Erdoğan ile Trump Beyaz Saray’da bir araya geldi

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 6 yılın ardından Beyaz Saray’a giderek ABD Başkanı Donald Trump ile görüştü.

Trump, ABD’nin Ankara’ya gelişmiş savaş uçağı satışına ilişkin ambargoyu yakında kaldırabileceğinin sinyalini verdi.

Trump, Erdoğan ile iki saat süren görüşmesine, liderlerin görüşmeleri sırasında bu konunun çözüme kavuşturulabileceğine dair umut vererek başladı.

ABD Başkanı, “Onun bazı şeylere ihtiyacı var, bizim de bazı şeylere ihtiyacımız var ve bir sonuca varacağız. Günün sonunda bunu öğreneceksiniz,” dedi ve Erdoğan’a, “satın almak istediği şeyleri satın almayı başaracağını” söyledi.

Başkan, Erdoğan’a veda ederken gazetecilerle yaptığı kısa sohbette, görüşmeyi “iyi bir görüşme” olarak nitelendirdi, fakat daha fazla ayrıntı vermedi.

Trump daha sonra görüşmeyi “çok farklı konularda çok sonuç verici” olarak nitelendirdi ve her iki ülkenin görüşmelerle ilgili açıklamalarının daha sonra yapılacağını söyledi.

Trump, gazetecilere yaptığı açıklamada, endişelerini Türkiye’nin Rusya ile devam eden ekonomik ilişkilerine odakladı. Türkiye, AB’nin 2023’ün başlarında Rus deniz yoluyla taşınan petrolün çoğunu boykot edeceğini açıklamasından bu yana, Rus fosil yakıtlarının en büyük alıcılarından biri.

Ocak 2023’ten bu yana Ankara, 90 milyar dolardan fazla Rus petrolü, kömürü ve doğalgazı satın aldı.

Trump, Erdoğan hakkında, “Yapabileceği en iyi şey Rusya’dan petrol ve gaz almamak,” dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Trump’ın açılış konuşması için kendisine söz verdiğinde Heybeliada’daki Ruhban Okulu için ellerinden geleni yapacaklarını söyledi. Fener Rum Patrikhanesi, Ortodoks kilisesine din adamı yetiştiren bu okulun tekrar açılması için uzun süredir çağrı yapıyordu.

Erdoğan toplantıda Halkbank ve savaş uçakları dahil birçok konuyu ele alacaklarını söyledi.

Erdoğan Patrik Bartholomeos ile bu konuyu görüşeceğini de ekledi. Trump ise bunu “çok iyi” diye yanıtladı, “Yardıma ihtiyaçları vardı ve ben de bunu gündeme getireceğimi söyledim,” dedi.

Görüşmelerinin ardından ABD başkanı, Erdoğan’ın Rusya’dan petrol almayı durduracağına inandığını söyledi ve “Erdoğan’ın alımları durdurmayı kabul ettiğini söylemek istemiyorum, ama ben istersem o da yapacaktır,” dedi.

ABD’nin Türkiye Büyükelçisi ve Trump’ın Suriye elçisi Tom Barrack, iki başkanın Rusya ve F-35 programı da dahil olmak üzere ABD-Türkiye ilişkilerindeki tüm önemli konuları “ilerleme yolları” ile birlikte görüştüklerini söyledi.

Türkiye’nin Rusya’dan yaptığı önemli petrol alımlarını kesmeye istekli olup olmadığı sorulduğunda Barrack, “Bunu onlara sormalısınız” yanıtını verdi.

Barrack toplantıyı “destansı” olarak nitelendirdi ve “İkisi de çok güçlü adamlar. Dürüst olmak gerekirse bu tarihiydi,” dedi. 

Barrack DW Türkçe‘ye yaptığı değerlendirmede görüşmede S-400, F-35, F-16 konularının da gündeme geldiğini belirterek, “Bana kalırsa herkes (liderlerin) birbiriyle ne kadar iş birliği içinde olduğuna çok çok şaşıracak. Gerçekten harika bir toplantıydı. Her iki tarafla da gurur duyuyorum,” ifadelerini kullandı.

Trump, Erdoğan’ın hem Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin hem de Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskyy tarafından saygı gördüğünü ekledi ve “İsterse büyük bir etkiye sahip olabilir,” dedi.

Trump ayrıca, Beşar Esad’ı deviren güçleri desteklediği için Erdoğan’ın övgüyü hak ettiğini savundu.

Trump, “Suriye’nin eski liderini deviren başarılı mücadeleden sorumlu olanın Cumhurbaşkanı Erdoğan olduğunu düşünüyorum. O bu sorumluluğu üstlenmiyor, ama aslında bu büyük bir başarı,” dedi.

Öte yandan F-35’ler ve F-16’lar meselesinde son durumun ne olduğu henüz belli değil. Erdoğan ile görüşmesinin ardından Oval Ofis’te gazetecilere yaptığı açıklama sırasında sorular üzerine F-35’ler konusunda Türkiye ile “eğer kendisi isterse rahatlıkla anlaşma yapabileceklerini” de söyleyen Trump, “ama önce Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın onlar için bir şey yapması gerektiğini” kaydetti; fakat bunu ne olduğuna ilişkin detay vermedi.

Trump, Türkiye’ye CAATSA yaptırımlarının ne zaman kaldırılacağına ilişkin bir soruya ise “Çok yakında olabilir. Bu konu hakkında birazdan görüşmemiz olacak,” diye karşılık verdi.

Bir diğer başlık Boeing satışıydı. Bugün THY KAP’a yaptığı açıklamada 225 Boeing uçağı sipariş ettiğini doğruladı.

THY açıklaması şöyle:

“Ortaklığımızın tüm paydaşları için yüksek değer üretecek şekilde ortaya koyduğu Stratejik Planı dahilindeki büyüme hedefleri doğrultusunda Yönetim Kurulumuz 2029-2034 yılları arasında teslim alınmak üzere Boeing firmasından 50 adet kesin sipariş ve 25 adet opsiyon olmak üzere toplam 75 adet B787-9 ve B787-10 uçağının satın alınmasına karar vermiştir. Söz konusu uçaklar için kanat üstü motor, yedek motor ve motor bakım hizmeti alımı için Rolls-Royce ve GE Aerospace firmalarıyla müzakereler devam etmektedir.

İlave olarak, 100 adedi kesin ve 50 adedi opsiyon olmak üzere toplam 150 adet 737-8/10MAX tipi uçak alımı hususunda Boeing ile görüşmeler tamamlanmış olup, motor üreticisi CFM International ile müzakerelerin başarılı bir şekilde tamamlanması halinde 737-8/10MAX uçak siparişleri de verilecektir.

İlgili siparişler ile birlikte 2035 yılına kadar filomuzun tamamının yeni nesil uçaklardan oluşması, böylelikle operasyonel verimliliğimizin pekiştirilmesi ve yıllık ortalama büyüme oranımızın yüzde 6 seviyesinde gerçekleşmesi hedeflenmektedir.”

THY böylece THY 75 adet B787-9 ve B787-10 uçağı, 150 adet 737-8/10MAX tipi uçak satın alacak.

Öte yandan ABD ve Türkiye, sivil nükleer enerji alanında işbirliğini kolaylaştıran bir anlaşma imzaladı. 

Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar X’te yaptığı bir paylaşımda, “Türkiye ile ABD arasında nükleer enerji alanında köklü ve çok boyutlu ortaklığı daha da derinleştirecek yeni bir süreç başlattık,” dedi.

CNN Türk’e konuşan Bakan Bayraktar, “Nükleer enerji santrallerinin kurulumu için işbirliği hedefliyoruz,” diye konuştu.

Stratejik Sivil Nükleer İşbirliği Mutabakat Anlaşmasının ayrıntıları kamuoyuna açıklanmadı, fakat anlaşma muhtemelen ABD’nin Türkiye topraklarında nükleer santral inşaatına katılımına yol açacak.