Fransa, Türkiye’ye SAMP/T satışına yeşil ışık yaktı

Fransa, yıllarca süren muhalefetin ardından, Fransız-İtalyan ortak yapımı SAMP/T hava savunma sisteminin Türkiye’ye satılmasına açık bir tutum sergiliyor.

Reuters’a konuşan kaynaklar, bu tutum değişikliğinin, bu hafta Türkiye’de düzenlenecek NATO zirvesi öncesinde 25 Haziran’da düzenlenen zirve sırasında Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile İtalya Başbakanı Giorgia Meloni arasında yapılan görüşmelerin ardından gerçekleştiğini belirtti.

Reuters bunlara rağmen müzakerelerin henüz erken bir aşamada olduğunu söyledi. Görüşmelerden haberdar olan bir kaynak, “Eskiden açıkça bir şeffaflık eksikliği vardı, şimdi ise şeffaflık var,” dedi.

Öte yandan Fransa cumhurbaşkanlığı, Reuters haberinde “önemli yanlışlıklar” olduğunu belirterek bu bilgileri doğrulamadığını söyledi.

Elysee Sarayı, haberde hangi yanlışlıklar olduğu konusunda bir açıklama yapmadı ve bunları açıklamayı reddetti.

Kaynaklar, Paris’in daha önce ilerlemeyi engelleyen bazı siyasi çekinceleri bir kenara bıraktığını ama tereddütlerin devam ettiğini belirtti.

Türkiye, Fransa ve İtalya, 2017 ile 2018 yılları arasında olası bir uzun menzilli hava savunma programı kapsamında, ortak geliştirme ve ortak üretim çalışmalarını da içeren bir işbirliği başlatmıştı.

Fakat proje, Suriye, Libya ve Yunanistan ile Kıbrıs’ın da dahil olduğu Doğu Akdeniz’deki anlaşmazlıklar nedeniyle Paris ile Ankara arasındaki ilişkilerin bozulmasıyla durma noktasına geldi.

“Mamba” olarak da bilinen SAMP/T, MBDA Fransa, MBDA İtalya ve Thales şirketlerini bir araya getiren Fransız-İtalyan Eurosam konsorsiyumu tarafından üretiliyor.

Sistem, aynı anda düzinelerce hedefi takip edebilir, birden fazla tehdidi aynı anda önleyebilir ve balistik füzeleri önleyebildiğini iddia eden tek Avrupa yapımı sistem.

Genellikle ABD’nin Patriot sistemine en yakın Avrupa muadili olarak tanımlanan bu sistemin verimliliği konusunda analistler arasında görüş ayrılığı bulunuyor.

Analistler, sistemin yıllar boyunca hiçbir savaşta kullanılmamış olmasına dikkat çekiyor.

Türkiye, planladığı “Çelik Kubbe” adlı entegre hava ve füze savunma ağının bir parçası olarak bu sistemi edinmeye çalışıyor.

Bir kaynak, Meloni ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 3 Temmuz’da yapılan bir telefon görüşmesi sırasında bu konuyu ele aldıklarını da ekledi.

Savunma Bakanı Yaşar Güler, haziran ayında Reuters’a verdiği demeçte, Ankara’nın ABD’nin Patriot ve SAMP/T sistemlerini de içeren seçenekleri değerlendirdiğini ve teknoloji transferi ile ortak üretimi içeren işbirliğine açık olduğunu belirtmişti.

Bir Türk yetkili, Doğu Akdeniz’deki gerginlikler ve Avrupa Birliği’nin yaptırımları nedeniyle sürecin 2020’den beri ilerleyemediğini belirtti.

Yetkili, “Şu anda, bu sürecin ilerlemesi için üç tarafın da (Türkiye, İtalya, Fransa) siyasi iradesi var gibi görünüyor,” dedi.

Paris ve Roma dışında, bu sistem yalnızca Singapur’a ihraç edildi. Fakat son yıllarda Ukrayna’ya devredilmiş ve Fransa, bu yıl Birleşik Arap Emirlikleri’nin İran’ın füze saldırılarına karşı kendini savunmasına yardımcı olmak amacıyla bu sistemi konuşlandırmıştı.

İtalya, NATO savunma planlamasının bir parçası olarak haziran ortasında bu sistemi Türkiye’ye gönderdi.

Herhangi bir anlaşma, muhtemelen Fransız ve İtalyan ordularına dağıtılmakta olan sistemin yeni nesli etrafında şekillenecek.

Yetkililer, Erdoğan ve Macron’un NATO zirvesi kapsamında ikili meseleleri görüşmek üzere bir toplantı yapacaklarını belirtti.

Erdoğan, 2025 yılında Lahey’de düzenlenen NATO zirvesinde, ikili ilişkilerin yumuşamasının ardından Macron’u muhalefetinden vazgeçmeye ikna etmeye çalışmıştı.

İki kaynak, olası bir satış konusunda Fransa’nın Yunanistan ve Güney Kıbrıs’ı yatıştırması gerekeceği konusunda uyarıda bulundu.

Fransa, her iki ülkeyle de stratejik savunma anlaşmaları imzalamıştı.

Yıllardır Türk yetkililer, hem özel hem de kamuoyu önünde Fransa’yı bu programın önündeki başlıca siyasi engel olarak görüyordu.

İtalya ise, savunma sanayisi işbirliğini derinleştirmek amacıyla SAMP/T sistemini Türkiye ile paylaşmaktan uzun süredir yanaydı.

Bölgesel istikrarsızlık ortamında Ankara’nın füze savunma kapasitesini güçlendirme çabalarını yoğunlaştırması ve NATO müttefiklerinin savunma işbirliği ile kapasite ihtiyaçlarını yeniden değerlendirmesi üzerine, geçtiğimiz yıl bu konuda yeniden bir ivme kazandı.

Kaynaklar, Fransa’nın bu yeni açık tutumunun bir satış onayı olarak yorumlanmaması gerektiğini belirtti.

SETA’da savunma ve güvenlik araştırmacısı olarak görev yapan Murat Aslan, “Bu sadece bir başlangıç. Fransa’nın satışı kabul etmesi halinde önümüzde uzun bir yol var,” dedi.