Filipinler hükümet harcamalarında yüzde 10 kesintiye gidiyor

İran savaşının etkisi derinleşirken stagflasyon uyarısında bulunan Devlet Başkanı Marcos, krizi hafifletmek için Filipinler hükümet harcamalarında yüzde 10 kesinti talimatı verdi.

Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr. pazartesi günü, İran savaşının ülke ekonomisi üzerindeki derinleşen etkisine ilişkin bugüne kadarki en sert uyarısını yaparken, hükümet kurumlarına harcamalarını en az yüzde 10, yani 4,8 milyar dolar azaltmaları talimatı verdiğini söyledi.

Bu ayın ilerleyen günlerinde Tokyo’ya yapacağı ziyaret öncesinde Japon medyasına verdiği mülakatta Marcos, ekonomik büyümenin yavaşladığı, ancak enflasyon ve işsizliğin yükseldiği stagflasyona atıfta bulunarak, “bu durumda mevcut olan tüm unsurları burada görebildiğini” söyledi. “Kontrol etmeye çalıştığımız şey bu” dedi.

Filipinler, enerji ihtiyacının çok büyük bölümünü ithal ediyor ve bölgedeki birçok emsalinin aksine yakıt fiyatlarını sübvanse etmiyor. Bunun sonucu olarak ülke, Hürmüz Boğazı’nın son 11 haftadır fiilen kapanmasının yol açtığı küresel enerji krizinden en ağır etkilenenlerden biri oldu.

Gayrisafi yurt içi hasıla, 2026’nın ilk çeyreğinde yıllıklandırılmış bazda yüzde 2,8 büyüdü; bu oran geçen yılın son çeyreğindeki yüzde 3,0’ün altındaydı. Enflasyon ise marttaki yüzde 4,1 seviyesinden nisanda yüzde 7,2’ye sıçradı.

Krizin etkisini hafifletmeye yardımcı olmak için Marcos, “şöyle bir talimat verdiğini” söyledi: “Herkesin … bakım, operasyon vb. harcamalarında yüzde 10’luk bir azalma görmemiz gerekiyor. Tüm devlet kurumları bu rakamı en az yüzde 10, hatta mümkünse daha fazla düşürmek zorunda.” Bütçe kesintileri için bir zaman çerçevesi belirtmedi.

Filipinler hükümetinin 2026 bütçesi 6,793 trilyon peso, yani 110 milyar dolar; bakım ve operasyonlar için ayrılan ödenek ise 2,98 trilyon peso olarak belirlendi. Mevcut döviz kuruyla, bu son tutarın yüzde 10’u 4,8 milyar dolara denk geliyor.

Marcos, Orta Doğu krizinin ekonomik etkilerine “enerji acil durumu” ilan ederek, toplu taşıma sektörüne sübvansiyon dağıtarak, gıda fiyatlarını istikrarlı tutarak ve maliyetleri azaltmak için kamu çalışanlarının çalışma haftasını kısaltarak yanıt verdi.

Hükümet, üreticiler ve imalatçılarla müzakere ederek gıda fiyatlarını yönetti. Ancak Marcos pazartesi günü, gıda üreticileri ve imalatçılarının “fiyatları artırmak için izin istediğini” söyledi; bununla birlikte herhangi bir ayrıntı açıklamadı.

HSBC kıdemli ASEAN ekonomisti Aris Dacanay, geçen hafta yayımladığı değerlendirmede, stagflasyonun Filipinler genelinde “şekillendiğini” söyledi. “Filipinler için — enerji şoku karşısında nispeten kırılgan bir ekonomi olması nedeniyle — ‘olumsuz’ senaryo gerçeklikle birleşiyor.”

Raporda HSBC, temel tahminlerini aşağı yönlü revize etti. Banka artık büyümenin 2026’da yüzde 3,4, 2027’de ise yüzde 4,6 olmasını bekliyor; önceki tahminler sırasıyla yüzde 4,6 ve yüzde 5,3’tü. Enflasyonun bu yıl yüzde 6,6’ya, gelecek yıl ise yüzde 4,4’e yükselmesi bekleniyor; bu, Filipinler merkez bankasının yıllık yüzde 2 ila yüzde 4 hedefinin oldukça üzerinde.

Kısa ve orta vadeli sıkıntılara rağmen Marcos, Filipinler ekonomisinin görünümü konusunda iyimserliğini korudu. Ekonominin önümüzdeki çeyreklerde, özellikle 2026’nın ikinci yarısında toparlanmasını beklediğini söyledi. Hükümetin ekonomi yöneticileri, ekonominin bu yıl yüzde 5 ila yüzde 6 aralığında büyümesini hedefliyor.