Çinli bilim insanı Li Xinying’in Mısır’da ani ölümü soru işaretlerine yol açtı

Mısır’da seyahat ederken hayatını kaybeden tanınmış Çinli genetik psikolog Li Xinying’in ani ölümü, ölüm nedenine ilişkin resmî açıklamaların belirsiz ve tıbben kesinlikten uzak kalması nedeniyle Çin’de giderek artan endişe ve spekülasyonlara yol açtı.

Çin Bilimler Akademisi’nin (CAS) Psikoloji Enstitüsü’nde araştırmacı ve doktora danışmanı olan 48 yaşındaki Li’nin, çevrim içi bir taziye duyurusuna göre 23 Şubat günü Pekin saatiyle saat 22.00’de hayatını kaybettiği bildirildi.

Geçtiğimiz cumartesi günü Guangdong Bilişsel Bilimler Derneği tarafından sosyal medyada paylaşılan taziye mesajında ölüm nedeni “spesifik olmayan solunum yetmezliği” olarak belirtildi.

Ancak Pekin’deki saygın bir kamu hastanesinin solunum hastalıkları bölümünde görev yapan ve kurum politikası nedeniyle ismini açıklamak istemeyen bir doktor, bunun resmî bir tıbbi tanı terimi olmadığını ve ölüm nedenine dair faydalı bir bilgi sunmadığını South China Morning Post gazetesine söyledi.

Diğer tıp uzmanları da Mısırlı sağlık personelini aşırı yüzeysel bir sonuca vardıkları gerekçesiyle eleştirdi. Sosyal medyada bir doktor, “solunum yetmezliği”nin aslında ölümün temel nedeni değil, yalnızca ölümün bir belirtisi ya da sonucu olduğunu belirtti.

Yorumda şu ifadeler yer aldı: “Demografik verilerde bilimsel titizliğin ve belgelerde hukuki doğruluğun korunabilmesi için, solunum yetmezliğine yol açan birincil hastalığın tespit edilmesi ve rapor edilmesi esastır.”

Psikoloğun Mısır’da iş nedeniyle mi yoksa tatil amacıyla mı bulunduğu da hâlâ netlik kazanmış değil. South China Morning Post, Li’nin araştırma enstitüsünden yorum talep etti ancak henüz bir yanıt alamadı.

Li, 1977 yılında Çin’in kuzeydoğusundaki Jilin eyaletinde doğdu ve Pekin’de büyüdü. 1995–2003 yılları arasında Çin Tıp Bilimleri Akademisi ve Pekin Union Tıp Koleji’nde tıp doktoru derecesi için eğitim aldı.

Daha sonra Çin Bilimler Akademisi Psikoloji Enstitüsü’ndeki Ruh Sağlığı Anahtar Laboratuvarı’na doktora sonrası araştırmacı olarak katıldı.

2005 yılından itibaren enstitüde araştırmacı olarak çalışmaya devam eden Li, kariyerini ergenlerin ruh sağlığını incelemeye adadı. Bu süreçte Minnesota Üniversitesi ve Stanford Üniversitesi’nde misafir araştırmacı olarak da görev yaptı.

Li’nin çalışmaları, genetik ve çevresel faktörlerin birlikte gençlerin psikolojik iyilik hâlini nasıl şekillendirdiğine odaklanıyordu. Ona göre ergenlerde görülen duygusal sorunlar genler ile çevre arasındaki etkileşimlerden kaynaklanıyordu.

2023 yılında bir forumda, ekibinin çocukları orta ergenlik dönemine kadar izlediği bir araştırmayı sundu. Araştırmada çocukların 13 yaşındayken ebeveynleri tarafından nasıl yetiştirildikleri incelendi ve 16 yaşına geldiklerinde beyin görüntüleme taramaları yapıldı. Bulgular, 13 yaşında annelerin sert ebeveynlik tarzlarının, çocukların 16 yaşındaki beyinlerinde ince değişimlere yol açtığını gösterdi.

Li’nin liderliğinde ekip, gen–çevre etkileşimleri üzerine hem Çin’de hem de yurt dışında meslektaşları tarafından takdir edilen bir dizi araştırma bulgusu ortaya koydu.

Grup ayrıca Çinli ergenler arasında ruh sağlığı ve gelişim sorunlarına dayanan BeTwiSt adlı bir örnek veri bankası tasarlayıp kurdu.

Li, Çin Ulusal Doğa Bilimleri Vakfı tarafından finanse edilen iki projeye liderlik etti ve diğer birçok büyük ulusal araştırma projesinde alt proje yürütücüsü olarak görev aldı. Ayrıca çeşitli akademik monografların çevirisine veya derlenmesine katkıda bulundu.

Klinik açıdan bakıldığında, solunum yetmezliği genellikle akciğerlerin gaz değişimini — yani oksijenin alınması ve karbondioksitin atılması sürecini — ciddi biçimde gerçekleştirememesi sonucu ortaya çıkan bir sendrom olarak tanımlanır ve bunun arkasında çeşitli temel hastalıklar bulunabilir.