Dünya Sağlık Örgütü yeni yıkıcı pandemi riskine karşı uyardı

Dünya Sağlık Örgütü ve Dünya Bankası bünyesinde faaliyet gösteren Küresel Hazırlık İzleme Konseyi, enfeksiyon hastalıkları salgınlarının daha sık ve yıkıcı hale geldiğini duyurdu. Raporda, küresel hazırlık yatırımlarının artan pandemi risklerinin gerisinde kaldığı ve teşhis araçları ile aşılara erişimde gerileme yaşandığı belirtildi.

Dünya Sağlık Örgütü ve Dünya Bankası tarafından küresel sağlık krizlerine karşı hazırlıklılığı güçlendirmek amacıyla 2018 yılında kurulan bağımsız bir izleme ve hesap verebilirlik organı olan Küresel Hazırlık İzleme Konseyi (GPMB), yayımladığı raporda dünyayı yeni ve yıkıcı bir pandemi riskine karşı uyardı.

Konsey raporunda, dünyadaki enfeksiyon hastalığı salgınlarının giderek daha sık görüldüğü ve daha büyük hasarlara yol açtığı kaydetti.

Belgede, salgınların daha yıkıcı hale geldikçe sağlık, ekonomi, siyaset ve sosyal alanlarda daha geniş kapsamlı etkiler yarattığı, ayrıca bu krizlerin ardından toparlanma kapasitesini de düşürdüğü ifadesi yer aldı.

Yatırımların artan pandemi riskiyle aynı hızda ilerlemediğini belirten konsey, yeni küresel girişimlerin hazırlık sürecinin bazı yönlerini iyileştirdiğini fakat bu çabaların, derinleşen jeopolitik parçalanma ve çevresel şokların artan etkisiyle etkisizleştiğini bildirdi.

Raporda, Ebola’dan Kovid-19’a ve maymun çiçeğine kadar son on yılda pandemilerin dünya üzerindeki etkisi analiz edilerek değerlendirildi. Konsey verileri; teşhis araçlarına, aşılara ve ilaçlara erişim gibi temel göstergelerde dünyanın geriye doğru gittiğini gösterdi.

Raporların hazırlanmasında durumu farklı sektörler açısından ele alan GPMB İzleme Çerçevesi kullanıldı. Bu çerçeve; risk, önleme, hazırlık ile dayanıklılık ve etki olmak üzere üç boyutta gruplandırılmış 90 göstergeyi içerdi.

Yakın gelecekte ortaya çıkabilecek gerçek bir yeni pandemi tehdidinin, dünyayı daha da bölünmüş hale getirebileceği, borç batağına sürükleyebileceği ve ülkeleri vatandaşlarını koruma konusunda sorunlarla karşı karşıya bırakabileceği de raporda paylaşıldı.

Bununla birlikte belgede, yapay zeka ve dijital teknolojilerin özellikle pandemilerin izlenmesi alanında acil durumlara hazırlığı artırma potansiyeline dikkat çekildi; ancak etkin bir yönetim ve ihtiyat tedbirleri olmaksızın bu teknolojilerin sağlık güvenliğinde düşüşe yol açabileceği değerlendirmesi yer aldı.

Küresel Hazırlık İzleme Konseyi Eş Başkanı Kolinda Grabar-Kitarovic, dünyada çözüm eksikliği bulunmadığını dile getirdi. Grabar-Kitarovic, güven ve adalet olmadan bu çözümlerin kendilerine en çok ihtiyaç duyan kişilere ulaşamayacağını söyledi.

Eş başkan, siyasi liderlerin, sanayinin ve sivil toplumun, bir sonraki kriz patlak vermeden önce taahhütlerini gerçek bir ilerlemeye dönüştürmeleri halinde küresel acil durum hazırlığı konusundaki gidişatı hala değiştirebileceklerini ifade etti.

GPMB, bu eğilimleri tersine çevirmek amacıyla siyasi liderler için üç öncelik belirledi. Bu öncelikler; pandemi risklerini takip etmek üzere kalıcı ve bağımsız bir izleme mekanizmasının kurulması, bir pandemi anlaşması yoluyla aşılara, testlere ve tedavi yöntemlerine erişimin güvence altına alınması ve hazırlık ile müdahale faaliyetleri için finansman sağlanması olarak sıralandı.

Konseyin diğer Eş Başkanı Joy Phumaphi ise güven ve iş birliğinin zayıflamaya devam etmesi durumunda, bir sonraki pandemi patlak verdiğinde her ülkenin daha da savunmasız bir konumda kalacağını vurguladı.

Phumaphi, hazırlıklı olmanın yalnızca teknik bir görev değil, aynı zamanda siyasi liderliğin bir testi olduğunu söyledi.

Dünya Sağlık Örgütü, daha önce Kongo ve Uganda’daki Ebola ateşi salgını nedeniyle uluslararası öneme sahip halk sağlığı acil durumu ilan etmişti.