Çin, Trump’ın gümrük vergilerine rağmen 1,2 trilyon dolarlık rekor dış ticaret fazlası açıkladı

Çin, ABD Başkanı Donald Trump’ın ticaret savaşı tehdidine rağmen dünyanın ikinci büyük ekonomisi olarak 2025 yılı için 1,2 trilyon dolarlık rekor yıllık dış ticaret fazlası açıkladı. Gümrük idaresinin çarşamba günü yayımladığı resmî verilere göre, mal ihracatı aralık ayında dolar bazında bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla %6,6 arttı. Bu oran, Bloomberg’in analistlerle yaptığı anketteki %3,1’lik ortalama tahminin iki katından fazla ve kasım ayındaki %5,9’luk artışın da üzerinde.

İthalat ise geçen ay dolar bazında yıllık %5,7 yükseldi; bu da analistlerin %0,9’luk beklentisini ve önceki ayın %1,9’luk artışını açık ara geride bıraktı.

Yıllık dış ticaret fazlası ilk kez 1 trilyon doları aşarak geçen yılki 993 milyar dolarlık seviyeyi geçti. Bu artış, Çinli üreticilerin sevkiyatlarını ABD pazarından başka destinasyonlara yönlendirmesiyle gerçekleşti. ABD’ye ihracat geçen yıl %20 düşerken, AB’ye ihracat %8,4 ve Güneydoğu Asya’ya ihracat %13,4 arttı.

Bu devasa fazla, özellikle pazarlarının düşük maliyetli Çin mallarıyla dolduğundan şikâyet eden AB başta olmak üzere, Çin’in ticaret ortakları arasındaki endişeleri artıracak. AB, Pekin’den iç talebi canlandırmasını ve imalat ürünleri ithalatındaki kendi engellerini azaltmasını talep ediyor.

Çin’in 2025 yılı toplam ihracatı bir önceki yıla göre %5,5 artarken, ithalat yatay seyretti.

Çin Gümrükler Genel İdaresi Başkan Yardımcısı Wang Jun, çarşamba günü yaptığı açıklamada, ticaret ortaklarının yüksek teknoloji ürünlerine yönelik ihracat kontrollerinin Çin’in daha fazla ithalat yapmasını engellediğini söyledi; bu sözler örtük biçimde ABD’ye yönelikti. Art arda gelen ABD yönetimleri, Çin’in ileri seviye yarı iletkenlere erişimine sıkı kısıtlamalar getirdi.

Wang, “Bazı ülkeler ekonomik ve ticari meseleleri siyasallaştırarak çeşitli gerekçelerle Çin’e yüksek teknoloji ürünlerinin ihracatını kısıtlıyor; aksi takdirde daha fazla ithalat yapardık,” dedi ve ekledi: “İthalat artışı için geniş bir alan var.”

Trump bu yıl Çin mallarına %145’e varan gümrük vergileri tehdidinde bulunmuştu. Pekin buna kendi vergileriyle karşılık verdi ve küresel imalat için kritik öneme sahip nadir toprak elementlerinin ihracatına kısıtlamalar getirdi. Bu adımlar, ekim ayında Güney Kore’de yapılan zirvede tarafların ticaret savaşında bir yıllık ateşkes üzerinde anlaşmasını sağladı.

Reuters hesaplamalarına göre, Çin’in nadir toprak ihracatı geçen yıl en az 2014’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Çin, 2025’te 17 elementten toplam 62.585 ton ihraç ederek yıllık %12,9 artış kaydetti.

Avrupalı ticaret ortakları, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un geçen yıl “katlanılamaz” olarak nitelendirdiği ticaret fazlalarını azaltma konusunda Pekin’in kararlılığını sorguluyor.

Ekonomistler ayrıca, zayıf iç tüketim ve yıllardır süren emlak sektörü durgunluğu ortamında Çin ekonomisinin büyüme için aşırı derecede imalat ve ihracata bağımlı olduğu uyarısında bulunuyor.

Cornell Üniversitesi ekonomi profesörü Eswar Prasad, “Çin’in dudak uçuklatan ticaret fazlası, bir yandan ihracat gücünün sembolü, diğer yandan büyüme modelindeki zayıflıkların göstergesidir,” dedi.

Financial Times’a konuşan Prasad, “Ekonominin büyümeyi iç talepten ziyade ihracata dayandırması, hem Çin hem de dünya ekonomisi için kötü bir işarettir” değerlendirmesini yaptı.