Diplomasi
Erdoğan: F-35 programına dönüşümüz NATO’nun güvenliği için kilit önemde

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye’nin ABD liderliğindeki F-35 savaş uçağı programına yeniden girmesini istedi ve bunun Washington ile ilişkileri sağlamlaştırmaya ve NATO’nun güvenliğini güçlendirmeye yardımcı olacağını söyledi.
Bloomberg’in sorularına yanıt olarak yapılan yazılı yorumlar, muhabir Fırat Kozok’a göre Erdoğan’ın, Türkiye’nin Rus yapımı hava savunma sistemleri satın alması nedeniyle yaklaşık on yıl önce gerginleşen ilişkileri onarmak için Başkan Donald Trump ile olan iyi ilişkilerini kullanma çabasını vurguluyor.
Erdoğan, eylül ayında Beyaz Saray’da Trump ile yaptığı görüşmede, Türkiye’nin Rusya’dan askeri teçhizat satın alması nedeniyle F-35 programından çıkarılması kararını “haksız” olarak nitelendirerek, bu konuyu Donald Trump’a bizzat ilettiğini söyledi.
Erdoğan şöyle konuştu:
“Trump’ın göreve geri dönmesiyle, Türkiye-ABD ilişkilerini daha makul ve yapıcı bir temele oturtmak için bir fırsat ortaya çıktı. Türkiye’nin zaten ödemesini yaptığı F-35 uçaklarını teslim alması ve programa yeniden dahil edilmesi, ABD ve NATO’nun savunmasıyla daha iyi ilişkiler için önemli ve gerekli.”
Bloomberg’in geçen ay bildirdiğine göre, Türkiye Rusya’dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemlerini iade etmek istiyor. ABD’nin Türkiye Büyükelçisi ve Trump’ın yakın müttefiki Tom Barrack, geçen yılın sonunda Ankara’nın S-400’leri iade etmeye yaklaştığını söyleyerek, sorunun dört ila altı ay içinde çözülebileceğini öngörmüştü.
Türkiye ayrıca ABD’den F-16 Block 70 uçakları satın almaya çalışıyor, fakat fiyatlandırma hâlâ tartışılıyor. Erdoğan, Ankara’nın şartların NATO ittifakının ruhuna uygun olmasını beklediğini söyledi ve Türkiye’nin Eurofighter jetlerini satın almasını örnek olarak gösterdi.
Türk-Amerikan ilişkilerinde bir başka sorun da, devlet bankası Türkiye Halk Bankası’nı çevreleyen neredeyse on yıldır süren olaylar. Banka, İran’a yönelik yaptırımları atlatmak için milyarlarca dolarlık bir komplonun parçası olduğu iddiasıyla 2019 yılında suçlanmıştı. Banka, dolandırıcılık, kara para aklama ve yaptırım ihlali suçlamalarıyla karşı karşıya.
Erdoğan, Türkiye’nin bu iddiaları yanlış bulduğunu ve bankanın “haksız cezalarla karşı karşıya kalmaması” için görüşmelerde bulunduğunu söyledi ve “Umudumuz, yasalarla tamamen uyumlu, adil bir sonuca ulaşmaktır,” dedi.
Türkiye, Rusya’nın ham petrolünün üçüncü büyük alıcısı ve eylül ayında Trump yönetiminin Moskova’dan petrol ithalatını kısıtlama baskısı altına girmişti.
ABD’nin endişelerini gidermek amacıyla Ankara, gaz stratejisini gözden geçirerek Amerikan LNG’sine dayalı bir portföye odaklanmış ve ABD’nin petrol ve gaz sahalarına yatırım arayışında olduğunu belirtmişti.
Erdoğan, “LNG tedarikimizi, özellikle ABD’den, önemli ölçüde artırdık,” dedi ve ABD’nin artık Türkiye’nin tedarik zincirinde “önemli bir konuma” sahip olduğunu belirtti.
Cumhurbaşkanı, “Türkiye’nin konumu çok net: ulusal çıkarlarımız ve enerji güvenliğimiz doğrultusunda hareket ediyoruz. Hidrokarbon ihtiyaçlarının önemli bir kısmını ithalata bağımlı bir ülke olarak, enerji güvenliğimizi etkileyebilecek tüm konularda ihtiyatlı ve dengeli bir yaklaşım izlemeliyiz,” dedi.
Öte yandan Türkiye’nin en son resmi verilerine göre, ülkenin petrol alımlarının %61’ini ve gaz arzının %40’ını hâlâ Rusya karşılıyor.
Ukrayna savaşı ile ilgili olarak ise Erdoğan, savaşın dışında kalma kabiliyeti sayesinde Türkiye’nin gelecekteki barış görüşmelerine ev sahipliği yapma olasılığının devam ettiğini ve savaşan ülkeler arasındaki ateşkesi izlemek için destek sağlayabileceğini söyledi.
Erdoğan, “Türkiye, hem [Rusya Devlet Başkanı Vladimir] Putin hem de Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy ile doğrudan konuşabilen tek aktör konumunda. Kapımız herkese açık. Bu kararlılığımızı her iki lidere de birçok kez açıkça ilettim,” dedi.
Orta Doğu’da Türkiye, Gazze’de ekim ayında ilan edilen ABD öncülüğündeki ateşkesi sağlayan kilit güçlerden biriydi.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve onun Gazze’de yürüttüğü savaşı açıkça eleştiren Erdoğan, Gazze’de kurulması önerilen Uluslararası İstikrar Gücü’nün Türkiye’nin katılımı olmadan meşruiyet kazanmakta zorlanacağını savundu:
“Filistin tarafıyla derin tarihi bağlarımız, geçmişte İsrail ile yürüttüğümüz güvenlik ve diplomasi kanalları ve NATO üyesi bir ülke olarak bölgedeki etkimiz nedeniyle, böyle bir misyon için kilit bir ülke konumundayız. Siyasi irademiz açık; Gazze’de kalıcı bir barış için her türlü sorumluluğu üstlenmeye hazırız.”
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını5 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını1 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü












