Bizi Takip Edin

Diplomasi

Eski ABD Hazine Bakanı uyardı: ABD-Çin ilişkilerinin kontrolden çıkmasına izin vermeyin

Yayınlanma

Eski ABD Hazine Bakanı Henry Paulson, Washington ve Pekin’e tırmanan stratejik rekabeti daha geniş çaplı bir çatışmaya dönüşmeden yönetme çağrısında bulundu; derinleşen güvensizliğin artık ticaret dengesizliklerinden daha büyük bir risk oluşturduğu uyarısını yaptı.

ABD-Çin ilişkisinin dünyadaki “en önemli” ilişki olduğunu belirten Paulson, ticaret, teknoloji ve güvenlik alanlarında rekabet keskinleşirken bu ilişkinin dikkatle yönetilmesi gerektiğini söyledi. “Ayrışmanın işlevsiz hale gelmemesi konusunda dikkatli olmalıyız” dedi.

George W. Bush ve Hu Jintao dönemlerinde ABD-Çin Stratejik Ekonomik Diyaloğu’nun Amerikan tarafına Hazine Bakanı olarak başkanlık eden Paulson, çarşamba günü Pekin’de Küreselleşme ve Çin Merkezi’nin ev sahipliğinde düzenlenen öğle yemeği toplantısında konuştu.

Goldman Sachs’ın eski CEO’su ve bugün Paulson Enstitüsü’nün başkanı olan Paulson, yoğun rekabetin kaçınılmaz olduğunu, ancak bunun yönetilmesi gerektiğini vurguladı. “Mesele, yoğun biçimde rekabet ederken güvenlik bariyerlerine sahip olabilmekte” dedi.

Paulson’ın açıklamaları, Başkan Xi Jinping ile ABD’li mevkidaşı Donald Trump arasında mayıs ayında Pekin’de düzenlenen ve dikkatle izlenen zirvenin ardından geldi. Trump, ziyarete 17 Amerikalı CEO ile katılmıştı. İki günlük ziyaret, dokuz yıl aradan sonra bir ABD başkanının Çin’e yaptığı ilk ziyaret oldu.

Zirve sonrası yayımlanan açıklamada Pekin, iki liderin “stratejik istikrara dayalı yapıcı bir ilişki” inşa etme konusunda mutabık kaldığını duyurdu. Beyaz Saray da aynı ifadeyi kullandı, ancak bunun “adalet ve karşılıklılık temelinde” işlemesi gerektiğini ekledi.

Washington onlarca yıldır devasa ikili ticaret dengesizliğini hedef alıyor; buna rağmen Çin’in küresel ihracat motoru dirençli kalmayı sürdürüyor. Çin, 2025’te yaklaşık 1,19 trilyon dolarlık rekor düzeyde genel ticaret fazlası verdi.

Bu durum, Trump’ın tarife saldırısına rağmen gerçekleşti. Çinli şirketler, ABD vergilerinden kaçınmak için alternatif pazarları genişleterek ve sevkiyatları Güneydoğu Asya üzerinden yeniden yönlendirerek karşılık verdi.

Ancak Çin’in 200 Boeing uçağı satın alma taahhüdü, bazı ABD sığır eti ithalatını yeniden başlatma sözü ve ekonomik diyalog mekanizmalarını genişletme anlaşması dışında, Trump’ın Pekin ziyaretinden somut nitelikte fazla bir kazanım çıkmadı.

Bu arka plan karşısında Paulson, yanlış hesaplama riskini azaltmak için karşılıklı tanımanın kritik önem taşıdığını vurguladı.

“Her iki ülkenin de diğerini büyük bir güç, kalıcı bir güç olarak tanıması ve yoğun rekabetin ekonomik çatışmaya ya da askeri çatışmaya evrilmemesi için kırmızı çizgilerin aşılmasından kaçınmamız gerçekten önemli” dedi.

Paulson, temel kaygılardan birinin güven aşınması olduğunu da ekledi. Ulusal güvenlik ve teknolojik üstünlük konularında artan şüphelere işaret ederek, “Bir güven açığımız var… [ve bu] ticaret açığından daha büyük” ifadelerini kullandı.

Bu riskleri azaltmak için Paulson, düzenli ve üst düzey temas çağrısında bulundu.

“ABD ile Çin arasında riskleri izlemek için doğru kişilerin birbirleriyle konuşması önemlidir” dedi. “Bir şey olduğunda, iletişim hatlarına sahip olacaklar ve çalışıp durumu istikrara kavuşturabilecekleri bir zemine sahip olacaklar” diye ekledi.

2006’da Stratejik Ekonomik Diyalog’un başlatılmasındaki deneyimine atıfta bulunan Paulson, Xi-Trump zirvesinden çıkan önerilen ikili platformların benzer bir amaca hizmet edebileceğini belirtti.

“[Elimizde] aynı hedeflere ulaşabilecek bir şey var; çünkü gördüğümüz şu ki, bu ticaret kurulu ve yatırım kurulu… iki ülke arasında daha fazla yatırımı teşvik etmek gibi aynı amaca sahip” dedi.

Çin Ticaret Bakanlığı, Trump’ın ayrılmasının ardından iki tarafın ticaret ve yatırım konseyleri kurma konusunda anlaştığını doğruladı. Bu konseylerin, ekonomik istişareleri “kriz müdahalesi” yaklaşımından “kurumsallaşmış yönetime” taşımak üzere tasarlanacağı belirtildi.

Diplomasi

Ermenistan, yeni Anayasa taslağına AB üyeliği hükmünü eklemedi

Yayınlanma

Ermenistan Güvenlik Konseyi Sekreteri Alen Simonyan, hazırlanan yeni Anayasa taslağında Avrupa Birliği’ne (AB) katılım hükmünün yer almadığını ve Avrupa entegrasyonunu anayasal yükümlülüğe dönüştürmek istemediklerini açıkladı.

Ermenistan yönetimi, hazırlanan yeni Anayasa taslağında Avrupa Birliği’ne (AB) katılım hükmüne yer vermedi.

Ermenistan Güvenlik Konseyi Sekreteri Alen Simonyan, bazı siyasi güçlerin böyle bir düzenleme önerdiğini ancak Avrupa entegrasyonunu anayasal yükümlülüğe dönüştürmek istemediklerini açıkladı.

Petros Kazaryan’a verdiği röportajda konuyu değerlendiren Simonyan, “Böyle bir hüküm yok ve şu anda böyle bir normu anayasaya koymaya gerek olmadığını düşünüyorum. Anayasa reformlarının amacı bu değil” dedi.

Simonyan, Ermenistan’ın ortaklarıyla ilişkilerini bağımsız biçimde kurmayı hedeflediğini ve “Moskova’yı Brüksel, Washington ya da Paris ile değiştirmeyeceğini” kaydetti.

Grigoryan, AB sürecinin Rusya pazarına erişimi riske atacağını yazdı

Simonyan’ın açıklamaları, selefi Armen Grigoryan’ın “AB Üyeliği İllüzyonu” başlıklı makalesine yanıt niteliği taşıyor.

Grigoryan, bu makalede Anayasa Konseyi’nin, Cumhuriyet Partisi’nin Ermenistan’ın AB üyeliğini temel yasaya ekleme önerisini tartıştığını yazmıştı.

Üyelik perspektifini gerçekçi görmeyen Grigoryan, AB ile uzun süreli yakınlaşma sürecinin Rusya pazarına ve ucuz enerji kaynaklarına erişimi tehlikeye atabileceği uyarısını yaptı.

Grigoryan’ın değerlendirmesine göre, yaşanabilecek aksaklıkların sonunda Erivan’ın Moskova’ya bağımlılığı daha da artabilir.

Erivan ile Brüksel arasındaki süreç ayrı yasayla ilerliyor

Ermenistan’da AB’ye katılım sürecinin başlatılmasını öngören ayrı bir yasa halihazırda yürürlükte.

Parlamentonun 26 Mart 2025’te kabul ettiği ve Cumhurbaşkanı Vahagn Haçaturyan’ın 4 Nisan’da imzaladığı yasa, Erivan’ın bu süreci başlatma kararını kayda geçiriyor.

Adaylık statüsünün verilmesi ve üyelik müzakerelerinin açılması ise AB’nin alacağı ayrı kararları gerektiriyor.

Ermenistan ile AB arasındaki pratik işbirliği, 2021’den bu yana yürürlükteki Kapsamlı ve Genişletilmiş Ortaklık Anlaşması’na dayanıyor.

Taraflar Aralık 2025’te ekonomik kalkınma ve güvenliği kapsayan yeni stratejik gündem üzerinde uzlaşırken Mayıs 2026’da Erivan’da ilk Ermenistan-AB Zirvesi düzenlendi.

Yeni Anayasa taslağı gelecek hafta yayımlanıyor

Başbakan Nikol Paşinyan, Adalet Bakanlığı’nın hazırladığı yeni Anayasa taslağının ön metninin gelecek hafta yayımlanacağını duyurdu.

Yetkililer, metni yayımladıktan sonra kamuoyunun tartışmasına açmayı ve gelecek önerileri değerlendirmeyi planlıyor.

Hükümet son hali verilen taslağı parlamentoya sunacak; Paşinyan kasım ayı başında yeni Anayasanın referanduma götürüleceğini de ifade etmişti.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Bakan Bolat’tan “Made in Europe” çağrısı

Yayınlanma

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye’yi “Made in Europe” kuralları dışında tutmanın Avrupa otomotiv endüstrisine zarar vereceğini savundu.

Avrupa Birliği, rekabet gücünü artırmak ve yerel sanayiyi düşük maliyetli ithalatlardan korumak amacıyla bir dizi sanayi önlemi paketi hazırlıyor.

Bu önlemler, bölgenin elektrikli araçlara geçişiyle birlikte popülerliği artan Çin yapımı otomobilleri de kapsıyor.

AB’nin üçüncü büyük araç ihracat pazarı ve Ford gibi otomobil üreticileri için önemli bir üretim merkezi olan Türkiye, Fransa ve Almanya’nın 27 AB üye devletini kapsayan ve İngiltere’ye özel statü tanıyan bir “Made in Europe” tanımını benimsemesi nedeniyle dışarıda bırakılma riskiyle karşı karşıya.

Bolat, Berlin’de düzenlenen bir sektör etkinliğinde şunları söyledi:

“Türkiye’yi ‘Made in EU’ çerçevesinin dışında bırakan bir senaryo, Türkiye’ye yapılacak yeni yatırımların azalması, Avrupalı tedarikçiler ve otomobil üreticileri için pazarın daralması ve son otuz yılda geliştirilen entegre değer zincirlerinin kademeli olarak zayıflaması anlamına gelir.”

Bolat, AB’yi, Türkiye’nin blokla uzun süredir devam eden gümrük birliği de dahil olmak üzere, bir ticaret ortağı olarak “benzersiz konumunu” tanımaya çağırdı.

Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) yönetim kurulu üyesi Zeki Şafak Ozan, hedefin yıl sonuna kadar AB müzakerelerini sonuçlandırmak olduğunu ama bunun gerçekçi görünmediğini belirterek, bunun yerine önümüzdeki yılın başlarını işaret etti.

Taşıt Araçları Tedarik Sanayicileri Derneği (TAYSAD) Başkanı Yakup Birinci de Reuters’a verdiği demeçte, “Elimizden gelen hemen hemen her kapıyı çalıyoruz,” dedi.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Pentagon stratejisti Colby Brüksel’deki Ukrayna zirvesini terk etti

Yayınlanma

ABD Savaş Bakanlığı yetkilisi Elbridge Colby, Brüksel’deki Ramstein görüşmelerinden Ukrayna Savunma Bakanı Yevhen Hmara’nın konuşması başlamadan önce ayrıldı.

ABD Savaş Bakanlığının (Pentagon) politikadan sorumlu müsteşar yardımcısı Elbridge Colby, Brüksel’de 17 Kasım Salı günü düzenlenen Ukrayna Savunma Temas Grubu (Ramstein formatı) görüşmelerinden Ukrayna Savunma Bakanı Yevhen Hmara’nın konuşması başlamadan önce ayrıldı.

İngiliz The Telegraph gazetesinin haberine göre mevcut ABD Ulusal Savunma Stratejisi’nin yazarı olan Colby, görüşmeler sırasında Rusya’nın iç kesimlerine yönelik saldırı taktiğine karşı çıktı.

Kapalı oturumda mevkidaşlarına rapor sunan Ukrayna Savunma Bakanı Hmara’nın hitabı öncesinde salondan çıkan Colby’nin ayrılışını ABD tarafı resmi olarak uçağa yetişme zorunluluğuyla açıkladı.

Toplantıda ABD’yi temsilen ülkenin NATO Daimi Temsilcisi Matthew Whitaker kaldı.

The Telegraph’a konuşan Almanya hükümeti kaynakları, Ukrayna’nın Rusya topraklarının derinliklerine düzenlediği saldırıları eleştiren ABD’li yetkilinin açıklamalarından “endişe” duyduklarını söyledi.

Alman kaynakların aktardığına göre Colby, bu taktiği “askeri değeri düşük” ve çatışmanın sonunu “yaklaştırmayan” bir yöntem diye nitelendirdi.

Gazeteye konuşan muhataplar, bu gelişme üzerine Donald Trump yönetiminin “Rusya’nın tarafına geçmesi” ihtimaline dair kaygılarını dile getirdi.

İngiliz gazetesine bilgi veren bir kaynak da sürece dair şu ifadeleri kullandı:

“Colby, Ramstein toplantısının halka açık bölümünde ABD’nin derinliklere yönelik saldırılara karşı olduğunu ve bunlarda hiçbir askeri fayda görmediğini söyledi. Toplantıya katılanların çoğu bu yorumlar karşısında şaşkınlık yaşadı.”

Elbridge Colby kimdir?

Cumhuriyetçi siyasetçi Colby, Nisan 2025’ten bu yana Pentagon’da politikadan sorumlu müsteşar yardımcılığı görevini yürütüyor ve Trump’ın ilk başkanlık döneminde de benzer bir görev üstlenmişti.

Kariyerinin başında ABD Dışişleri Bakanlığı ile ABD Ulusal İstihbarat Direktörlüğü Ofisinde çalışan Colby, 1970’li yıllarda Merkezi Haberalma Teşkilatına (CIA) başkanlık eden William Colby’nin torunu.

Pentagon’un bu yılın ocak ayında açıkladığı ve 46 yaşındaki Colby’nin başyazarı olduğu Ulusal Savunma Stratejisi, Rusya’yı “yönetilebilir bir tehdit” olarak tanımlarken ülkenin “büyük askeri ve endüstriyel güç rezervlerini” koruduğunu ve “ulusal kararlılık sergilediğini” öngörüyordu.

ABD’nin bu stratejisinin yazarları Ukrayna ile Avrupa’nın savunulması sorumluluğunu Avrupalı ortaklara yüklüyordu.

Pentagon’un temel çalışma alanları arasında Çin’in dizginlenmesini gösteren Colby’nin, geçmişte de ABD’nin bu ülkeyle rekabetini Ukrayna ve Ortadoğu hatlarına kıyasla öncelikli gördüğü biliniyor.

Mart ayında Kongre’de yeni stratejiye ilişkin düzenlenen oturumlarda konuşan Colby, belgenin “esnek realizm” ilkelerine yanıt verdiğini savunmuştu.

ABD’li yetkili o oturumda şöyle konuşmuştu:

“Bu, sıradan Amerikalıların somut çıkarlarını pratik ve gerçekçi bir şekilde ilerletme ve koruma girişimidir. Bu stratejinin merkezinde, belgede de açıkça ifade edildiği üzere ‘değerlendirme, ayıklama ve önceliklendirme’ yer almaktadır.”

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English