Deripaska’dan bütçe uyarısı: Venezuela petrolü ABD kontrolüne geçerse Rusya zorlanır

Rus alüminyum devi Rusal’ın kurucusu milyarder Oleg Deripaska, Venezuela petrol sahalarının ABD denetimine girmesinin Rusya’nın bütçe gelirlerini kalıcı olarak düşürebileceği uyarısını yaptı. Deripaska, bu durumun Rusya’nın mevcut ekonomik modelini ve büyük ölçekli devlet projelerini sürdürmesini imkansız hale getireceğini savundu.

Alüminyum şirketi Rusal’ın kurucusu milyarder Oleg Deripaska, ABD’nin Venezuela’daki petrol üretimini kontrol altına alması durumunda Rusya’nın bütçesini doldurma konusunda yeni ve ağır sorunlarla karşılaşacağını belirtti.

Washington’ın Karakas’ta düzenlediği ve Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun yakalandığı askeri operasyona tepki gösteren Oleg Deripaska, sosyal medya hesabından dikkat çekici bir açıklama yaptı.

Oleg Deripaska mesajında, “Eğer Amerikalı ‘ortaklarımız’ Venezuela’nın petrol sahalarına ulaşırsa (ki Guyana’dakilere zaten ulaştılar), dünya petrol rezervlerinin yarısından fazlası onların kontrolüne geçecek” ifadelerini kullandı.

“Mevcut ekonomik model ve devlet kapitalizmi tehdit altında”

ABD’nin bu hamleyle Rus petrolü fiyatlarının varil başına 50 doların üzerine çıkmamasını sağlamayı planladığını savunan Oleg Deripaska, bu senaryonun Rusya Federasyonu’nun mevcut ekonomik modeli için büyük bir tehdit oluşturduğunu vurguladı. Oleg Deripaska, düşük petrol fiyatlarının “kutsal devlet kapitalizmi” üzerindeki etkilerini şu sözlerle aktardı:

“Bu durum, kutsal devlet kapitalizmimizin her şeyi olduğu gibi bırakmasını zorlaştıracak. Artık maliyetleri düşürmemek, ana faaliyet alanı dışındaki işlerden kurtulmamak, yetkinlik ve özel sektör katılımı olmadan görkemli projelere devam etmek mümkün olmayacak.”

Milyarder ayrıca, bu yıl itibarıyla federal bütçenin ana vergi mükellefi haline gelen özel sektör üzerindeki baskının sürdürülmesinin de imkansız hale geleceğini ekledi.

Petrol fiyatlarındaki düşüş bütçe kurallarını sarsıyor

Rusya’nın petrol ihracat fiyatlarında son dönemde yaşanan sert düşüşler bütçe disiplinini zorluyor. Kasım ayında varil başına ortalama 45 dolar olan Rus petrolü ihracat fiyatı, Aralık ayında 34 dolara kadar geriledi.

Bu gelişme üzerine Rusya Merkez Bankası, bütçe harcamalarında kısıntıya gidilebileceği uyarısında bulundu.

Regülatör kurum, gelecek yıllar için bütçe kuralında esas alınan temel petrol fiyatının revize edilebileceğini bildirdi. 2025 yılı için varil başına 60 dolar olarak belirlenen temel fiyat, bu yıl için 59 dolar olarak güncellendi.

Mevcut plana göre temel fiyatın 2030 yılına kadar her yıl 1 dolar düşürülerek 55 dolara çekilmesi hedefleniyor.

Rusya ve Batı’nın fiyat öngörüleri arasındaki makas açılıyor

Rusya İktisadi Kalkınma Bakanlığı, Brent petrolün varil fiyatının 2026-2028 döneminde 70-72 dolar bandında seyredeceğini öngörüyor.

Bakanlık, lojistik optimizasyon ve ihracat rotalarının değiştirilmesiyle Rus petrolü Ural’ın Brent petrol karşısındaki iskontosunun 2025’teki 12 dolardan, 2028’de 7 dolara gerilemesini bekliyor. Uzun vadeli bütçe projeksiyonlarında ise 2030’dan itibaren Ural fiyatı 69 dolar olarak hesaplanıyor.

Buna karşın uluslararası kuruluşlar çok daha düşük fiyatlar tahmin ediyor. ABD Enerji Bakanlığının aralık ayı kısa vadeli raporuna göre Brent petrolün 2026 yılı boyunca varil başına 55 dolar seviyesinde kalması bekleniyor. Diğer finans devlerinin 2026 yılı ortalama fiyat tahminleri ise şöyle sıralanıyor:

Goldman Sachs: 56 dolar

ING: 57 dolar

Citi: 62 dolar

Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsü: 65 dolar

Güncel iskontolar göz önüne alındığında, bu tahminler Rus petrolünün en iyi ihtimalle 50 doların biraz üzerinde bir fiyattan satılabileceği anlamına geliyor.

“Petrol gelirleri 2042’ye kadar yarı yarıya azalacak”

Rusya Merkez Bankası eski Başkan Yardımcısı Sergey Aleksashenko, Rus petrol fiyatlarındaki düşüşün kalıcı olması durumunda Maliye Bakanlığının petrol ve doğalgaz gelirlerindeki kaybı nasıl telafi edeceğinin bilinmediğine dikkat çekti.

Ekonomist Kiril Rodionov ise negatif senaryonun 2026’nın ilk çeyreğinde gerçekleşebileceği konusunda uyardı. Rodionov, petrol ve doğalgaz gelirlerindeki düşüşten kaçınmanın tek yolunun Ural petrolündeki iskontoyu azaltmak ve üretimi artırmak olduğunu, ancak bunun için uluslararası izolasyondan çıkılması gerektiğini belirtti.

Hükümetin aralık ayında onayladığı uzun vadeli bütçe öngörüsü de karamsar bir tablo çiziyor. Belgeye göre, petrol ve doğalgaz gelirlerinin GSYH içindeki payının 2042 yılına kadar yüzde 4’ten yüzde 1,9’a gerilemesi bekleniyor. Bu oran, 2000’li yılların başından bu yana görülen en düşük seviye olarak kaydedilecek.