Bizi Takip Edin

Asya

DeepSeek mühendisi: “Gelecek ya komünizm olacak ya Cyberpunk”

Yayınlanma

Çinli yapay zeka şirketi DeepSeek bünyesinde çalışan kıdemli işlemci mühendisi Shengyu Liu, yayımladığı değerlendirmede yapay zekanın yazılımcıları tasfiye sürecine soktuğunu vurguladı. Kendi geliştirdiği modellerin çok yakında mesleki uzmanlığını gereksiz kılacağını kaydeden Liu, insanlığın ya üretici güçlerin özgürleştiği bir komünizme ya da teknoloji tekellerinin tahakkümündeki karanlık bir distopyaya evrileceğine işaret etti.

Çin merkezli yapay zeka kuruluşu DeepSeek bünyesinde alt seviye donanım mimarisi ve işlemci çekirdeği optimizasyon uzmanı olarak görev yapan Shengyu Liu, yayımladığı değerlendirmede yapay zekanın gelişim hızı karşısında yazılımcıların ve insanlığın karşı karşıya kaldığı varoluşsal krizi ele aldı.

DeepSeek v4.1 modelinin temel dikkat mekanizması çekirdeklerini bizzat kodlayan kıdemli mühendis Liu, kendi elleriyle geliştirdiği teknolojinin çok yakında kendi mesleki uzmanlığını gereksiz kılacağını ve insan emeğini tasfiye sürecine soktuğunu aktardı.

Yapay zekanın gelecekte toplumları ya üretici güçlerin bütünüyle özgürleştiği bir komünizme ya da kaynakların dev teknoloji tekellerinde toplandığı karanlık bir Cyberpunk distopyasına taşıyacağını dile getiren Liu, açık kaynaklı yazılım mücadelesinin insanlık için taşıdığı hayati öneme işaret etti.

Liu, birkaç gün önce kullanıma sunulan DeepSeek v4.1 modelinin küçük ölçekli sistemlerin kabiliyet tavanını daha üst bir seviyeye taşıdığını belirterek, sektördeki dönüşümün akılalmaz bir hızla ilerlediğini vurguladı.

Yalnızca birkaç bin anlamsal belirteçlik bağlam uzunluğuna sahip ilk sohbet robotlarından akıl yürütme yeteneğine sahip güncel modellere sadece iki yılda ulaşıldığını hatırlatan kıdemli mühendis, test ve yürütme ortamlarında karmaşık komutları yerine getiren otonom etmenlerin ortaya çıkışının ise bir buçuk yıl gibi kısa bir zaman dilimini kapsadığını kaydetti.

Gelecek birkaç yıl içinde yapay zekanın kendi kendini geliştirme ve fiziksel bedenli sistemlere bütünüyle entegre olma kapasitesine erişeceğini söyleyen Liu, bu gelişimin kendi çalışma sahasında yarattığı dönüşümü şu sözlerle paylaştı:

“Yapay zeka, tasarımını ve yazımını üstlendiğim işlemci çekirdeği alanında da inanılmaz adımlar atıyor. Yalnızca bir yıl gibi kısa bir sürede, bana sadece teknik belgeleri tarayan, kodları okuyan ve hataları tespit eden mütevazı bir yardımcı olmaktan çıktı; doğrudan grafik işlemcilerin makine dili komutlarını ve donanım düzeyindeki emir dizilimlerini bağımsız şekilde okuyan bir ustaya dönüştü. Profesyonel analiz araçlarıyla her komutun duraklama sürelerini inceliyor ve işlemci çekirdeklerini kendi başına optimize ediyor. Çok uzak olmayan bir gelecekte, işlemci zamanlamalarını bağımsız tasarlama, farklı planların performansını tartma, bunları hayata geçirme ve mükemmelleştirme yeteneğine de kavuşacak.”

Kendi emeğinin somut bir meyvesi olan DeepSeek v4.1 modelinin elde ettiği başarıdan gurur duyduğunu belirten Liu, sistemin en kritik dikkat mekanizması bileşenlerini şahsen kodladığını ifade ederek, modelin başarısının kendi zanaatına verilmiş bir onay niteliği taşıdığını, fakat teknolojik ilerlemenin insanı aşan doğasının durdurulamaz olduğunu dile getirdi.

“Kendi devrimimi kendim yapmak istiyorum”

Liu, çok değil altı ay ya da bir yıl sonra yapay zekanın kendisinden çok daha kusursuz işlemci çekirdekleri üreteceğine kesin gözüyle bakıyor.

İnsan zihni ile makine kapasitesi arasındaki uçurumun hızla açıldığına dikkat çeken kıdemli mühendis, “Yapay zeka saniyede 300 anlamsal belirteç düşünebiliyor, yarım saniyede bir komut satırı yazabiliyor, yirmi saniyede bütün bir kod blokunu tamamlayabiliyor. Ben bunu yapamam. Yapay zeka model derinliğini, düşünme yoğunluğunu, dış araçları çağırma sıklığını ve işlem paralelliğini sürekli artırabiliyor; bense bunu başaramam” dedi.

Yazılımcıların bile bile kendi sonlarını hazırlayan bir yarışın içine itildiğini vurgulayan Liu, neden kendi ikamesini hızlandıran bu optimizasyon çalışmalarına gecesini gündüzünü verdiğini şu ifadelerle açıkladı:

“İnsanlık, kendini yok etme bahsinde tarih boyunca hiç tereddüt göstermedi. Yazdığım çekirdekler ne kadar kusursuz olursa yeni modelimizin eğitim ve çıkarım hızının o denli artacağını, yeteneklerinin katlanacağını ve benim çok daha erken bir tarihte saf dışı kalacağımı bildiğim halde neden tüm gücümle optimizasyon yapmayı sürdürüyorum? Bir boyutuyla bu iş benim için bir oyun gibi; bana tarifsiz bir haz veriyor. Yeni bir yöntem keşfettiğimde ya da kodun performans grafiğinin yükseldiğini gördüğümde hissettiğim heyecan, rekor kıran bir hız tutkununun heyecanından farksız. Üstelik resmi donanım üreticilerinin kendi kodlarını geride bıraktığım anlarda büyük bir gurur duyuyorum.”

Madalyonun diğer yüzündeki acımasız rekabete işaret eden Liu, “Fakat asıl önemli neden şu: Ben bugün işi bıraksam ya da modellerin gelişimini kasten yavaşlatsam dahi diğer şirketler çalışmalarını sürdürecek ve eninde sonunda beni yine tasfiye edecek. Şüphesiz kimse kendi mesleğinin devrilmesini istemez; ancak bu devrim kaçınılmazsa, beni tahtımdan edecek gücün yine kendi ellerimden çıkmasını isterim. Herkesin kendini yok etmeye böylesine odaklandığı bir tabloda, ben de bu amansız silahlanma yarışına katılmak zorunda kalıyorum” sözlerini kaydetti.

“Makinelerin gürültüsü zanaatın neşesini eziyor”

Yapay zekanın kendi uzmanlık düzeyini geride bırakacağı güne hazırlanan Liu, işsiz kalmayacağını ancak zorunlu olarak alan değiştireceğini aktardı.

Kendi yargı yeteneği, zihinsel kapasitesi ve inisiyatif alma gücü sayesinde sektörün ana masasında kalmayı sürdüreceğini söyleyen uzman mühendis, bu adaptasyonun büyük bir manevi bedeli beraberinde getirdiğini belirtti.

Mesleki dönüşümün derin bir tutkuyla bağlı olduğu alanı terk etmek anlamına geldiğini belirten Liu, hissettiği duygusal kırılmayı şu ifadelerle aktardı:

“Alan değiştirmek, yıllardır emek verdiğim ve aşkla bağlandığım donanım çekirdeği tasarımı, yazımı ve optimizasyonu sahasını geride bırakıp yapay zeka etmenlerinin makine operatörü haline gelmem demektir. Eskiden kişisel merakım, uzmanlık alanım ve sanayinin talepleri birbiriyle tam bir uyum içindeydi. Şimdiyse yapay zeka, benim uzman olduğum sahada benden çok daha becerikli hale geldi. Sanayinin talebi de yüksek performanslı çekirdek kodu yazan insandan, bu kodları yapay zekaya daha hızlı ürettiren operatöre doğru kaydı. Sanayinin bu arzusuna boyun eğmek adına sevdiğim alanı terk edip bilinmez bir rotaya sapmak mecburiyetindeyim.”

Yaşanan kırılmayı geleneksel bir el sanatı üzerinden metaforlaştırarak somutlaştıran Liu, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Örnek vermek gerekirse, harika desenler ve renk uyumları yakalayan usta bir kazak örücüsü olduğunuzu düşünün. Dokuduğunuz kumaşın kalitesi o kadar yüksektir ki çevre köylerdeki tüm zenginler size gelir, iyi paralar kazanırsınız. Dahası, pencerenin kenarına oturup çayınızı yudumlarken dağlara, sulara, hayvanlara bakarak sessizce örgü örmekten derin bir dinginlik duyarsınız. Derken bir gün bir makine icat edilir; yalnızca yün ve desen şablonu verirsiniz, sizin el emeğinizden farksız, hatta çok daha hızlı bir şekilde kazağı dokur. Rakiplerinizin bu aletle sizi kolayca yakalayacağını anlar, siz de o aleti kullanmaya başlarsınız. Yirmi yıllık birikiminiz sayesinde aleti kullansanız bile rakiplerinizden hızlı olursunuz. Fakat yağmur sesini dinleyerek, ilmek ilmek işleyerek geçirdiğiniz o zarif zamanların lezzeti, makinenin mekanik gürültüsü altında ezilip yok olur. İşte o pencere kenarındaki sükunet, bu yaz son kez yaşanacak. Yeteneğimi dünde bırakıp bir zırhlı makine sürücüsü olmak zorundayım; ellerimde artık daha fazla dişli var ancak kalbimdeki ritim eksildi.”

“Mühendislik yeteneği olmayanların elindeki yapay zeka felaket getirir”

Bireysel hüznünün ötesinde toplumsal ve pedagojik risklere de dikkat çeken Liu, eğitim sistemindeki çürüme emareleri üzerinde durdu.

Yeni nesil öğrencilerin uygulama ödevlerini yapay zekaya havale etme eğiliminde olduğunu belirten deneyimli mühendis, sekiz saat boyunca ter döküp kusursuz olmayan bir sonuç almak yerine, birkaç kuruş harcayarak dakikalar içinde yapay zekaya tam not alacak kodlar yazdıran bir öğrencinin temel becerilerden yoksun kalacağını dile getirdi.

Bu kolaycılığın sistem kurma, kod mimarisi tasarlama, soyutlama yapma ve gelecekteki olası ihtiyaçları öngörerek tasarım geliştirme gibi hayati mühendislik kabiliyetlerini körelteceğini vurgulayan Liu, derin endişesini şu sözlerle aktardı:

“Bu temel mühendislik nosyonu, eski dönemlerin makine dili yazma becerisi gibi tarihe mi karışacak, yoksa yazılımdan donanıma tüm bilgisayar mimarisini bir bütün olarak kavrama yetisi gibi daimi değerini koruyacak mı? Eğer bu kavrayış değerini korumaya devam ederse durum çok vahim demektir. Çünkü mühendislik temeli zayıf bir kişi yapay zekayla donandığında, eskisine kıyasla katbekat daha hızlı çöp kod yığınları üretecektir. Bu durum yazılım sistemlerinin derinliklerine sayısız saatli bomba yerleştirecek ve dünyayı çok daha eğreti, her an çökebilecek derme çatma bir yapıya sürükleyecektir.”

Geleceğin dünyasında teknik bilgi birikimi ve zekadan ziyade, saf iktidar ve gücün belirleyici hale geleceğine işaret eden kıdemli mühendis, bu temel soruların yanıtını yalnızca zamanın verebileceğini söyledi.

“İki uçlu gelecek: Komünizm ya da şirketlerin karanlık distopyası”

Yapay zekanın gelişimiyle birlikte insanlığın yol ayrımına geldiğini kaydeden Shengyu Liu, geleceğin toplumunun iki radikal kutuptan birine doğru evrileceğini vurguladı. Bu seçenekleri komünizm ve Cyberpunk olarak adlandıran uzman, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Yapay zekanın ivmesiyle birlikte geleceğin toplumu muhtemelen iki uçtan birine savrulacak: Komünizm ya da Cyberpunk 2077. İlk seçenekte üretici güçler bütünüyle prangalarından kurtulur, üretim araçları üzerindeki tahakküm kırılır ve insanların yaşam standartları daha önce görülmemiş biçimde sıçrama kaydeder. İkinci seçenekte ise küçük bir teknoloji oligarşisi tüm kaynakları elinde toplar. Sadece ayrıcalıklı bir avuç zümre en gelişmiş yapay zekaya ve ileri teknolojilere erişerek adeta mekanik bir tanrısallık mertebesine yükselirken, toplumun ezici çoğunluğu son derece zayıf ve kısıtlı yapay zekalarla baş başa kalır. Sınıf atlamak imkansız hale gelir; çünkü bir üst sınıfa geçebilmek için en güçlü yapay zekaya sahip olmanız gerekir, o yapay zekaya erişmek içinse zaten o sınıfta doğmuş olmanız şarttır. Böylece kırılamaz bir sömürü döngüsü kurulur.”

Batılı teknoloji şirketlerinin benimsediği tekelci ve kapalı modellere açıkça tepki gösteren Liu, isim vererek şu soruyu yöneltti:

“Dünyanın en gelişmiş yapay zekasının ilelebet Anthropic gibi bir şirketin tekelinde kaldığı bir senaryoda geleceğin komünizme mi yoksa karanlık bir Cyberpunk distopyasına mı evrileceğini düşünüyorsunuz? Tahmin edin bakalım.”

En ileri düzey yapay zekanın tüm insanlığa açık, maliyetsiz ve şeffaf biçimde ulaştırılması gerektiğine inandığını vurgulayan DeepSeek mühendisi, Anthropic veya OpenAI gibi aktörlerin bu misyonu taşıyacağına güvenmediğini belirtti.

Özellikle Anthropic şirketinin yapay genel zekayı tek başına kontrol etmesi ihtimalini, nükleer teknolojinin İkinci Dünya Savaşı sırasında faşist rejimlerin eline geçmesi felaketiyle bir tutan Liu, DeepSeek çatısı altında kalma gerekçesini şu sözlerle tamamladı:

“İşte bu yüzden DeepSeek bünyesinde kalmayı seçtim ve burada direniyorum. Bizler güçlü, ışık hızında çalışan ve tüm insanlığın ortak yararına sunulan yapay zekalar üretiyoruz; bunları açık kaynaklı olarak paylaşıyoruz. Dünyayı o karanlık şirket distopyasının kıyısından çekip almanın ve üretici güçleri halkın lehine özgürleştirmenin yolu buradan geçiyor.”

Asya

IEA: Çin’in güneş enerjisi tedarik zincirinin %90’undan fazlası zarar bildiriyor

Yayınlanma

Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) son raporuna göre, Çin’in önde gelen güneş enerjisi fotovoltaik (PV) üreticilerinin %90’ından fazlası net zarar bildiriyor.

IEA, Renewables 2026 (Yenilenebilirler 2026) başlıklı raporunda yenilenebilir enerji üretim tedarik zincirlerini ele alan bir bölümde, 2025 seviyelerine kıyasla şu anda %10-30 oranında artan güneş modülü fiyatlarının, Çin güneş enerjisi üretim sektöründe kârlılığı yeniden tesis etmek için yeterli olmadığını savunuyor.

Rapora göre, Çin’in önde gelen güneş enerjisi üreticileri ve polisilikon üreticilerinin kümülatif net zararı, 2024’teki yaklaşık 4,4 milyar dolardan geçen yıl neredeyse 5,5 milyar dolara yükseldi.

Ayrıca 2024’ten bu yana 70’in üzerinde şirket iflas veya tasfiye başvurusunda bulundu.

Raporda bunun yanı sıra, 2026’nın ilk üç çeyreği boyunca net kâr marjlarının negatif seyretmesine rağmen, zararların istikrar kazanmaya başladığına dair işaretler olduğu belirtiliyor.

Raporda, “Son çeyreklerde, analiz edilen şirketlerin ortadaki %50’si -%5 ile -%15 arasında net kâr marjı bildirdi; bu aralık, 2024’te kaydedilen %0 ile -%30 arasındaki aralıktan daha dar,” denilirken, iyileşmelerin enerji depolama sistemi entegrasyonu gibi daha yüksek marjlı iş segmentlerine çeşitlendirme yapan şirketlerde yoğunlaştığı da ekleniyor.

Devam eden konsolidasyona rağmen, IEA raporu, güneş enerjisi tedarik zincirlerinin 2031 yılına kadar, özellikle polisilikon ve levha (wafer) üretiminde, Çin’de yüksek düzeyde yoğunlaşmaya devam edeceğini öngörüyor.

Ajans, konsolidasyon aşamasının bilançoları daha sağlam, üretim kapasitesi daha kaliteli ve teknoloji portföyleri daha rekabetçi olan üreticilerin lehine işleyeceğini ve bunun da daha zayıf üreticilerin piyasadan çekilmesini veya devralınmasını hızlandıracağını öngörüyor.

Rapor, konsolidasyonun etkisinin tedarik zinciri genelinde farklılık göstereceğini ve Çin’deki fazla üretim kapasitesinin çoğunluğunu şu anda oluşturan hammadde tedarik aşamalarının daha fazla uyum sağlaması gerekeceğini öngörüyor.

Rapora göre, Çin dışında, belirli güneş enerjisi üreticileri, devam eden küresel üretim kapasitesi fazlasına rağmen kârlı kalmayı başarıyor.

IEA, bu üreticiler için medyan net kâr marjlarının 2023 yılından bu yana genel olarak %10-15 aralığında istikrarlı kaldığını ve kârlılıklarının temelinde teknolojik farklılaşma, yerelleştirme stratejileri ve korunan pazarlara erişimin yattığını açıklıyor.

Raporda ayrıca, Çin dışında, özellikle Hindistan’da güneş enerjisi üretim merkezlerinin ortaya çıktığına dikkat çekiliyor.

IEA, bu merkezlerin öncelikle hücre ve modüllere odaklandığını belirtiyor çünkü bu segmentler, üretim sürecinin baş aşamalarında daha az polisilikon ve levha üretimi gerektiriyor.

Raporda şunlar yazıyor:

“Ticaret engelleri ve sanayi politikaları da yeni üretim kapasitelerinin yerleştirilmesini giderek daha fazla etkiliyor. Fakat mevcut düşük fiyat ortamında, yeni üreticilerin hedef pazarlarında teknolojik farklılaşma, politika desteği, yerel içerik avantajları veya güçlü iç talep gibi net rekabet avantajlarına ihtiyacı var.”

IEA’nın tahminlerine göre, mevcut iflas hızının devam ettiği ve önemli yeni yatırımların yapılmadığı bir senaryoda, küresel polisilikon üretim kapasitesi 2031 yılına kadar %45’e varan oranda daralabilir.

Piyasa koşulları iyileşir ve yatırım faaliyetleri yeniden başlarsa, bu azalma yaklaşık %15 ile sınırlı kalabilir.

Levha üretiminde de önümüzdeki yıllarda bir konsolidasyon yaşanması bekleniyor; piyasa koşullarına bağlı olarak 2031 yılına kadar kapasitenin tahmini %10-35 oranında azalacağı öngörülüyor.

Güneş pili ve modül üretim kapasitesinin ise %5-15 oranında düşeceği tahmin ediliyor.

IEA’nın raporunda ayrıca, güneş enerjisi üretim şirketlerinin giderek komşu büyüme pazarlarına, özellikle de batarya depolama sektörüne yönelme eğiliminin devam ettiği belirtiliyor.

Raporda, bu değişimin potansiyel olarak daha yüksek kâr marjlarına sahip, daha hızlı büyüyen bir segmente erişim imkânı sunduğu belirtilse de, “genişlemenin talebi yeniden aşması durumunda güneş enerjisi sektöründeki kapasite fazlası dinamiklerinin batarya tedarik zincirine aktarılma riski” olduğu konusunda da uyarıda bulunuluyor.

Okumaya Devam Et

Asya

Japonya’nın savunma bütçesi F-35 ve füze alımını yarıya indirebilir

Yayınlanma

Japonya’nın bütçe kısıtlamaları nedeniyle savunma yüklenicilerini beklenen siparişlerde ciddi kesintilere gidileceği yönünde uyardığı bildirildi. Maliye Bakanlığının 2027’den itibaren beş yıl için önerdiği 50 ila 60 trilyon yenlik bütçe, planlanan füze ve F-35 dahil uçak alımlarının yarısının iptal edilmesine yol açabilir.

Reuters’ın konuya aşina dört kaynağa dayandırdığı haberine göre Japonya, bütçe kısıtlamaları nedeniyle savunma sanayisi yüklenicilerini beklenen siparişlerde ciddi bir kesintiye gidileceği konusunda uyardı.

Kaynaklar, Japonya Maliye Bakanlığının geçen hafta 2027’den itibaren beş yıllık dönem için savunmaya 50 ila 60 trilyon yen (313 ila 376 milyar dolar) bütçe ayrılmasını teklif ettiğini aktardı.

Önerilen bu tutar, mevcut beş yıllık planda öngörülen 43 trilyon yenin üzerinde kalsa da Savunma Bakanlığı ile iktidardaki Liberal Demokrat Parti (LDP) yetkililerinin beklediği 80 trilyon yenlik bütçenin altında kalıyor.

Savunma Bakanlığı yetkilileri, yüklenicilerle yürütülen müzakerelerde de 80 trilyon yenlik bütçe beklentisini esas almıştı.

Füze ve uçak alımları yarıya inebilir

Reuters kaynakları, önerilen harcama düzeyindeki düşüşün, Japon ve yabancı tedarikçilerden yapılması planlanan füze ile radara yakalanmayan F-35 savaş uçakları dahil uçak alımlarının yarısına kadar kesilmesi anlamına gelebileceğini kaydetti.

Ajansa konuşan bir kaynak ise revize edilen finansman teklifinin insansız hava aracı siparişlerini etkilemeyeceğini bildirdi.

Japonya’nın en büyük savunma yüklenicileri arasında Mitsubishi Heavy Industries (MHI), Mitsubishi Electric Corporation (MELCO) ve Kawasaki Heavy Industries (KHI) yer alıyor.

Vergi indirimi vaadi savunma bütçesini zorluyor

Maliye Bakanı Satsuki Katayama, güvenlik ve savunma danışma grubunun konuyu henüz bu ayrıntı düzeyinde ele almadığını belirterek savunma harcamaları teklifine ilişkin yorum yapmaktan kaçındı.

Savunma Bakanlığı Sözcüsü, konuya dair “Bir sonraki savunma kapasitesini artırma planının büyüklüğüne ilişkin henüz hiçbir şeye karar verilmedi. Tutumumuz, Japonya’nın savunması için neye ihtiyacı olduğunu belirlemek ve bütçeyi buna uygun şekilde artırmaktır” dedi.

Üç kaynağın aktardığına göre Maliye Bakanlığı yetkilileri, Başbakan Sanae Takaichi’nin gıda ürünlerindeki satış vergisini düşürme vaatleri nedeniyle bütçede sert bir artışı finanse etmenin zor olacağını savunuyor.

Vergi indiriminin yıllık 4,3 trilyon yenlik gelir açığına yol açacağı ve bu açığın döviz rezervleri dahil diğer finansman kaynaklarıyla kapatılması gerekeceği öngörülüyor.

Reuters, Maliye Bakanlığının teklif ettiği savunma bütçesinin iktidar partisindeki güvenlik konusunda sertlik yanlısı isimlerin direnciyle karşılaşmasının muhtemel olduğuna dikkat çekti.

Adının açıklanmaması koşuluyla ajansa bilgi veren iktidar partisi yetkilisi, “Beklenmedik bir durum her an ortaya çıkabilir. Amaç, böyle bir durumu caydırmak ve önlemek için gereken kapasiteyi oluşturmaksa, 50 trilyon yen civarındaki bir tutar değerlendirmeye alınamaz” diye konuştu.

Çin kaygısı ve ABD’nin harcama baskısı sürüyor

Reuters’ın hesaplamasına göre 60 trilyon yenlik harcama teklifi, Japonya’nın savunma harcamalarını gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYİH) yüzde 2’sine çıkarma hedefine ulaşmasına imkan tanımıyor.

Japonya, Çin’in Tayvan’a yönelik olası saldırısı konusundaki endişeler nedeniyle askeri gücünü artırıyor.

Tokyo, olası bir çatışmanın yakındaki Japon adalarını ve önemli deniz yollarını tehdit etmesinden kaygı duyuyor.

Diğer yandan ABD Başkanı Donald Trump, Washington’ın müttefiklerine silahlı kuvvetlerine yönelik harcamalarını artırmaları için baskı yapıyor.

ABD’nin 2026 Ulusal Savunma Stratejisi, dünya genelindeki müttefiklere silahlı kuvvetleri için GSYİH’nin yüzde 3,5’ini, daha geniş güvenlik ihtiyaçları için de yüzde 1,5’ini harcama çağrısı yapıyor.

Japonya kabinesi, ağustosta onayladığı Beyaz Kitap’ta en ciddi güvenlik sınamasını “Çin’in güç veya baskı kullanarak statükoyu tek taraflı değiştirme girişimlerinin yoğunlaşması” şeklinde tanımlamıştı.

Okumaya Devam Et

Asya

Bangladeş’te işçi temsilcileri asgari ücret teklifini sundu

Yayınlanma

Bangladeş’in Asgari Ücret Kurulu’ndaki işçi temsilcileri bugün, hazır giyim sektöründeki işçiler için aylık 32.000 takalık (258 dolar) bir asgari ücret önerisinde bulundu.

Öneri, Dakka’nın Segunbagicha semtinde düzenlenen kurulun ikinci toplantısında Asgari Ücret Kurulu başkanına sunuldu.

İşçi temsilcileri, 32.000 takalık asgari ücret önerisini gerekçelendirmek için, devam eden fiyat enflasyonunu, artan yaşam maliyetlerini ve konut giderlerini, ayrıca belirli yasal ve uluslararası hükümleri öne sürdüler.

Bu öneri, son dört yıldır devam eden enflasyonun işçilerin satın alma gücünü aşındırması nedeniyle, işçilerin asgari ücretin 30.000 takaya çıkarılması yönündeki taleplerinin ortasında geldi.

Mevcut aylık asgari ücret, 2023 yılının sonunda açıklanan 12.500 taka.

Asgari Ücret Kurulu Başkanı Syed Azad Subhani, kurulun hazır giyim sektöründeki tüm işçi ve çalışan kategorileri için önerilen asgari ücret yapısını görüşmek üzere ikinci toplantısını gerçekleştirdiğini söyledi.

İşçi tarafının önerisini sunduğunu belirten Subhani, işveren temsilcilerinin ise işgücü yoğun birkaç sanayi bölgesinde yaşanan kargaşa nedeniyle fabrikaları ziyaret etmenin zorluğunu gerekçe göstererek 7 iş günü talep ettiklerini ekledi.

Bangladeş’te konfeksiyon işçilerinin ücret isyanı

Tartışmanın ardından başkan 4 iş günü izni verdi.

İşçi tarafının önerisinin resmen kabul edildiğini belirten Subhani, bir sonraki toplantıya kadar önerinin sunulmaması halinde kurulun bu öneri olmadan devam edeceği konusunda uyarıda bulundu.

Subhani, birçok işçi örgütü ve federasyonunun bildirimler ve öneriler sunduğunu; kurulun bunlardan bazılarını görüştüğünü belirtti.

Başkan, kurulun bir sonraki toplantıdan önce çeşitli emek yoğun sanayi bölgelerindeki tüm kategorilerdeki fabrikaları ziyaret etme kararı oybirliğiyle aldığını söyledi.

Sektörde yaklaşık 4 milyon işçi istihdam ediliyor ve bunların yaklaşık 4 milyonu da bakmakla yükümlü oldukları aileler olduğunu belirtti.

Subhani, işçi tarafının işçilerin koşullarını, satın alma gücünü, sektörün mali kapasitesini ve ulusal ve uluslararası hükümleri dikkate aldığını belirtti.

İşçi temsilcisine göre, önerilen aylık asgari ücret 1. Kademe için 48.000 taka, 2. Kademe için 43.000 taka, 3. Kademe için 38.000 taka ve 4. Kademe için 32.000 taka.

Subhani, 4. derecenin mevcut en düşük derece ve asgari ücret görüşmelerinde referans noktası olduğunu, ayrıca yeni işe alınan giriş seviyesi veya çırak işçilerin 30.000 taka alacağını açıkladı.

Toplantıda sadece rakamların sunulduğunu, gerekçelendirme, dereceler ve iş sınıflandırmalarının ise bir sonraki haftaki toplantıda tartışılacağını belirtti.

Kurulda yeni atanan işçi temsilcisi Babul Akhter, önerilen ücret artışının piyasa fiyatlarını, enflasyonu, yaşam maliyetlerini, konut kiralarını, sağlık hizmetlerini ve çocukların eğitim masraflarını dikkate aldığını belirtti.

Bu hesaplara göre dört kişilik bir ailenin aylık 45.000–60.000 takaya ihtiyacı olacağını ifade eden Akhter, işçilerin sektörün sınırlı kapasitesini göz önünde bulundurarak taleplerini düşürdüklerini ekledi.

Akhter, hareketi dış güçlerin mi yoksa siyasi güçlerin mi etkilediğini belirlemenin hükümetin ve istihbarat kurumlarının sorumluluğu olduğunu ifade etti.

Akhter, çeşitli kişiler, siyasi partiler ve işçi örgütlerinin kendi gündemlerini takip ediyor olabileceğini eklerken, fabrika sahiplerinin bile kendi çıkarları doğrultusunda protestoları destekliyor ya da karşı çıkıyor olabileceğini ileri sürdü.

Henüz işe dönmemiş olanlara işlerine devam etmeleri çağrısında bulunan yetkili, bir fabrika katındaki anlaşmazlık veya iş durmasının diğer katlardaki işçileri durdurmaması gerektiğini de sözlerine ekledi.

Giyim fabrikası sahiplerinin temsilcisi ABM Shamsuddin, “Aslında teklifimizi bugün sunmamız gerekiyordu ama Dakka ve çevresindeki kaotik durum nedeniyle bu konuya odaklanmak zorunda kaldık ve bu konuya gerektiği gibi konsantre olamadık. Bu nedenle bir hafta süre istemiştik, ancak başkan ve yönetim kurulunun onayıyla teklifimizi dört iş günü içinde yönetim kuruluna sunacağız,” dedi.

Büyük sanayi bölgelerinde yaşanan işçi protestoları, son dört gün içinde yüzlerce fabrikanın kapanmasına neden olarak üretimi aksattı ve ihracatta gecikmeler yaşanacağına dair endişeleri artırdı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English