu düşünüyor.
ABD’ye “gözünü Türk dünyasına dikme” çağrısı
Varşova’da kumanda kavgası
El Salvador, Haiti’yi işgal etmeye başladı
Polonya’da neler oluyor?
İddia: Norveç Başbakanı Støre eski Rus yetkiliyle Oslo’da görüştü
Amerika2 hafta önceSenatör Sanders: Silikon Vadisi zenginleri “korkunç bir plan” üzerinde çalışıyor
Diplomasi7 gün önce“Küresel Britanya” ve Kürt Reçetesinin İzleri
Dünya Basını1 hafta önceProf. Wolff: Batı sömürgeciliğin sonuna geldiğini inkar ediyor
Söyleşi1 hafta önce“AfD, Alman büyük sermayesindeki iç çelişkinin bir ifadesi”
Görüş2 hafta önceFransa sokaklarında kaos ve hesaplaşma
Dünya Basını1 hafta önceAmerika inkâr girdabında: Üç düşünürden sistemin çöküşüne dair uyarılar
Dünya Basını2 hafta önce“Tescilli aşırı sağcı”: Alman parti sisteminin bumerangı
Amerika2 hafta önceMilenyum kuşağı tarihin en büyük nostalji dalgasını başlattı
