İngiliz The Telegraph gazetesi, NATO liderlerinin Donald Trump’ı memnun etmek amacıyla Ankara zirvesinde Ukrayna konusunu ve Volodimir Zelenskiy’i arka plana ittiğini yazdı. Orta Avrupa ülkelerinin askeri desteği azaltma eğilimi ittifak içinde mali kriz endişesi yaratırken, Ukrayna liderinin zirvede konuşma yapmayacağı belirtiliyor.

İngiliz The Telegraph gazetesinin haberine göre, NATO ülkelerinin liderleri, ABD Başkanı Donald Trump’ı öfkelendirmeme düşüncesiyle Ankara’da yapılacak zirvede Ukrayna konusunu ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’i arka plana itti.

Gazete, 7-8 Temmuz tarihlerinde düzenlenecek zirve öncesinde ittifakın birlik, kararlılık ve güvenlik algısına yönelik ciddi tehditler bulunduğunu yazdı.

Zirvede üye ülkelerin karşı karşıya kalacağı ilk risk, ittifaktan destek göremediğini savunan ve Amerikan birliklerini Avrupa’dan çekme adımı atan Trump’tan kaynaklanıyor.

İkinci tehdit ise Ukrayna’ya yönelik askeri finansman konusunda ittifak içinde derinleşen bölünme olarak öne çıkıyor.

Orta Avrupa’daki bazı müttefiklerin Kiev’e fon sağlamayı reddetmesi, Zelenskiy için olumsuz bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Ukrayna liderinin bu zirvede bir konuşma yapmayacağı, ancak buna rağmen daha fazla mali kaynak talep etmeyi planladığı belirtiliyor.

Polonya Başbakanı Donald Tusk, savunma ve dışişleri bakanlarına Ukrayna’ya yönelik yeni mali destek taahhütleri konusunda temkinli davranma talimatı verdi.

Tusk, hükümetin öncelikle kendi askeri harcamalarına odaklanmasını istedi. Slovakya Başbakanı Robert Fico da ülkesinin Ukrayna’nın askeri masraflarını karşılamayacağını açıklayarak NATO’nun yardım planlarına destek vermeyi reddetti.

Benzer şekilde, Çekya Başbakanı Andrej Babiş ve Macaristan Başbakanı Peter Magyar da Kiev’e yönelik askeri finansmana karşı çıkıyor.

Kiev’in Varşova ve diğer bölge ülkeleriyle yaşadığı bu gerilimlerin son derece olumsuz bir zamana denk geldiği vurgulanıyor.

“Avrupa’nın savunmasını dış kaynaklara devretme dönemi sona erdi”

Geçen yıl Trump’ın Ukrayna’ya yönelik fonları kesmesi ve Avrupa’nın dondurulmuş Rus varlıklarını Kiev için kullanma çabalarının sonuçsuz kalması nedeniyle ittifakta bir mali kriz yaşanıyor.

Belgeler, NATO ülkelerinin Ukrayna’ya 70 milyar avro tahsis etmeyi planladığını gösteriyor. Ancak bu bütçenin yeni bir kaynak aktarımı değil, mevcut fonların yeniden dağıtılmasından ibaret olduğu kaydediliyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ankara’da düzenlenecek zirveyi “karar anı” olarak nitelendirirken, ittifakın geleceğine ilişkin kritik kararlar alınacağını ifade etti.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran ise liderlerin zirvede Avrupa-Atlantik bölgesinin güvenliği, Ukrayna’daki durum ve NATO’nun güney sınırları üzerindeki gelişmelere odaklanacağını bildirdi.

Zirve, ABD’nin Avrupa güvenliğindeki rolünün tartışıldığı bir dönemde gerçekleşiyor.

Trump, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile düzenlediği basın toplantısında, İran ile yaşanan gerilimde kendisini desteklemeyen bazı müttefiklerden hayal kırıklığı duyduğunu belirtmiş, bu nedenle ABD’nin ittifaktan ayrılabileceği ihtimalini gündeme getirmişti.

Hakan Fidan: NATO’nun gerekliliğini kimse tartışmıyor

Financial Times gazetesi, ABD istihbaratının Ukrayna’ya Rusya topraklarındaki hedeflere yönelik insansız hava aracı saldırılarında rota belirleme ve hava savunma sistemlerini aşma konusunda destek sağladığını bildirdi.

ABD istihbaratının, Ukrayna’ya Rusya topraklarındaki hedeflere yönelik insansız hava aracı (İHA) saldırılarında en uygun rotaları belirleme ve Rus hava savunma sistemlerini aşma konularında yardımcı olduğu belirtildi.

Financial Times (FT) gazetesinin Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberine göre, ABD tarafından sağlanan istihbarat verileri Kiev’in operasyonlarında kolaylık sağlıyor.

Gazete, daha önce yayımladığı bir haberde de ABD’nin Ukrayna’ya sunduğu istihbarat bilgilerinin, Moskova yakınları dahil olmak üzere çeşitli bölgelere düzenlenen saldırılarda kullanıldığını yazmıştı.

Rusya, Ukrayna çatışması süresince Kiev yönetimine yönelik her türlü askeri yardımı kınayan bir yaklaşım sergiliyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, askeri üniversitelerin mezunlarıyla gerçekleştirdiği gayriresmi görüşmede, tüm Batı dünyasının Ukrayna’ya destek verdiğini ifade etti.

Putin, Batı’nın Rusya’nın olası yanıtından çekindiği için kendi topraklarından doğrudan saldırı düzenlemeye ise yanaşmadığını dile getirdi. Rus lider ayrıca, Ukrayna’nın Rusya’daki sivil altyapıyı hedef alan saldırılarını, toplumun dengesini bozma girişimi olarak nitelendirdi.

NATO tatbikatında Ukrayna İHA danışmanlığı yaptı

Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov da konuya ilişkin açıklamasında, Berlin, Paris, Lahey, Oslo ve Washington gibi başkentlerin Kiev’in arkasında durması nedeniyle Ukrayna’daki askeri operasyonun farklı bir boyuta evrildiğini kaydetti.

Diğer taraftan, ABD Başkanı Donald Trump’ın Ukrayna konusundaki yaklaşımında bazı değişimlerin gözlendiği aktarılıyor.

Bloomberg’in haberine göre, Fransa’daki G7 Zirvesi sürecinde Trump’ın pozisyonunda bir kayma yaşandı. Cumhuriyetçi liderin, daha önce Kiev’e taviz vermesi yönünde yaptığı çağrıların ardından, çatışmadaki güç dengesine ilişkin görüşlerinin Avrupa’nın yaklaşımına yakınlaştığı belirtiliyor.

FT de Kiev yönetiminin Trump’ın pozisyonundaki bu değişimi yakından takip ettiğini aktardı.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ise Beyaz Saray’dan gelen çelişkili açıklamaların, sürecin niteliğini değiştirdiğine işaret etti. Lavrov, Washington’dan önce tarafsızlık, ardından destek yönünde gelen farklı sinyallerin, çatışmanın seyrinde yeni bir aşamaya geçildiğini gösterdiğini ifade etti.

Rus diplomat, Trump’ın kendi kararlarını alan bir lider olması sebebiyle Avrupa’nın onu kendi çizgisine çekmesinin kolay olmadığını ekledi. ABD Başkanı Trump ise hem Moskova’dan hem de Kiev’den karşılıklı tavizler beklediğini dile getirdi.

AB ve Ukrayna, ortak insansız hava aracı ekosistemi kuruyor

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye ve diğer Avrupa ülkeleri arasında bir mutabakat olduğunu belirtti ve “Kimse NATO’nun gerekliliğini tartışmıyor,” dedi.

Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki sıcak ilişkileri, Ankara zirvesi sırasında NATO içindeki görüş ayrılıklarını aşmak için kullanmaya çalışacaklarını belirtti.

Zirveden bir hafta önce New York Times’a konuşan Fidan, Erdoğan’ın ABD Başkanı ile olan ilişkisinin NATO içindeki gerilimleri hafifletmeye yardımcı olabileceğini söyledi.

Fidan, “Bu, Trump için sadece bir güven ve dostluk meselesi” dedi. Türkiye’nin “bu dostluğu, tüm NATO ailesinin yararına, daha büyük bir iyilik için kullanmayı” amaçladığını da sözlerine ekledi.

Zirvenin büyük bir kısmı askeri bütçelere odaklanacak ve müttefiklerin, gayri safi yurtiçi hasılalarının yüzde 5’ini savunma harcamalarına ayırma hedefi doğrultusunda ilerleme kaydetmeleri bekleniyor.

Fidan, röportajda Trump’ın NATO’ya yönelik tehditlerine rağmen bu teknik görüşmelerin sorunsuz geçeceğini umduğunu söyledi:

“Bu konuda herhangi bir sorun görmüyorum. Birçok söz söyleniyor. Fakat pratik açıdan hiçbir şey değişemez. Kuvvetler zaten orada.”

Fidan, Türkiye ve diğer Avrupa ülkeleri arasında ittifakın önemli olduğu konusunda bir mutabakat olduğunu belirtti ve “Kimse NATO’nun gerekliliğini tartışmıyor,” dedi.

Yaşar Güler: NATO, Avro-Atlantik güvenliği için eşsiz ve temel bir platform

Fakat Trump’ın ısrarlı eleştirileri, bazı NATO yetkilileri arasında, örneğin Rusya’nın bir Avrupa üyesine saldırması durumunda ABD’nin ittifakın karşılıklı savunma maddesine uymayabileceği endişesini uyandırdı.

Trump, ABD güçlerini Almanya’dan ve başka yerlerden çekmekle tehdit etti; bu da Avrupalılar arasında, Avrupa Birliği veya önerilen diğer oluşumlar çatısı altında kolektif savunmalarını nasıl güçlendireceklerine dair tartışmaları hızlandırdı.

Fidan, bu tür görüşleri “NATO içindeki yapısal bir sorun” olarak eleştirdi ve Avrupa Birliği içindeki savunma işbirliğinin artmasının, Avrupa ülkelerinin NATO’ya karşı taahhütlerine aykırı olduğunu savundu.

Bakan, Türkiye ve Avrupa’nın birbirlerini kolektif güvenlikleri açısından hayati öneme sahip olarak görmeleri gerektiğini belirtti:

“Biz de Avrupa’nın bir parçasıyız ve Avrupa coğrafyasında bir araya gelip kendi güvenlik platformumuzu oluşturmadıkça, kendimizi asla yeterince güvende hissetmeyeceğiz.”

Fidan, geçen ay ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat zaptının kalıcı bir barışa yol açıp açmayacağı konusunda “ihtiyatlı bir iyimserlik” sergiledi.

Fidan, “Siyasi irade açısından, her iki taraf da nihai hedefler konusunda çok ciddi,” dedi.

“Avrupalı NATO” hızlanıyor

Fakat Fidan, 60 günlük anlaşmanın, İran’ın nükleer programı, İran’a yönelik yaptırımların kaldırılması ve Hürmüz Boğazı’nı düzenleyecek kurallar da dahil olmak üzere birçok tartışmalı detayı gelecekteki görüşmelere bıraktığını belirtti.

Bakan, Türkiye’nin Ukrayna’daki savaşı sona erdirmeyi amaçlayan yeni görüşmelere aracılık etmeye hazır olduğunu fakat bunların yakın zamanda gerçekleşmesini beklemediğini belirtti.

Fidan, “Genel olarak vardığım sonuç, tarafların görüşme ve müzakerelere hazır oldukları yönünde fakat ABD’nin baskı yapması gerekiyor. Bizim için önemli olan, her iki taraftan da barış için gerçek ve samimi bir niyet ve çaba görmek,” dedi.