Asya
Çin dışişlerinden 2022 özeti

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, dün Pekin’de Çin Uluslararası İlişkiler Enstitüsünün düzenlediği bir sempozyumda yaptığı konuşmada, uluslararası konjonktürü ve Çin’in dış politikasını değerlendirdi. Dışişleri Bakanı, ABD ve Rusya ile ilişkilerden, Çin’in 2023 vizyonuna kadar pek çok başlığı ele aldı.
Wang Yi, yeni küresel durumda barış, işbirliği, kalkınma ve kazan kazan ilkelerinin uluslararası trend olduğunu belirterek, herhangi bir çatışma, cepheleşme, çevreleme ve ayrıştırma girişimlerinin zamanın ruhuna aykırı olduğunu ve başarısızlığa mahkum olduğunu vurguladı.
Çin’in 2022’deki diplomatik çalışmalarını özetleyen Wang, ülkenin çok yönlü bir şekilde Çin’e özgü (Chinese characteristics) büyük ülke diplomasisi yürüttüğünü ve dünya barışını korumaya ve ortak kalkınmayı teşvik etmeye yeni bir katkı yaptığını söyledi.
Wang Yi, Çin’in 2022’de dış politikada izlediği ilke ve başarıları 8 başlıkta özetledi.
Diplomatik başarılar
İlk olarak, devlet başkanı diplomasisinin son derece başarılı olduğunu ve Çin’in genel diplomatik çalışmalarının hızını belirlediğini söyleyen Wang, üç başlığa işaret etti: Bir ülke içi uluslararası etkinlik, iki büyük girişim ve üç önemli diplomatik toplantı.
Ülke içindeki etkinlik başlığında Pekin 2022 Kış Olimpiyatlarının başarısına işaret edilirken, uluslararası girişimlere, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping tarafından önerilen Küresel Kalkınma İnisiyatifi ve Küresel Güvenlik İnisiyatifi örnek verildi.
Wang Yi aynı zamanda Xi Jinping’in katıldığı diplomatik zirvelerin önemine işaret etti: Semerkant’taki Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Zirvesi, Bali’deki G20 Zirvesi, Bankok’taki Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Örgütü (APEC) Liderleri Zirvesi ve Riyad’daki Çin-Arap Devletleri Zirvesi ile Çin-Körfez İşbirliği Konseyi Zirvesi.
Wang ikinci olarak, Çin’in, blok çatışmasını ve sıfır toplamlı rekabeti reddetmeye devam ettiğini ve diğer büyük ülkelerle ilişkilerinde stratejik istikrarı sürdürdüğünü vurguladı.
Çin-ABD ilişkisi
Çin-ABD ilişkilerine ilişkin konuşan Wang Yi, Pekin’in, ABD’nin “hatalı” Çin politikasını kesin bir şekilde reddettiğini ve iki ülkenin birbiriyle iyi geçinmesi için doğru yolu keşfetmeye çalıştığını söyledi.
Wang, yaşananların Çin ve ABD’nin tedarik zincirlerini birbirinden ayrıştıramayacağını defalarca kanıtladığının altını çizdi. Yeni koşullar altında, Çin ile ABD arasındaki ortak çıkarların azalmak yerine arttığını kaydeden Wang, çatışmaların her iki ülkenin de ortak çıkarına ters düştüğünü; aksine ekonomik bütünleşmenin derinleştirilmesinin ve birbirinin gelişmesinden daha fazla yararlanılmasının her iki ülkenin de çıkarına olduğunu belirtti.
Rusya ile ilişkiler
Wang ayrıca, geçen yıl boyunca Çin ve Rusya’nın ilgili temel çıkarları koruma konusunda birbirlerini sıkı bir şekilde desteklediğini ve siyasi ve stratejik karşılıklı güvenin daha da pekiştirildiğini kaydetti.
Cepheleşmeme, çatışmama ve herhangi bir üçüncü tarafı hedef almama üzerine kurulu Çin-Rusya ilişkisinin kaya gibi sağlamlığını koruduğunun altını çizen Wang, bu tür bir ilişkinin müdahaleden veya iki ülke arasında herhangi bir anlaşmazlık yaratma girişiminden ve uluslararası ortamdaki değişikliklerden muaf olduğunu söyledi.
Avrupa ile ilişkiler
Ayrıca Wang, Çin’in Avrupa ile dostluk ve işbirliğini sürdürmeye devam ettiğini ve Çin-Avrupa ilişkilerinin sağlıklı gelişimine bağlı kalmaya devam ettiğini belirtti.
“Çin ve Avrupa, gerçek çok taraflılığı uygulamak ve iklim değişikliği ve biyoçeşitlilik gibi küresel zorlukları aşmak için küresel sahnede birlikte çalışıyor” diyen Wang, bu tür bir işbirliğinin dünya için büyük önem taşıdığını ve insanlığa bir ilham kaynağı sunduğunu kaydetti.
Çin’in karşılıklı saygı ve eşitlik temelinde farklılıkları ve anlaşmazlıkları uygun şekilde ele almak, stratejik iletişimi ve sonuç odaklı işbirliğini güçlendirmek için Avrupa tarafıyla sürekli çalışacağını vurgulayan Wang, aynı zamanda Avrasya kıtası için ortak bir istikrar çapası olarak hareket etmeye ve kalkınma ve refahın yeni güç merkezi olarak hizmet etmeye devam edeceklerini belirtti.
Asya bölgeselciliği
Wang Yi, üçüncü olarak, Çin’in, birlikte istikrarlı ve müreffeh bir “Asya evi” inşa etmek için açık bir bölgeselcilik izlediğini ifade etti. Çin’in, bazı ülkelerin Asya’yı cepheleştirme ve bölgedeki barış ve istikrarı bozma girişimleriyle karşı karşıya kaldığını belirten Wang, buna rağmen ülkesinin dostluk, samimiyet, karşılıklı yarar ve kapsayıcılık ilkelerine ve iyi komşuluk ve dostluk politikasına bağlı kaldığını vurguladı.
Wang’a göre, güçlü bir başlangıç yapan Çin-ASEAN kapsamlı stratejik ortaklığı sağlam bir ivme kazanıyor. Çin ve Orta Asya ülkelerinin, diplomatik ilişkilerin 30. yılını kutladığını belirten Wang, devlet başkanları düzeyinde bir toplantı mekanizması kurma ve ortak bir geleceğe sahip daha da yakın bir Çin-Orta Asya topluluğu inşa etme konusunda anlaşıldığını kaydetti.
Gelişmekte olan ülkelerle ilişkiler
Dışişleri Bakanı, dördüncü unsur olarak, Çin’in “samimiyete, gerçek sonuçlara, dostluğa ve iyi niyete dayalı olarak” diğer gelişmekte olan ülkelerle dayanışma ve işbirliğini teşvik ettiğini belirterek, Çin-Afrika işbirliğinin her alanda geliştiğinin altını çizdi. Ayrıca Çin ve Latin Amerika ve Karayipler’in stratejik fikir birliğini derinleştirdiğini vurgulayan Wang, Çin’in Pasifik Adası ülkeleriyle de ilişkilerinde “çığır açan bir ilerleme” kaydettiğini bildirdi.
‘Sorumluluk almak’
Beşinci unsur olarak, Çin’in, küresel zorlukları ele almada yapıcı bir rol oynadığını ve büyük bir ülke olarak güçlü bir “sorumluluk ve misyon duygusu” sergilediğini dile getiren Wang, ülkesinin insanlığın ortak sorunları karşısında sorumluluk almaktan geri kalmadığını söyledi.
Altıncı olarak, Çin’in herhangi bir hegemonik güçten veya onun zorbalığından korkmadığını vurgulayan Wang Yi, temel çıkarlarını ve ulusal onurunu korumak için kararlı bir şekilde hareket ettiğini belirtti.
Tayvan kırmızı çizgi
Tayvan sorununun, Çin’in temel çıkarlarının tam merkezinde yer aldığını söyleyen Wang, bunun Çin-ABD ilişkilerinin kuruluşunun temeli olduğunu ve Çin-ABD ilişkilerinde aşılmaması gereken bir kırmızı çizgi olduğunu vurguladı.
Wang, “Tayvan sorununda Çin ile dayanışma içinde olan ülkelerin dünya nüfusunun yüzde 80’inden fazlasını temsil etmesi, uluslararası toplumun tek Çin ilkesine kesin bağlılığının güçlü bir göstergesidir” ifadelerini kullandı.
Dışa açılmada yeni ivme
Yedinci olarak, Çin’in, dünya ekonomisinin toparlanması için büyük fırsatlar sunan dışa açılma ve uluslararası işbirliğinde yeni bir ivme yarattığına işaret eden Wang, bu yıl beş ülkeyle daha Kuşak ve Yol işbirliği belgelerini imzaladıklarını ve toplamda 150 ülke ve 32 uluslararası kuruluşu inisiyatife dahil ettiklerini bildirdi.
Wang, bunun uluslararası ekonomik işbirliğinde yeni bir zirveye işaret ettiğini ve tüm ülkelerin kalkınmasına yön veren yeni bir motor görevi gördüğünü söyledi.
Yurtdışındaki Çinlilere çağrı
Sekizinci unsur olarak, Çin’in, yurtdışındaki Çin vatandaşlarının çıkarlarını korumak için diplomasi çalışmalarına değinen Wang, ülkesinin dünya çapında bir dizi acil duruma anında yanıt verdiğini, zamanında güvenlik uyarıları yayınladığını, Çinlileri yüksek riskli bölgelerden tahliye ettiğini ve Çinli rehineleri kurtarmak için hiçbir çabadan kaçınmadığını söyledi.
2023 görevleri
Wang Yi, son olarak, 2023’te Çin’in devlet başkanı diplomasi ve merkezi görevlere daha çok odaklanacağını, çok yönlü diplomasiyi koordineli bir şekilde genişleteceğini, küresel yönetişimde mümkün olan en geniş çıkar yakınlaşmasını aramaya devam edeceğini, aktif olarak yüksek kaliteli kalkınmaya ve dışa açılmaya hizmet edeceğini, ulusal çıkarları korumak için daha güçlü bir savunma hattı oluşturmaya ve uluslararası iletişim kapasitesini güçlendirmeye odaklanacaklarını ve Çin’in sesini tüm dünyada yüksek ve net bir şekilde duyuracaklarını açıkladı.
Asya
ABD’li komisyon Hindistan’ı Müslümanlara zulmetmekle suçladı

ABD Uluslararası Din Özgürlüğü Komisyonu, Hindistan makamlarını Müslüman vatandaşları seçmen listelerinden çıkarıp yasa dışı sınır dışı etmekle suçladı. Ülke genelindeki denetim sonrası yaklaşık 130 milyon kişinin ön listelere giremediği Hindistan’da seçim komisyonu kayıt güncellemelerini gerekçe gösterdi.
ABD Uluslararası Din Özgürlüğü Komisyonu (USCIRF), 19 Kasım’da yaptığı açıklamada Hindistan makamlarını Müslüman vatandaşları seçmen listelerinden çıkarmak, yabancı ilan etmek ve ülkeden sınır dışı etmekle suçladı.
Reuters ajansının verilerine göre ülke genelinde yürütülen denetimin ardından yaklaşık 130 milyon kişi ön seçmen listelerinin dışında kaldı.
USCIRF Başkanı Asif Mahmood, “Hindistan hükümeti Müslüman vatandaşları seçmen listelerinden çıkararak, onlara ‘yabancı’ diyerek ve şimdi de yasa dışı biçimde ülkeden sınır dışı ederek zulmediyor” dedi.
Komisyon üyesi Gene Mills, ABD Dışişleri Bakanlığına Hindistan’ı din özgürlüğü ihlalleri nedeniyle özel kaygı uyandıran ülkeler listesine alma çağrısı yaptı.
Tavsiye yetkisine sahip iki partili federal bir kurum niteliği taşıyan USCIRF’nin bu çıkışına karşın Reuters, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun ekim ayında listelerin gözden geçirilmesini Hindistan’ın iç meselesi olarak nitelediğini aktardı.
Hindistan Seçim Komisyonu denetim gerekçelerini açıkladı
Ülke çapında 130 milyon olarak tahmin edilen sayı, güncellenen seçmen listelerinin ilk sürümlerine giremeyen herkesi kapsıyor.
Hindistan Seçim Komisyonu listeden çıkarmaları ölüm, adres değişikliği, mükerrer kayıt ve seçmene ulaşılamaması gibi nedenlerle açıkladı.
Vatandaşlar listeye eklenmek için başvuru yapabiliyor ve ret kararlarına itiraz edebiliyor.
Batı Bengal’de 9 milyon isim listeden çıkarıldı
Batı Bengal eyaletinde seçmen listelerinden yaklaşık 9 milyon isim silindi.
Yerel araştırma kuruluşu Sabar Enstitüsünün hesaplamalarına göre ek denetim sonrasında listeden çıkarılan 2,7 milyon kişinin yaklaşık yüzde 70’ini Müslümanlar oluşturdu.
Müslümanların eyalet nüfusundaki payı yaklaşık yüzde 27 seviyesinde yer alıyor.
Reuters, yakınları listelerden çıkarıldıktan sonra gözaltına alınan, sınır dışı edilen veya vatandaşlık denetimine çağrılan 10 aileyle görüştü.
Ajansın aktardığına göre bu kişilerin Hindistan kimlik belgeleri veya aile kayıtları var.
İktidardaki Bharatiya Janata Partisi denetimin oy kullanma hakkına sahip vatandaşları hedef almadığını savundu.
Hindistan Dışişleri Bakanlığı daha önce ABD komisyonunun değerlendirmelerini ön yargılı olarak nitelemişti.
Asya
Çin, ABD’deki özel sermaye yatırımlarını yeniden başlatmaya hazırlanıyor

Çin, ABD’deki özel sermaye fonlarına yönelik yatırımlara yeniden başlama planları yapıyor.
Financial Times’ta (FT) yer alan habere göre Pekin’in en önemli devlet yatırım fonu China Investment Corporation (CIC), ABD’deki özel sermaye fonlarına yönelik yatırımların yeniden başlatılması yönündeki çabaları öncülük ediyor.
CIC ayrıca önemli Çinli yatırımcıların fon sağlama faaliyetlerinde bir yumuşama sinyali verebilecek özel şartlar üzerinde müzakere etmeye çalışıyor.
Kaynaklar, CIC’nin özel sermaye fonu yöneticilerine, ABD-Çin geriliminin tırmanması gibi “felaket senaryolarına” karşı koruma sağlanması konusunda baskı uyguladığını belirtti.
Kaynaklar, bu şartlar arasında ABD veya Avrupa’dan yaptırım uygulanması durumunda özel sermaye fonlarının Çinli yatırımcıların hisselerini nakde çevirmelerine olanak tanıyacak mekanizmaların da yer aldığını ekledi.
CIC ve Devlet Döviz İdaresi gibi Çin devlet destekli yatırımcılar, tarihsel olarak ABD özel sermaye sektörüne büyük miktarda para akıttı ve bu sektörün varlık yönetimi endüstrisinin niş bir köşesinden baskın bir güce dönüşmesine katkıda bulundu.
Yatırımlara ve düzenleyici belgelere aşina olan kaynaklara göre, Global Infrastructure Partners, Thoma Bravo, Vista Equity Partners, Carlyle ve Blackstone, hepsi Çin devlet destekli yatırımcılar tarafından desteklendi.
Çinli devlet yatırımcıları, geçen yıl ABD-Çin ticaret savaşının doruk noktasında geri adım atmış ve Çin hükümetinin baskısına yanıt olarak ABD özel sermaye sektörüne yönelik yeni yatırımları tamamen dondurmuştu.
Özel sermaye fonlarının önde gelen danışmanları, ABD Başkanı Donald Trump’ın bu yıl Çin’e yaptığı ve kendisiyle birlikte onlarca ABD’li iş ve finans liderinin Pekin’i ziyaret ettiği gezinin, gerginlikleri yatıştırmaya yardımcı olduğunu ve CIC’nin yatırımlara yeniden başlama isteğini artırdığını belirtti.
Hızla değişen jeopolitik durumun, özellikle de ABD’den Çin’e yarı iletken satışına ilişkin yeni anlaşmazlıkların, durumu yine de karmaşık hale getirebileceğini eklediler.
Tartışılan şartlar, özel sermaye fonu yöneticisini likit olmayan varlıkları satmaya ya da yatırımcının hisseleri için alıcı bulmaya zorlamadan, devlet yatırımcısının parasını geri almasına olanak tanıyacak.
Yapı seçeneklerinden biri, belirli bir tarihte veya talep üzerine belirli bir tutarın ödenmesini taahhüt eden bir borç aracı türü olan senetleri içerebilir. Bu ödemeler, fonun çıkış işlemlerine bağlanabilir.
Diğer olası şartlar arasında, ana özel sermaye fonunun yanı sıra belirli anlaşmalara yatırım yapan ayrı araçlar olan özel sermaye “sidecar”ları ve yatırımcının genel fon taahhüdünü ihlal etmeden belirli bir yatırıma sermaye taahhüdünden vazgeçmesine olanak tanıyan “mazeret hükümleri” yer alıyor.
Asya
Japonya, petrol stoklarını yönetmek için “Asya IEA’sı” önerdi

Japonya, stratejik petrol rezervlerini yönetmek ve bölgeyi savaş veya iklim değişikliğinden kaynaklanan enerji şoklarına karşı korumak amacıyla Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) “Asya versiyonunun” kurulmasını önerdi.
Başbakan Sanae Takaiçi salı günü, 1973 petrol piyasası şokuna yanıt olarak kurulan ve merkezi Paris’te bulunan kuruluşa benzer bir şekilde, acil durum stoklarından yapılacak dağıtımları denetleyecek bölgesel bir görev gücünün oluşturulmasını önerdi.
Takaiçi, Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi’nin (KYG) Japon versiyonu olan Asya Sıfır Emisyon Topluluğu’nun (AZEC) Filipinler’de düzenlenen toplantısında, “Asya Petrol Güvenliği Görev Gücü” olarak adlandırılacak bu yeni yapıyı “IEA’nın Asya versiyonuna eşdeğer” olarak gördüklerini belirtti.
Ayrıca, Japonya’daki atıl petrol tanklarının Asya’nın geri kalanı için ham petrol stoklarını depolamak üzere kullanılmasını öngören paralel bir plan da önerdi.
IEA, Japon hükümetine bölgesel bir sistem için bir çerçeve konusunda danışmanlık yapıyor ve Tokyo’da yeni bir ofis açmayı planlıyor.
Bu öneriler, petrol şokundan özellikle ağır bir darbe alan Güneydoğu Asya genelinde petrol stoklarını artırmayı amaçlıyor.
Japonya, Şubat ayında ABD ve İsrail’in İran’a saldırısından önce 250 günlük petrol tüketimine denk gelen bir stok bulunduruyordu.
Fakat petrol türevli nafta ve plastikler konusunda Güneydoğu Asya’ya bağımlı olması, Japon üreticilerin renkli mürekkepten cerrahi eldivenlere kadar çeşitli ürünlerde kıtlıkla karşı karşıya kalmasına neden oldu.
Takaiçi, Orta Doğulu petrol şirketlerinin tedarikte önemli bir rol oynayacağına işaret ederek, planın Körfez ülkelerinin küresel pazarlara erişim için Hürmüz Boğazı’na olan bağımlılığını azaltarak “bu ülkelerin iktisadi ve enerji direncini artırmayı” amaçladığını söyledi.
Danışmanlık şirketi Energy Aspects’in kurucu ortağı Amrita Sen, “Bu, Orta Doğu için varoluşsal bir mesele. Tüketicilerinin bulunduğu yerlerde depolama alanlarına sahip olmaları gerekiyor. Bu [kesintinin] bir daha yaşanmamasını sağlamak istiyorlar,” dedi.
Japonya, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt ile halihazırda ortak stoklama anlaşmalarına sahip.
Bu anlaşmalar kapsamında, acil durumlarda öncelikli erişim hakkı karşılığında petrol depolama tankları kiralanıyor.
Takaiçi, Japonya’nın fazla depolama kapasitesinin, Filipinler’in ısrarla savunduğu ortak bir Güneydoğu Asya stokunu destekleyebileceğini ve bunun Manila’ya altyapı inşa etme maliyetinden tasarruf sağlayacağını belirtti.
Neredeyse tüm petrol ihtiyacını Orta Doğu’dan temin eden Filipinler’deki yetkililer, Singapur, Endonezya ve Malezya’nın bu öneri kapsamında petrol stoklarını sürdürmeyi kabul ettiğini ve BAE’nin de katılım konusunda ilgi gösterdiğini söylüyor.
Filipinler Cumhurbaşkanı Ferdinand Marcos Jr salı günü yaptığı açıklamada, Manila’nın stratejik petrol rezervlerini oluşturmakta olduğunu, “fakat stoklamanın yeterli olmadığını” belirtti.
Manila’da düzenlenen Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) liderler zirvesinin yan etkinliği olarak gerçekleştirilen AZEC toplantısında, “Sürdürülebilir ve kalıcı enerji güvenliği, petrol tüketen ve üreten ülkelerin uyumlu bir şekilde hareket etmesini gerektirir,” dedi.
Japonya Ekonomi Bakanlığı tarafından kurulan ve Cakarta merkezli bir düşünce kuruluşu olan ASEAN ve Doğu Asya Ekonomik Araştırma Enstitüsü’nün yaptığı bir araştırmaya göre, Güneydoğu Asya’nın elindeki petrol stoklarının 30 günlük tüketime denk geldiği tahmin ediliyor; oysa IEA, 90 günlük net ithalat miktarına eşdeğer bir stok tutulmasını tavsiye ediyor.
Enstitü, ASEAN’ın 11 üye ülkesinde 60 günlük ek stok biriktirmenin yıllık maliyetinin yaklaşık 2,2 milyar dolar olacağını tahmin etti ve ulusal stoklar, ithalatçı-ihracatçı ortak stokları ile “biletleme” sistemi aracılığıyla yönetilen uluslararası depolamadan oluşan karma bir sistem önerdi.
Japonya ve Güney Kore, IEA’nın Asya’daki tek üyeleri. IEA, 90 günlük net ithalata eşdeğer rezervlere sahip olan ve rezerv verilerini paylaşmaya istekli olan OECD ülkelerine açık.
Dünya Basını2 hafta önceŞam’da bir okul: Modern Suriye tarihi silinirken
Görüş2 hafta önceEl koy, sil, inkâr et: İsrail’in kendi kayıtlarıyla savaşı, Mavi Marmara’dan Gazze’ye – 2
Asya2 hafta önceBangladeş’te işçi temsilcileri asgari ücret teklifini sundu
Görüş5 gün önceAPEC Zirvesi: Çin, Trump’la ilişkilerinde “duygusal değer” sanatını nasıl kullanıyor?
Avrupa2 hafta önceBerlin Sol Parti, Vanessa Emde’nin istifasını istedi
Görüş1 hafta önceDoğu Akdeniz’de kablo krizi aşıldı mı?
Dünya Basını2 hafta önceProf. Lukyanov: Avrupa ile Rusya arasındaki diplomatik güven sıfıra indi
Ortadoğu2 hafta önceTom Barrack, KYB temsilcileriyle görüştü








