BRICS Zirvesi’nde ‘çok taraflılık’ ve barış vurgusu

Brezilya’nın ev sahipliğinde Rio de Janeiro kentinde düzenlenen BRICS Liderler Zirvesi kapsamında ortak bildiri yayımlandı.

6-7 Temmuz’da düzenlenen 17. BRICS Zirvesi’nde, İran’a yönelik askeri saldırılar kınanırken Gazze’de acil ve kalıcı ateşkes sağlanması yönünde çağrı yapıldı.

Grup tarafından yayımlanan ortak bildiride, İran’a yönelik askeri saldırıların “uluslararası hukukun ve Birleşmiş Milletler (BM) Şartı’nın ihlali” olduğu belirtildi.

BRICS bildirisinde, Orta Doğu’daki güvenlik durumunun tırmanmasından ve sivil altyapı ile barışçıl nükleer tesislere yönelik kasıtlı saldırılardan “derin endişe” duyulduğu ifade edildi.

Grup, bölgesel zorlukların çözümünü amaçlayan diplomatik girişimlere destek verdiğini vurgulayarak, konuyu ele alması için BM Güvenlik Konseyi’ne (BMGK) çağrıda bulundu.

Bildiride, İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik saldırıları devam ederken işgal altındaki Filistin topraklarındaki durumdan duyulan endişe de yinelendi.

Başta uluslararası insani hukuk ve insan hakları hukuku olmak üzere tüm uluslararası hukuk ihlallerinin kınandığı metinde, açlığın bir savaş yöntemi olarak kullanılmasına özellikle dikkat çekildi.

Taraflara, acil, kalıcı ve koşulsuz bir ateşkese ulaşmak amacıyla iyi niyetle daha fazla müzakereye girmeleri çağrısı yapıldı. Ayrıca, Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı’na (UNRWA) verilen “sarsılmaz” destek teyit edildi.

Lübnan’daki ateşkesten memnuniyet duyulduğu belirtilen bildiride, tüm taraflara “şartlara sıkı sıkıya bağlı kalmaları” çağrısında bulunuldu.

Ateşkesin ve Lübnan’ın egemenliği ile toprak bütünlüğünün devam eden ihlalleri kınandı.

Bildiride İsrail’e, “Lübnan hükümeti ile üzerinde anlaşılan şartlara saygı duyması ve işgalci güçlerini tüm Lübnan topraklarından çekmesi” çağrısı yapıldı.

BRICS, Suriye’nin egemenliğine, bağımsızlığına, birliğine ve toprak bütünlüğüne olan bağlılığını da teyit etti. BMGK’nin 2254 sayılı kararının ilkelerine dayanan, Suriye liderliğinde barışçıl ve kapsayıcı bir siyasi süreç çağrısında bulunuldu.

Suriye’nin bazı bölgelerinin kısmen işgal edilmesi şiddetle kınanırken, İsrail’e güçlerini gecikmeksizin çekmesi için çağrı yapıldı. Suriye’deki yabancı terörist savaşçıların varlığının oluşturduğu tehdit de kınandı.

Çin Başbakanından çok taraflılık vurgusu

Çin Başbakanı Li Qiang, zirvede yaptığı konuşmada, BRICS ülkelerine çok taraflılığı savunarak küresel yönetişim reformunu ilerletme ve ekonomik kalkınmaya odaklanma çağrısı yaptı.

Li, zirve kapsamında “Barış ve Güvenlik ve Küresel Yönetişimin Reformu” oturumunda katılımcılara hitap etti.

Li, BRICS ülkelerini bağımsızlık ve öz güveni koruyarak kalkınma ve ekonomik büyümeye odaklanmaya ve küresel yönetişim reformunu ilerletmeye davet etti.

Yüzyılda görülmemiş değişikliklerin hızla gerçekleştiğini söyleyen Li, uluslararası düzenin ciddi şekilde sorgulandığını ve çok taraflı kurumların otoritesinin ve etkinliğinin azaldığını belirtti.

Li, “tek taraflılığın ve korumacılığın yükselişte olduğu giderek çalkantılı bir dünyada BRICS ülkelerinin dayanışmayı ve koordinasyonu artırmaları” gerektiğini vurguladı.

Birleşmiş Milletler (BM) Şartı’nın amaç ve ilkelerinin savunulmasının önemini vurgulayan Li, BRICS ülkelerine çok taraflılığı desteklemeleri, ortak kalkınmayı teşvik etmeleri çağrısı yaptı.

Li, Küresel Güney’in öncü gücünün BRICS bloku olduğuna dikkati çekerek, blok ülkelerinin bağımsızlığı ve öz güveni savunmaları, sorumluluk duygusu göstermeleri, fikir birliği ve sinerji oluşturmada daha büyük bir rol oynamaları gerektiğinin altını çizdi.

BRICS’in küresel yükselişi

Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika’nın kurucuları arasında yer aldığı BRICS, dünya ekonomisinde önemli yere sahip bulunuyor.

2023’te Mısır, Etiyopya, İran ve BAE’nin katılımıyla genişleyen gruba, 2025’in başında Endonezya da katıldı.

Brezilya’daki zirvede Küresel Güney çağının başladığı vurgulandı.

BRICS ülkeleri bugün küresel ekonomik büyümenin yarısını, dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 45’ini ve küresel GSYİH’nin yaklaşık yüzde 40’ını oluştururken, G7’nin payı ise yüzde 29’da kalıyor.