Endonezya ve ABD gümrük vergilerini yüzde 19’a düşürecek ticaret anlaşmasını imzaladı

Endonezya ve ABD, uzun süredir beklenen karşılıklı ticaret anlaşmasını perşembe günü imzaladı. Anlaşmaya göre, Endonezya’dan ABD’ye ihraç edilen malların büyük bölümüne yüzde 19 oranında gümrük vergisi uygulanacak. Anlaşma kapsamında palm yağı, kahve ve kakao dâhil bazı temel emtialar bu vergiden muaf tutulacak.

Buna karşılık, ABD menşeli ürünlerin yüzde 99’undan fazlası Endonezya’ya gümrüksüz girebilecek. Güneydoğu Asya’nın en büyük ekonomisine sahip ülkesi ayrıca, Washington’ın Cakarta ile olan yaklaşık 16 milyar dolarlık ticaret açığını azaltma hedefi doğrultusunda, ABD’den on milyarlarca dolarlık ihracat ürünü satın almayı ve ABD’ye 10 milyar dolarlık yatırım yapma arayışına girmeyi kabul etti.

İki ülkenin devlet başkanları Prabowo Subianto ve Donald Trump, Washington’da gerçekleştirilen Board of Peace toplantısı kapsamında anlaşmayı imzalamalarının ardından yayımladıkları ortak açıklamada, söz konusu anlaşma ile “ABD-Endonezya İttifakı için YENİ BİR ALTIN ÇAĞA Doğru İlerlediği” belirtildi.

Beyaz Saray tarafından yapılan ayrı bir açıklamada ise, “Amerika Birleşik Devletleri ile Endonezya Cumhuriyeti arasında Karşılıklı Ticaret Anlaşması’nın tarihsel önemini hatırlatan iki lider, her iki ülkenin gösterdiği hızlı ve istikrarlı çabalardan duydukları memnuniyeti dile getirmiş ve bu anlaşmanın uygulanmasına yönelik güçlü kararlılıklarını teyit etmiştir” denildi.

ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, anlaşmanın “ticaret engellerini azaltmaya yardımcı olurken Amerikan halkının ekonomik ve ulusal güvenlik çıkarlarını ilerleteceğini” ifade etti.

Endonezya Ekonomik İşlerden Sorumlu Koordinasyon Bakanı Airlangga Hartarto ise anlaşma kapsamında iki ülkenin bir ticaret ve yatırım konseyi kuracağını açıkladı.

Airlangga, “Fiyat artışlarının aşırı olması ya da iki ülke arasındaki ilişkilere zarar verdiğinin değerlendirilmesi hâlinde, tüm yatırım ve ticaret meseleleri ticaret ve yatırım konseyinde ele alınacaktır” dedi.

Anlaşmaya göre Endonezya, uluslararası anlaşmalar çerçevesinde de dâhil olmak üzere, coğrafi işaretlerin korunması veya tanınması konusunda “şeffaflık ve adaleti” güvence altına almakla yükümlü olacak.

Airlangga, ilave yatırımların “mühendislik, tedarik ve inşaat projelerinin yanı sıra mavi amonyak ve diğer enerji girişimlerinin geliştirilmesini” kapsayacağını söyledi.

Anlaşma uyarınca Endonezya, ABD’nin “önemli çıkarlarını tehlikeye atabilecek” üçüncü ülkelerle yapılacak yeni dijital ticaret anlaşmalarını ABD’ye bildirmekle de yükümlü olacak.

Tarife dışı diğer hükümler arasında, ABD ürünlerinin Endonezya’ya girişinde yerli içerik zorunluluklarından muafiyet ile zorunlu helal sertifikasyonu ve helal olmayan ürün etiketlemesine ilişkin düzenlemeler de bulunuyor.

Karşılıklı gümrük vergisine tabi olmayacak emtialara ek olarak, tekstil ve hazır giyim ürünleri de tarife-kota mekanizması kapsamında tercihli muamele görecek.

Anlaşmada, Endonezya’nın ayrıca ABD ve ABD’ye bağlı bölgelerin “kritik mineral ve enerji kaynaklarını araştırmasına, maden aramasına, çıkarmasına, rafine etmesine, işlemesine, taşımasına, dağıtmasına ve ihraç etmesine” imkân tanıması gerektiği belirtiliyor.

Airlangga, anlaşmanın daha önce ABD’nin Endonezya’daki kaynak geliştirme faaliyetlerine katılımını kısıtlayan hükümleri ortadan kaldırdığını ifade etti.

ABD ise buna karşılık, nükleer reaktör geliştirilmesi, Güney Çin Denizi politikası ve sınır güvenliği işbirliğine ilişkin hükümleri yürürlükten kaldırmayı kabul etti.

İmza töreni öncesinde konuşan Airlangga, Endonezya ile ABD’nin toplam değeri 38,4 milyar dolar olan 11 mutabakat zaptı imzaladığını, ancak bu toplam tutarın nasıl hesaplandığının net olmadığını söyledi.

“Bu kapsamda enerji, buğday ve soya fasulyesi gibi tarım ürünleri ile teknoloji alımları yer alıyor” dedi.

Yatırım Bakanı Rosan Roeslani ise anlaşmanın ayrıca 50 adet Boeing uçağının satın alınmasını ve ABD’den yıllık 15 milyar dolar değerinde doğal gaz ve ham petrol ithalatını içerdiğini belirtti.

Rosan, “Petrol ve doğal gaz dâhil olmak üzere çeşitli sektörlerde birden fazla yatırım planını da ele aldık” dedi.

Endonezya, Washington’ın geçen yıl nisan ayında “karşılıklı” gümrük vergilerini açıklamasının ardından tarife müzakerelerini sonuçlandırdı. İlk etapta Endonezya mallarına yüzde 32 oranında vergi uygulanması öngörülmüş, ancak yedi tur müzakere ve anlaşmanın teknik unsurlarını nihai hâle getiren hukuki taslak çalışmalarını da içeren dokuz tur teknik görüşme sonrasında bu oran yüzde 19’a düşürülmüştü.

Airlangga, anlaşmanın her iki ülkede de onaylanmasının ardından 90 gün içinde yürürlüğe gireceğini, Endonezya’da bunun Temsilciler Meclisi ile “istişare” sürecini gerektirdiğini sözlerine ekledi.