Bizi Takip Edin

Amerika

Cumhuriyetçilerin NASA anlaşmazlığı Trump’ın Ay planını zorluyor

Yayınlanma

ABD Kongresi’nde Senato ve Temsilciler Meclisi’ndeki Cumhuriyetçiler arasında süren NASA yasa tasarısı müzakereleri, Ay üssü ve uzay istasyonunun geleceği konusundaki görüş ayrılıkları nedeniyle kilitlendi. Yaşanan anlaşmazlık, Başkan Donald Trump’ın 2030 yılına kadar kalıcı bir Ay üssü kurma hedefini tehlikeye atıyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın cuma günü Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi’nin (NASA) Houston’daki Johnson Uzay Merkezi’ne yapacağı ziyaret öncesinde, Kongre’nin iki kanadındaki Cumhuriyetçiler arasında NASA yetkilendirme yasa tasarısı üzerine yürütülen müzakereler tıkandı.

Senato ile Temsilciler Meclisi arasındaki bu görüş ayrılığı, Trump’ın en önemli önceliklerinden biri olan kalıcı Ay üssü projesini tehlikeye sokuyor.

Trump, geçen yılın aralık ayında yayımladığı bir başkanlık kararnamesiyle NASA’dan Artemis programı kapsamında 2030 yılına kadar bir Ay üssünün ilk unsurlarını kurmasını talep etmişti.

Ziyaret hakkında bilgi sahibi bir hükümet yetkilisi, Trump’ın Houston’da Artemis programının önemine ve on yılın sonuna kadar bir Ay üssünün inşasına başlama hedefine değinmesinin beklendiğini aktardı.

Trump’ın Houston ziyaretinin amaçlarından biri de bu yılın başlarında Ay çevresinde on günlük bir uçuş gerçekleştiren Artemis II mürettebatına Kongre Uzay Onur Madalyası takdim etmek. Söz konusu görevle 1972 yılından bu yana ilk kez mürettebatlı bir uzay aracı alçak Dünya yörüngesinin ötesine geçmişti.

Trump ayrıca geçen hafta ABD’nin ticari uzay fırlatmalarının sayısını artırmayı hedefleyen ve 2025’te 200’ün altında kalan fırlatma ve atmosfere yeniden giriş sayısını 2030’a kadar en az bine çıkarmayı amaçlayan bir genelge imzaladı.

Teksaslı Cumhuriyetçiler karşı karşıya

Trump’ın Ay hedeflerindeki ilerleme, Senato Ticaret Komisyonu ile Temsilciler Meclisi Bilim, Uzay ve Teknoloji Komisyonu arasındaki anlaşmazlık nedeniyle duraksamış durumda. Her iki komisyona da Teksaslı Cumhuriyetçiler, Senatör Ted Cruz ve Temsilciler Meclisi Üyesi Brian Babin başkanlık ediyor.

İlkbaharda tamamlanması öngörülen müzakerelerin, Senato tasarısında yer alan iki ana madde nedeniyle tıkandığı bildiriliyor. Bu maddeler, Ay’ın güney kutbundaki Shackleton Krateri yakınlarında bir Ay üssünün zeminini hazırlamayı ve Uluslararası Uzay İstasyonu’nun (ISS) faaliyetlerini 2032 yılına kadar uzatmayı içeriyor.

Görüşmelere yakın bir kaynak, The Hill gazetesine yaptığı açıklamada, 119. Kongre dönemi sona yaklaşırken Temsilciler Meclisi’nin Senato tasarısını “ağırdan aldığını” ve bunun gerilimi tırmandırdığını öne sürdü.

Temsilciler Meclisi Bilim Komisyonu’na yakın bir kaynak ise tasarının yıl sonuna kadar çıkacağını savunarak tarafların Noel tatilinden önce bir uzlaşmaya varmak amacıyla resmi metin alışverişini sürdürdüğünü söyledi. Aynı kaynak, “Temsilciler Meclisi süreci bekletmiyor, biz Senato’dan adım bekliyoruz” dedi.

Temsilciler Meclisi şubat ayında kendi tasarısını kabul etmiş ancak metne Ay üssü inşasının önünü açacak veya uzay istasyonunun görev süresini iki yıl daha uzatacak ifadeleri dahil etmemişti.

Temsilciler Meclisi’ndeki Cumhuriyetçiler, önceki Kongre döneminde de benzer bir tasarıyı geçirdiklerini ancak o dönemde Demokratların kontrolündeki Senato’nun adım atmadığını hatırlatıyor. Siyasi analistlerin öngördüğü gibi ara seçimlerde Temsilciler Meclisi’nde çoğunluk Demokratlara geçerse, müzakerelerin tamamen başa dönebileceği değerlendiriliyor.

Houston Körfez Bölgesi Ekonomik Ortaklığı Başkanı Brian Freedman, tasarının yasalaşmasının uzay sektörüne güvence sağlayacağını vurguladı:

“Yetkilendirme yasası NASA için kritik önemde. Dokuz yıldır tam kapsamlı bir yasa çıkarılamadı; iki kanadın ortak paydada buluşmasını destekliyoruz. Her iki tasarıda da çok olumlu unsurlar var.”

Kongre en son 2022’de kapsamı dar bir yetkilendirme yasası çıkarmış, tam kapsamlı son yetkilendirme yasasını ise 2017’de onaylamıştı.

Uzay istasyonunun geleceği

Senato Ticaret Komisyonu’ndan mart ayında partiler üstü bir uzlaşmayla geçen tasarı, doğrudan NASA ile istişare içinde hazırlandı. Tasarı, NASA Başkanı Jared Isaacman’ın Ay üssü kurmak için duyurduğu 20 milyar dolarlık planın hayata geçirilmesi yönünde önemli bir adım olarak görülüyor.

Isaacman mart ayında yaptığı açıklamada, “Bu kez hedef sadece bayrak dikip ayak izi bırakmak değil, orada kalıcı olmak” demiş ve NASA’nın en az iki ticari fırlatma sağlayıcısıyla altı ayda bir mürettebatlı iniş gerçekleştirmeyi hedeflediğini duyurmuştu.

Temsilciler Meclisi Bilim, Uzay ve Teknoloji Komisyonu ise Senato’nun getirdiği yükümlülüklerin, konsept tam anlamıyla olgunlaşmadan NASA’yı pahalı bir taahhüdün altına sokmasından endişe ediyor.

Komisyonun yaklaşımını bilen bir kaynak, “Planı beğeniyoruz ancak bu çok maliyetli bir girişim. Gelecek yıllarda NASA’nın elini kolunu bağlamak istemiyoruz” ifadelerini kullandı.

Temsilciler Meclisi’ndeki Cumhuriyetçiler ayrıca, yılda birkaç milyar dolara mal olan Uluslararası Uzay İstasyonu’nun 2032’ye kadar mürettebatlı olarak işletilmesini zorunlu kılmaya karşı çıkıyor.

NASA’nın gelecekte bu bütçeyi başka alanlara kaydırmak isteyebileceği kaydediliyor. Cruz ve Senato’daki Cumhuriyetçiler ise istasyonun alçak Dünya yörüngesinde kesintisiz mürettebatla tutulmasını uzun vadeli ABD politikasının bir gereği olarak görüyor.

İstasyon, Temsilciler Meclisi Üyesi Babin’in seçim bölgesi olan Teksas 36. Bölge’deki Johnson Uzay Merkezi bünyesinde yer alan ve 24 saat çalışan Christopher Kraft Jr. Görev Kontrol Merkezi tarafından yönetiliyor.

Senato kanadı, istasyonun merkez için büyük bir gurur kaynağı olmasına rağmen Babin’in süreyi 2032 sonuna kadar uzatan maddeyi neden benimsemediğini sorguluyor.

Buna karşın Temsilciler Meclisi Bilim Komisyonu’na yakın kaynaklar, kendi tasarılarının da NASA’nın 2030 sonrasında istasyonu işletmesine izin verdiğini, ancak kurumu milyarlarca dolar harcamaya mecbur bırakmak istemediklerini belirtiyor.

Bir kaynak, “Bunu sürdürdüğümüz her yıl, alçak Dünya yörüngesinde ticari araçlara geçişi destekleyecek paradan kesilmiş oluyor” dedi.

İki tasarı arasındaki bir diğer temel farkı ise süre oluşturuyor. Senato tasarısı NASA’ya iki yıllık, Temsilciler Meclisi tasarısı ise bir yıllık yetkilendirme sağlıyor. Temsilciler Meclisi müzakerecileri, iki yıllık bir tasarının genel kurulda üçte iki çoğunlukla hızlı usulden geçirilmesinin daha zor olacağını savunuyor.

Eski NASA Genel Sekreteri ve Space Policy Group kurucusu Mike French, Senato tasarısının zamanlama açısından daha avantajlı olduğunu ve daha net bir yön çizdiğini, Temsilciler Meclisi tasarısının ise denetim ve raporlama odaklı kaldığını ifade etti.

French, Temsilciler Meclisi’nin tasarısını Isaacman’ın Artemis hedeflerini açıklamasından önce hazırladığına dikkat çekerek, “Senato tasarısı, Isaacman’ın bu yılın başında ortaya koyduğu genel vizyonla çok daha uyumlu; Ay üssü de bu vizyonun kilit unsurunu oluşturuyor” değerlendirmesinde bulundu.

Amerika

Amazon ve Google, Anthropic’in hisselerinin neredeyse yüzde 30’una sahip

Yayınlanma

Günümüzün en önemli aktörleri olan Amazon ve Google, Anthropic’in halka arzının ardından şirketin hisselerinin yaklaşık %30’una sahip oldu.

Amazon ve Google, Anthropic henüz halka açık olmayan bir şirketken bu şirkete yatırım yaptı.

Anthropic borsada işlem görmeye başladığında, bu şirketlerin hisseleri oy hakkı olmayan özel bir hisse sınıfına dönüştürüldü.

Bu hafta başında yapılan bir açıklamaya göre, halka arzın ardından Amazon, Anthropic hisselerinin %14,7’sine sahip olacaktı.

Şirket, elindeki diğer tahvilleri şirket hisselerine dönüştürme hakkını da kullanabilir.

Google ise %13,7’sine sahip oldu. Bu oran, halka arzla birlikte gerçekleştirilecek özel bir plasman yoluyla satın alınan 10 milyar dolarlık ek Anthropic hissesini de içeriyor.

Bunlar oy hakkı olmayan hisseler olduğundan, teknik olarak bu durum teknoloji devlerinin etkisini sınırlayacak.

Öte yandan Büyük Teknoloji şirketleri sadece hisse sahibi olmakla kalmıyor. Aynı zamanda Anthropic’e bilgi işlem gücü ve diğer altyapı hizmetleri de satıyorlar.

Bu, Axios’a göre bazı eleştirmenleri rahatsız eden “döngüsel finansman” düzenlemelerinin bir örneği.

“Döngüsel finansman” kapsamında, teknoloji şirketleri, öncü yapay zeka firmalarına sermaye aktarıyor ve bu firmalar da bu sermayenin bir kısmını bulut ve bilgi işlem kapasitesi satın alımları yoluyla geri aktarıyor.

Anthropic’in halka arz prospektüsü de bu karmaşık ilişkilerin beraberinde getirdiği zorlukları kabul ediyor:

“Stratejik ortaklarımızla olan ilişkilerimiz, ister aynı anda hem yatırımcı, hem müşteri, hem dağıtım ortağı hem de rakip olarak rol alan Amazon, Google veya Microsoft ile olsun, ister aynı anda hem tedarikçi hem de kiraya veren olarak rol alan Broadcom ile olsun, tam olarak öngörülmesi veya hafifletilmesi zor olan potansiyel çıkar çatışmalarına yol açıyor.”

Endişe, büyük teknoloji şirketlerinin sahiplik paylarının ve ticari ilişkilerinin rekabeti zayıflatabileceği, tüketici seçeneklerini kısıtlayabileceği, fiyatları yüksek tutabileceği ve yeni kurulan şirketlerin yapay zeka alanına girmesini zorlaştırabileceği.

Columbia Üniversitesi Hukuk Fakültesi profesörü Tim Wu, bu hafta San Francisco’da düzenlenen bir konferansta, “Yapay zeka sektörlerinin ve teknoloji platformlarının birbirleriyle rekabet etmeleri gerekiyor, işbirliği yapmaları değil,” dedi.

Ne var ki, aslında tüm bu şirketler yapay zeka alanında rekabetle karşı karşıya. Sektör özellikle açık kaynaklı modeller ve Çin’den gelen rekabet konusunda endişeli.

Elbette hâlâ bir miktar rekabet var: Örneğin, Claude ve Google Gemini müşteri kazanmak için rekabet ediyor.

Federal Ticaret Komisyonu, eski başkanı Lina Khan’ın önderliğinde, Başkan Donald Trump’ın göreve dönmesinden hemen önce yayınlanan bir raporda, Büyük Teknoloji şirketleri ile Anthropic ve OpenAI arasındaki bağlantılara dikkat çekmişti.

Kurum, yapay zeka firmaları ile Büyük Teknoloji şirketleri arasındaki ortaklıkların, girişimlerin bulut sağlayıcılarını değiştirmesini zorlaştırabileceğini ve teknoloji şirketlerine hassas bilgilere erişim imkânı ile ortaklarının kararları üzerinde etki gücü sağlayabileceğini tespit etmişti.

O dönemde komisyon üyesi olan ve şu anda kurumun başkanlığını yürüten Andrew Ferguson, yaptığı açıklamada şunları söylemişti:

“Yapay zeka, Büyük Teknoloji şirketlerinin hakimiyet kurmalarından bu yana karşılaştıkları en önemli zorluk olabilir.”

Okumaya Devam Et

Amerika

Anthropic’in halka arzı teknoloji hisselerini canlandıramadı

Yayınlanma

Anthropic’in alka arzının, son zamanlarda zayıflayan yapay zeka (AI) sektörünü yeniden canlandıramaması üzerine, küresel teknoloji hisseleri düştü.

Güney Kore’nin teknoloji ağırlıklı Kospi endeksi ve Japonya’nın Nikkei 225 endeksi, Asya’daki düşüşlere öncülük etti; her ikisi de yüzde 5’in üzerinde değer kaybetti.

Avrupa’da ise Stoxx Europe 600 endeksi yüzde 0,7 geriledi; dünyanın en büyük çip üretim ekipmanı üreticisi ASML ise neredeyse yüzde 5 değer kaybetti.

Asya ve Avrupa’daki satış dalgası, Wall Street’te gece boyunca yaşanan düşüşlerin ardından geldi.

Nasdaq 100, Claude’un geliştiricisi Anthropic’in hisselerinin halka arzında yüzde 17 artış kaydetmesine rağmen yüzde 2,2 düşüşle kapandı.

Anthropic’in halka arzı, teknoloji sektörü için çığır açan bir an olarak nitelendirildi ve yatırımcılara, bu teknolojinin dünyanın önde gelen geliştiricilerinden birine yatırım yapma fırsatı sundu.

Silikon Vadisi merkezli grubun başarılı halka arzına rağmen, analistler ve yatırımcılar bunun yapay zeka patlamasının sürdürülebilirliğine dair artan endişeleri gidermek için yeterli olmadığını belirtti.

Lotus Asset Management’ın yatırım direktörü Hao Hong, “Normalde en büyük halka arzlar piyasanın dip noktasında değil, zirvesinde gerçekleştirilir,” dedi.

Vadeli işlemler, Wall Street’in cuma günü açılışında Nasdaq endeksinin yüzde 1 daha düşeceğine işaret ediyordu.

Anthropic hisseleri, piyasa kapanış sonrası işlemlerde neredeyse yüzde 5 değer kaybetti.

Güney Kore’de, yapay zeka veri merkezlerinde kullanılan bellek çiplerinin üreticileri Samsung Electronics ve SK Hynix, her ikisi de yüzde 5’in üzerinde değer kaybetti.

Dünyanın en büyük çip üreticisi Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) ise yüzde 4’ün üzerinde değer kaybetti.

Tayvan’ın ana borsa endeksi, neredeyse yüzde 18 düşerek piyasa değerinden 500 milyar dolardan fazla kaybedince, 1991’den bu yana en kötü haftasını yaşadı.

Anthropic, Nasdaq’ı Ekim başındaki en son rekor zirvesinden aşağıya iten teknoloji hisselerindeki son dönemdeki zayıflığa rağmen halka arzına devam etti.

Varlık yönetimi şirketi GAM Holding’in grup CEO’su Albert Saporta, Anthropic’in halka arzının “birkaç hafta önceki değerlemelerin yüzde 25 altında fiyatlandırıldığını” belirtti ve “Kimsenin yatırım getirisi konusunda bir fikri olmadığı bu devasa sermaye harcaması çılgınlığı çöküyor,” dedi.

Lombard Odier’in Asya yatırım direktörü John Woods, Asya’daki düşüşlerin, yatırımcıların odağını çip üreticileri gibi donanım tedarikçilerinden Anthropic gibi yapay zeka yazılım geliştiricilerine kaydırdığını gösterdiğini söyledi.

Woods, “Anthropic’in halka arzı oldukça güçlüydü. Asya’daki düşüş, yapay zeka sektörünün olgunlaştığını gösteriyor,” dedi.

Asya’daki düşüşler, 2025 yılının başından bu yana dünyanın en iyi performans gösteren şirketlerinden bazıları için keskin bir tersine dönüş anlamına geliyor.

Jensen Huang’ın Nvidia’dan ani ayrılışı ve ABD’nin çip ihracatına yönelik kısıtlamaları sıkılaştırma olasılığı, küresel yapay zeka veri merkezlerinin kurulmasında hayati öneme sahip olan bölgedeki yonga üreticilerine yönelik yatırımcı güvenini zaten sarsmıştı.

BNP Paribas Asset Management’ın kıdemli piyasa stratejisti Ecaterina Bigos, “Bu sektör çok dar ve yüksek kaldıraçlıydı. Şu anda piyasa, elinden geldiğince kaldıraç oranını düşürüyor,” dedi.

Okumaya Devam Et

Amerika

Venezuela, ABD ile askeri anlaşma imzaladı

Yayınlanma

ABD ve Venezuela, Amerikan güçlerinin Nicolás Maduro’yu kaçırmasının üstünden bir yıl geçmeden askeri ilişkilerini yeniden kurdu.

Maduro’nun eski başkan yardımcısı Delcy Rodríguez’in liderliğindeki geçici hükümet, çarşamba günü ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ile bir askeri işbirliği anlaşması imzaladı.

Anlaşma hakkında şu ana kadar çok az ayrıntı açıklanmış olsa da Hegseth, Venezuela’nın 12 aydan kısa bir sürede “bölgedeki en agresif tehdidimizden, uyumlu bir güvenlik ortağına” dönüştüğünü söyledi.

Rodríguez, anlaşmanın “ortak tehditlerle” mücadeleye yardımcı olacağını savundu.

İki ülke arasındaki askeri işbirliği, 2005 yılında Hugo Chávez tarafından sonlandırılmıştı.

Chávez, meslektaşlarını eğitmek üzere Venezuela’ya gönderilen ABD’li askeri personelin, hükümeti hakkında aşağılayıcı açıklamalarda bulunduğunu iddia etmişti.

Ayrıca, Venezuela’nın en büyük askeri kompleksi olan Fuerte Tiuna’da bulunan ABD askeri ofisini, “hükümete karşı komplo kuran CIA’nın bir organı” olmakla suçlamıştı.

Chávez’in ölümünün ardından onun yerine geçen Nicolás Maduro döneminde, iki ülke arasındaki ilişkiler daha da kötüleşti.

Maduro ve eşi Cilia Flores, şu anda New York’ta uyuşturucu kaçakçılığı ve işkenceye teşebbüs suçlamalarıyla gözaltında tutuluyor; ikisi de bu suçlamaları reddediyor.

Hegseth, çarşamba günü Caracas’taki ABD Büyükelçiliği’nde yaptığı konuşmada, Maduro’nun yakalanmasından bu yana iki ülke arasındaki ilişkilerde yaşanan değişime değindi:

“Bu yüzyılda Venezuela’ya ayak basan ilk ABD Savaş Bakanı olarak burada bulunmak büyük bir onurdur. Bu anın önemini çok iyi anlıyorum. Sadece bir yıl önce, benim burada bulunmam, bizim burada bulunmamız imkansız, neredeyse hayal bile edilemez olarak görülürdü. Tam olarak bir yıl önce bugün, hakkında dava açılmış kaçak uyuşturucu teröristi Nicolás Maduro, on yıldan fazla bir süre boyunca Venezuela’nın sınırlarını ve topraklarını dünyanın dört bir yanından gelen teröristlere teslim eden adam, buradan çok da uzak olmayan bir sahnede durmuş ve alaycı bir şekilde ‘Gelin de yakalayın beni!’ diye bağırmıştı. Eh, biz de o çağrıya cevap verdik.”

Hegseth, 3 Ocak’ta gerçekleştirilen ABD işgalinin sonucunun Maduro’nun öngördüğü gibi olduğunu ekleyerek, kaçırılan liderin şu sözlerini aktardı: “Savaş hayır, barış evet.”

Çarşamba günü kendisi ile Venezuela savunma bakanı arasında imzalanan anlaşmayı, “Amerika Kıtası Kartel Karşıtı Koalisyonu aracılığıyla ABD, Venezuela, Venezuela ordusu ve Batı Yarımküre için yeni bir sayfa” olarak nitelendirdi.

Rodríguez ise anlaşmayı “ikili ilişkilerimiz açısından son derece önemli” olarak nitelendirdi.

Başkanlık sarayında düzenlenen bir toplantıda Hegseth’e hitaben konuşan Rodríguez, “Sayın Bakan, birkaç ay içinde halkımız için çok zor anları, her iki ülkemiz için de işbirliği ve karşılıklı fayda sağlayacak bir alana dönüştürdük,” dedi.

Anlaşmanın ayrıntıları kamuoyuna açıklanmamış olsa da, Rodríguez konuşmasında “ortak tehditlerle mücadele etmek” amacıyla Venezuela silahlı kuvvetlerinin eğitilmesinden, “operasyonel teçhizatının” iyileştirilmesinden ve yeni teknolojilere erişimin sağlanmasından bahsetti.

Hegseth, ABD büyükelçiliğinde yaptığı konuşmada, bu tehditlerin kimler olduğunu daha açık bir şekilde ifade etti ve “Burayı [Venezuela’yı] sığınak olarak kötüye kullanan uyuşturucu teröristlerine” seslenerek, “Sizi avlayacağız, bulacağız ve öldüreceğiz” diye uyardı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English