Filistin için 15 aylık takvim, Hamas’a silahsızlanma çağrısı

New York’ta düzenlenen “İki Devletli Çözüm Konferansı”nda yayımlanan bildiride, Filistin Devleti’nin kurulması için 15 aylık takvim belirlenirken Hamas’a silah bırakma ve yönetimi devretme çağrısı yapıldı.

Suudi Arabistan ve Fransa’nın öncülük ettiği New York’ta düzenlenen “İki Devletli Çözüm Konferansı”na katılan ülkeler, İsrail-Filistin çatışmasının iki devletli çözüm temelinde sona erdirilmesi gerektiği konusunda uzlaştı. Konferans sonunda yayımlanan yedi sayfalık taslak bildirgede, Filistin Devleti’nin kurulması için 15 aylık bir takvim belirlendi.

Birleşmiş Milletler ev sahipliğinde Suudi Arabistan ve Fransa’nın ortaklaşa düzenlediği konferansa ABD ve İsrail katılmadı. On yıllardır süren çatışmayı ele alan bildiride, savaş, işgal ve zorla yerinden etmenin barış getirmeyeceği vurgulandı; çözümün, bağımsız bir Filistin Devleti’nin İsrail ile yan yana, barış içinde yaşamasından geçtiği ifade edildi.

Katılımcı ülkeler, iki devletli çözümün uygulanması için somut ve zaman sınırlı adımlar atma taahhüdü verirken, Filistin Devleti’nin 15 ay içinde kurulmasını öngören bir takvim üzerinde uzlaştı. Bildiride, hem İsrailliler hem de Filistinliler için yaşanabilir bir gelecek inşa edilmesinin önemi vurgulandı; aksi hâlde çatışmanın daha da derinleşeceği uyarısı yapıldı. İsrail’e de iki devletli çözümü açıkça destekleme çağrısında bulunuldu.

Gazze’de ateşkes ve yeniden yapılanma çağrısı

Bildiride, Filistinlilerin zorla yerinden edilmesinin reddedildiği ve İsrail’in Filistinlilere yönelik şiddet ve kışkırtıcı söylemlerine son vermesi gerektiği belirtildi. Gazze’deki savaşın derhal sona erdirilmesi istenirken, taraflar ortak önlemler konusunda uzlaşmaya vardı.

Hamas’ın elindeki tüm rehineleri serbest bırakması ve Gazze’deki yönetimini sona erdirmesi gerektiği vurgulandı. 7 Ekim 2023’teki Hamas saldırıları ve İsrail’in sivillere yönelik askeri operasyonları kınanırken, rehin almanın uluslararası hukuka aykırı olduğu hatırlatıldı.

Gazze’ye yönelik insani yardımların kesintisiz ulaştırılması çağrısının da yer aldığı bildiride, Gazze’nin yeniden inşası için özel bir uluslararası fon oluşturulması ve Birleşmiş Milletler ile diğer kuruluşların kaynak sağlaması gerektiği kaydedildi.

Geçici geçiş komitesi ve istikrar misyonu

Gazze’nin yeniden inşası sürecinde Filistin Yönetimi çatısı altında bir geçiş komitesi kurulması önerildi. Ayrıca çatışmaların sona ermesinin ardından Gazze’de istikrarın sağlanması için, BM himayesinde, geçici bir uluslararası istikrar misyonunun konuşlandırılması gerektiği belirtildi.

Birleşmiş Milletler Filistinli Mültecilere Yardım Ajansı’nın (UNRWA) mevcut süreçte vazgeçilmez bir rol oynadığı vurgulandı. Bildiride, mülteci krizine adil bir çözüm bulunmasının ardından UNRWA’nın hizmetlerini Filistin Yönetimi’ne devredeceği ifade edildi.

Hamas’a silahsızlanma çağrısı

Bildiride, tek bir devlet yapısı ve tek bir silahlı gücün Filistin Yönetimi altında toplanması ilkesi desteklenerek, Hamas’a tüm silahlarını bırakması ve bunları Filistin güvenlik güçlerine devretmesi çağrısı yapıldı.

Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın, bir yıl içinde genel seçim yapılacağına dair taahhüdü memnuniyetle karşılandı. Gazze’nin Filistin Devleti’nin ayrılmaz bir parçası olduğu ve Batı Şeria ile birleşmesi gerektiği de vurgulandı.

Fransa: “Arap ülkeleri ilk kez Hamas’ı açıkça kınıyor”

Konferansın eş başkanlığını yürüten Fransa, yayımlanan bildiriyi “tarihi ve benzeri görülmemiş” olarak nitelendirdi. Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, “İlk kez Arap ülkeleri ve bölge devletleri Hamas’ı ve 7 Ekim saldırılarını açıkça kınıyor, Hamas’ın silahsızlandırılmasını ve Filistin yönetiminden dışlanmasını istiyor. Ayrıca İsrail ile ilişkileri normalleştirme niyetlerini açık şekilde ifade ediyorlar,” dedi.

Filistin’i tanıma eğilimi güçleniyor

Öte yandan Haaretz’in haberine göre, daha önce Filistin Devleti’ni tanımamış bazı Batılı ülkeler, eylül ayında New York’ta düzenlenecek BM Genel Kurulu öncesinde bu yönde adım atmayı olumlu değerlendirdiklerini açıkladı. Avustralya, Kanada, Finlandiya, Yeni Zelanda, Portekiz, Andorra ve San Marino dışişleri bakanları tarafından yayımlanan ortak açıklamada, Filistin’in tanınmasının “iki devletli çözüme giden yolda temel bir adım” olduğu vurgulandı.

Daha önce Filistin’i tanımış olan İzlanda, İrlanda ve İspanya’nın dışişleri bakanları da açıklamaya imza attı. Malta Başbakanı Robert Abela da ülkesinin eylül ayında Filistin’i tanıyacağını duyurmuştu.

İngiltere Dışişleri Bakanı David Lammy, İsrail’in Gazze’de ateşkes ilan etmemesi ve yardım girişine izin vermemesi hâlinde, İngiltere’nin de Filistin’i tanımaya hazır olduğunu açıkladı. Geçtiğimiz hafta Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da eylül ayında BM Genel Kurulu’nda Filistin Devleti’ni tanıma kararını resmen ilan edeceğini söylemişti.