Diplomasi
G7, AB’yi Rusya ile varlık savaşına itiyor
G7 ülkeleri, küresel Güney’in önde gelen ülkelerinden davetli liderlerin katılımıyla İtalya’da gerçekleştirilecek yıllık zirvenin hazırlıklarını tamamlıyor.
Zirve öncesinde ABD Başkanı Joe Biden ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Rusya’nın dondurulan varlıklarından elde edilen kârın Ukrayna’nın askeri ihtiyaçları için kullanılması konusunda G7 bünyesindeki anlaşmazlıkları giderdi.
Zirvenin sonunda G7’nin Kiev’e Rusya’nın varlıklarından elde edilen geliri teminat göstererek 50 milyar dolarlık bir krediyi onaylaması bekleniyor.
Söz konusu karar, Rusya’nın varlıklarına el konulması ve Avrupalı ülkelerin varlıklarına misilleme olarak el konulması yönünde atılacak ilk adım olabileceğinden, yaptırım savaşında Batı için en zor karar olacak.
13-15 Haziran tarihleri arasında İtalya’nın Savelletri bölgesindeki Borgo Egnazia otelinde düzenlenecek olan zirve, G7’nin Batı demokrasilerinin kapalı elit kulübünün ötesine geçme girişimi olacak.
Meloni’nin iddialı hedefi
İtalya’nın Kardeşleri partisinin Avrupa Parlamentosu seçimlerindeki başarısından cesaret alan İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, forumun ev sahibi İtalyan hükümetinin muhataplarının iddialı hedefini, Reuters ajansına şöyle açıkladı: “Yediler Grubu, temel ilkeler ve değerler konusunda ortak görüşleri paylaşan ülkeleri bir araya getirir, ancak zapt edilemez bir kale değildir ve kendisini dünyaya açmaya çalışır.”
Meloni’nin ABD, İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Kanada ve Japonya’yı bir araya getiren G7’nin ‘ufkunun ötesine geçme’ arzusunu teyit eden bir diğer husus da zirveye davet edilen Batılı olmayan liderlerin alışılmadık uzunluktaki listesiydi.
Küresel Güney liderleri de katılacak
Toplantıya Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy’in yanı sıra Hindistan, Brezilya, Güney Afrika, Türkiye, Suudi Arabistan, Arjantin, Cezayir, Kenya ve Moritanya liderlerinin de katılması bekleniyor.
Zirvede, Batı kulübünün konukları jeopolitik bir drama, yani G7 liderlerinin Rusya’nın dondurulan varlıklarından elde edilen kaâr paylarını Ukrayna’nın askeri ihtiyaçları için kullanma girişimine tanıklık edecek.
Bir dizi nedenden ötürü bu karar, tüm yaptırım savaşı boyunca Batı için en zor karar olabilir.
Rusya üzerindeki baskının artırılması gerektiği yönünde Batı’da var olan fikir birliğine rağmen, Rusya’nın dondurulmuş varlıklarının gelirleriyle Kiev’e 50 milyar dolarlık bir kredi verilmesinin düşünülmesi yoluyla başka bir tabunun yıkılması önerisi, Washington’un Avrupalı ortakları arasında heyecan uyandırmadı.
AB ülkelerinin bu konudaki isteksizliklerinin nedeni, bu kez yaptırımların onları uygulamaya cesaret edenlere zarar verebileceği korkusuydu. Rusya’nın Ukrayna’ya dönük askeri müdahalesinin başlamasından sonra AB, Kanada, ABD ve Japonya, Rusya’nın yaklaşık 300 milyar dolar değerindeki varlığını dondurdu. Ancak bu varlıkların sadece küçük bir kısmı, yaklaşık 5 ila 6 milyar doları ABD’de, 210 milyar dolar ise Avrupa’da tutuluyor.
Hesap Avrupa’ya kesiliyor
Dolayısıyla, Rusya’nın varlıklarından elde edilen gelirlerin kullanılması girişimi Amerika tarafından başlatılmış olsa da, bunun sonuçlarını karşılaması istenen esas olarak Avrupa.
ABD ve müttefiklerinin bu adımı atıp atmaması gerektiği konusundaki tartışma, Başkan Joe Biden yönetiminin G7 içindeki Avrupalı ortaklarını Washington’un önerisini desteklemeye ikna etmeyi önemli bir maliyetle başardığı son haftalarda yoğun bir perde arkası pazarlığına konu oldu.
Financial Times (FT) gazetesinin 20 Mayıs tarihli haberine göre Washington’un planı, G7 zirvesinde Rusya’nın dondurulan varlıklarından elde edilecek gelir karşılığında Kiev’e bu yaz 50 milyar dolar kredi verilmesi konusunda anlaşmaya varmak.
Gazetenin kaynaklarına göre başlangıçta tüm G7 üyeleri bunu kabul etmeye hazır değildi. Özellikle Almanya, İtalya, Fransa ve Japonya karşı çıktı.
Ancak, toplantı sonunda kabul edilecek ortak bildiriye Rusya’nın varlıklarından elde edilen gelirlerin kullanımına ilişkin bir hüküm eklenmesi konusunda ısrarını sürdüren Washington’un baskısıyla tutumları değişmeye başladı.
Batı basınında çelişkili haberler
Dünyanın önde gelen medya kuruluşlarının bu konudaki çelişkili haberleri, ABD ve müttefikleri arasındaki müzakerelerin bu kez ne kadar zor geçtiğinin bir kanıtı.
Geçtiğimiz cuma günü Reuters, bir Alman yetkiliye dayandırdığı haberinde, ‘Rusya’nın varlıklarından elde edilen gelirlerin kullanımına ilişkin bir anlaşmanın olası olmadığını’ bildirdi.
Aynı gün Politico, ABD yönetiminden iki üst düzey yetkiliye dayanarak, G7 ülkelerinin ABD’nin planını onaylamasının Macron tarafından engellenebileceğini yazdı. Haberde, “Macron’un planla ilgili endişeleri var ve geriye kalan tek muhalif olarak görülüyor,” denildi.
Geçtiğimiz cumartesi günü Paris’te bir araya gelmelerinden bir gün sonra ABD ve Fransa liderleri, ortak bir açıklama yaparak Washington’un planını uygulamaya hazır olduklarını yinelediler.
Macron, Biden ile birlikte düzenlediği basın toplantısında “G7 zirvesinin Ukrayna’ya 50 milyar dolar yardım sağlama taahhüdünü yeniden teyit edeceğini umuyoruz,” dedi. Başkan Biden, ABD’ye gitmeden önce gazetecilerin Fransız lideri ABD planına itirazlarını geri çekmeye ikna edip edemediği sorusuna olumlu yanıt verdi.
Ancak CNN, pazartesi günü, G7 ülkeleri henüz bir uzlaşmaya varamadığı için ABD’li yetkililerin planın ‘en hassas mali detayları’ üzerinde anlaşmaya çalıştığını bildirdi. Kanalın kaynaklarına göre, G7 yetkilileri hala ‘planın tam şeklini ve bu varlıkların geri ödeme garantilerini’ tartışıyor.
Zaharova: Misilleme niteliğinde siyasi ve ekonomik tedbirlerden oluşan bir cephaneliğimiz var
Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, St. Petersburg Uluslararası Ekonomi Forumu’nda Moskova’nın tepkisine dair “Aslında, Rusya’nın varlıklarına teminat statüsü verilmesi planlanıyor; bu varlıkların gelecekteki kârı sadece Batılılar tarafından anında el konulmakla kalmayacak, aynı zamanda Rusya’ya yönelik bir sonraki askeri maceralar için de harcanacak. Doğal olarak, düzenli olarak yaptığımız gibi, bu tür adımlara uygun bir yanıt vereceğiz. Rusya’nın varlıklarına el koymaya çalışanlara karşı misilleme niteliğinde siyasi ve ekonomik tedbirlerden oluşan bir cephaneliğimiz var,” dedi.
Zahrova, Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Rusya’daki Amerikan varlıklarına el konularak ABD’deki varlıklara el konulması durumunda zararın tazmin edilmesi prosedürüne ilişkin kararnamesini anımsattı.
Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Aleksandr Pankin ise, RİA Novosti‘ye yaptığı açıklamada ‘G7 ülkelerinin kendi mevzuatlarına uygun olarak Rusya’nın varlıklarını çalmalarını engelleyen bazı yasal nüanslar ve hususlar olduğunu’ söyledi.
‘Avrupa, Moskova’nın acı verici misilleme tedbirlerini tetikleyecek bir hamleye zorlanıyor’
Rusya Uluslararası İlişkiler Konseyi (RIAC) Araştırma Direktörü Andrey Kortunov, “Rusya’nın varlıklarından elde edilen gelirin Ukrayna’nın ihtiyaçları için kullanılması kararının alınmasındaki zorluklar, böyle bir kararın hiçbir getirisinin görülememesinden kaynaklanırken, siyasi, ekonomik ve imaj maliyetleri çok fazla ve çok ciddi görünüyor,” ifadelerini kullandı.
Kommersant gazetesine konuşan Kortunov, şunları söyledi: “Öncelikle, G7’nin AB’nin kararları üzerinde hiçbir yetkisi yok ve 27 üyesi arasında kesinlikle muhalifler olacak. Dolayısıyla AB içinde bu konuda bir uzlaşı olmayacaktır. İkinci olarak Avrupa, Moskova’nın Avrupalıların mülklerine el koyması da dahil olmak üzere acı verici misilleme tedbirlerini tetikleyecek bir hamleye zorlanıyor. Üçüncüsü, uluslararası hukuku ihlal etmeye istekli olduğunu göstermek, Avrupa kurumlarına olan güveni sarsacak bir emsal teşkil edecektir. Diğer ülkelere Rusya’nın bir istisna olduğunu ve böyle bir uygulamanın bir gün Hindistan, Türkiye veya başka bir devlete karşı kullanılmayacağını açıklamak imkansız olacaktır. Dördüncü ve son olarak, böyle bir tedbirin kabul edilmesi halinde, Batı’nın gücünün üzerine inşa edildiği küresel finans sisteminin yıkılması yönünde kararlı bir adım atılmış olacaktır. Aynı zamanda bu planın uygulanmasının özel harekatın gidişatı üzerinde hiçbir etkisi olmayacaktır.”
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel petrol piyasasının 2026’nın son çeyreğinde yeniden arz fazlasına geçeceğini ve 2027’de bu fazlanın büyüyeceğini öngörüyor. Ekimde günlük 105,4 milyon varile çıkan arzın, yıl genelinde günlük 102,3 milyon varile gerilemesi beklenen talebi aştığı kaydedildi.
Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) kasım ayı raporuna göre küresel petrol piyasası, 2026’nın dördüncü çeyreği sonunda yeniden arz fazlası verecek.
Basra Körfezi ülkelerinden yapılan sevkiyatlar talepten daha hızlı toparlanıyor.
İran’daki savaşın başlamasından bu yana ilk kez ekim ayında arz, tüketimin üzerine çıktı.
Ajans, 2027’de arz fazlasının daha da büyüyeceğini öngörüyor.
Küresel arz artarken talep geriliyor
Ekim ayında küresel petrol arzı eylüle kıyasla günlük 2,3 milyon varil artarak 105,4 milyon varile ulaştı.
Arzda ağustostan bu yana kaydedilen toplam artış ise günlük 5,3 milyon varil oldu.
Buna rağmen IEA, 2026 yılı genelinde küresel petrol talebinin 2025’e göre günlük 2,7 milyon varil azalarak 102,3 milyon varile gerilemesini bekliyor.
Basra Körfezi ülkelerinden petrol ürünleri ile sıvılaştırılmış hidrokarbon gazları (LPG) sevkiyatındaki aksaklıklar ve yüksek akaryakıt fiyatları tüketimi baskılıyor.
Ajansın tahminine göre 2027’de talep günlük 2 milyon varil yükselirken, arz günlük 6,6 milyon varil artışla 108,1 milyon varile çıkacak.
Tüketimdeki artışın yaklaşık yüzde 80’ini sıvılaştırılmış hidrokarbon gazları, etan ve nafta gibi petrokimya hammaddeleri karşılayacak.
Yüksek fiyatlar, elektrikli araçların yaygınlaşması ve araçların yakıt verimliliğinin artması nedeniyle otomobil yakıtı talebindeki toparlanma sınırlı kalacak.
Denizdeki stoklar artarken fiyatlar geriledi
IEA’nın takip ettiği küresel petrol stokları hazirandan bu yana ilk kez ekimde 52 milyon varil yükseldi.
Tankerlerdeki petrol miktarı 86 milyon varil artarken, kara depolarındaki stoklar düşüşünü sürdürerek en az 2016’dan bu yana en düşük seviyesinde kaldı.
Sevkiyatlardaki toparlanmayla birlikte Kuzey Denizi petrolü North Sea Dated’in varil fiyatı, ekim başındaki 136 dolarlık zirveden raporun hazırlandığı tarihte yüzde 32 düşüşle 93 dolara indi.
Diğer taraftan IEA, gemilere yönelik süren saldırıların taşımacılık güvenliğini tehdit ettiği ve sevkiyatların toparlanmasını sekteye uğratabileceği uyarısında bulundu.
Axios’un Ukraynalı bir askeri kaynağa dayandırdığı habere göre, Starlink’in askeri versiyonu Starshield’de üç gündür yaşanan kısıtlamalar nedeniyle cephedeki görevlerin tamamı başarısız oluyor. Saatte 160 kilometrenin üzerinde uçan insansız hava araçlarının bağlantısı kesiliyor.
Ukrayna’nın, Starlink uydu internet sisteminin askeri versiyonu Starshield’in çalışmasında üst üste üçüncü gündür kısıtlamalarla karşılaştığı bildirildi.
Axios’un Ukraynalı bir askeri kaynağa dayandırdığı haberine göre, kısıtlamalar cephedeki görevleri tamamen aksatıyor.
Durumu aktaran kaynak, “İlk gün yüzde 10, ikinci gün yüzde 50 kısıtlama vardı, bugün ise kısıtlamalar nedeniyle görevlerin yüzde 100’ü başarısız oluyor” dedi.
Ukrayna’nın Washington Geçici Maslahatgüzarı Denis Sennik de insansız hava araçlarının (İHA) saatte 160 kilometrenin üzerinde bir hızla uçtuğunda bağlantısının kesildiğini anlattı.
Sennik, “Şu anda SpaceX veya Pentagon’dan bir açıklamamız yok” diye konuştu.
SpaceX kısıtlama iddialarını reddetti
Starlink ve askeri versiyonunun sahibi olan SpaceX ise kısıtlama getirildiği yönündeki haberleri yalanladı.
Şirketin temsilcisi, “Bu doğru değil. Hiçbir değişiklik olmadı” ifadesini kullandı.
Uydu internetinin yavaşladığını ilk olarak bir gün önce Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy duyurmuştu.
Zelenskiy, kısıtlamaların tüm cephe hattı boyunca ve Rusya ordusunun kontrolündeki topraklarda uygulandığını belirterek, kısıtlamaların ordunun Rus jet İHA’larını önleme kapasitesini etkilediğini vurgulamıştı.
Ukrayna lideri bu açıklamayı, ABD Başkanı’nın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner’in Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yapacağı görüşme öncesinde yaptı.
Ukraynalı Fire Point, Starshield kısıtlamalarını aşacak yöntem buldu
Ekim ayında da benzer hız kısıtlamaları yaşanmıştı
Ukrayna ordusu, ekim ortasında da Starlink’in askeri versiyonunun çalışmasında ilk kez sorunlar yaşadığını bildirmiş, uydu internetinin saatte 130 ila 160 kilometre hızdaki İHA’larda devre dışı kaldığını aktarmıştı.
O dönemde de Ukrayna İHA’larının kullanımı kısıtlanmış ve bir dizi operasyon aksamıştı.
Zelenskiy, o süreçte askerlerin yaklaşık 2 bin önleme İHA’sını fırlatamadığını kaydetmişti.
The Economist ise uydu internetini yavaşlatma talimatını SpaceX’in başındaki isim Elon Musk’ın, Ukrayna’nın Rus petrol rafinerilerine düzenlediği saldırılar nedeniyle verdiğini yazmıştı.
ABD Başkanı Donald Trump, kendisinin veya Musk’ın Ukrayna’nın Starlink’e erişimini kısıtladığını yalanlamıştı.
Musk daha sonra Kiev’i hizmeti saldırı amaçlı kullanmakla suçlamış ancak Starshield’in ABD hükümetinin kontrolünde olduğunu vurgulamıştı.
Trump, 22 Ekim’de SpaceX’in Kiev’in Starlink’e tam erişimini yeniden sağladığını bildirmişti.
O dönem Rus petrol rafinerilerine saldırı düzenlemeyen Ukrayna, ekim sonunda düzenli saldırılara geri dönerek son iki haftada en az 9 tesisi vurdu.
ABD’de Demokratlar Ukrayna’daki Starshield kesintisi için delil topluyor
Türk Donanmasına ait bir fırkateyn, Akdeniz’den geçecek elektrik kablo bağlantısı için araştırma yapan Fransız bayraklı “Abeille Marengo” gemisine telsiz yoluyla uyarıda bulundu.
Kathimerini’de yer alan habere göre TCG Gökova, “onay” gerekliliğine ilişkin Türkiye’nin Navtex bildirimini yineleyen bir mesaj iletti.
Mesajda, Türk makamları tarafından verilen herhangi bir lisansa atıfta bulunulmadı.
Haber göre Yunan Donanması’na ait Limnos fırkateyni hemen yanıt verdi.
Yunanistan’a göre Abeille Marengo, Yunan makamları tarafından verilen izin kapsamında ve Yunan Navtex bildirisine uygun olarak faaliyetlerine normal şekilde devam ediyor.
Kathimerini’nin daha önceki iddiasına göre, uluslararası sularda yürütülen Yunanistan-Kıbrıs Büyük Deniz Bağlantısı (GSI) elektrik hattı araştırmaları, projenin güzergâhının büyük bir kısmıyla örtüşüyor.
Bu da, araştırma gemisinin, sınırları belirlenmiş Yunan münhasır ekonomik bölgesi (MEB) içindeki planlanan güzergâh boyunca tüm yolculuğu boyunca izleneceği anlamına geliyor.
Öngörülen ana senaryo, yakındaki bir Türk gemisinden Abeille Marengo’nun köprüsüne bir telsiz çağrısı yapılmasıydı.
Hoparlör anonsu şeklinde iletilen bu mesajda, Türk gemisi araştırma gemisini görünüşte hoş karşılarken, faaliyetlerinin “Türk kıta sahanlığı” içinde gerçekleştiğini iddia edecekti.
Türk-Libya mutabakatında ve Türk kıta sahanlığının iddia edilen “dış sınırlarını” belirleyen Birleşmiş Milletler’e gönderilen mektupta da yansıtıldığı üzere, Ankara’nın yorumuna göre geminin rotasının büyük bir kısmı Türk yargı yetkisi sınırları içinde yer alıyor.
Geçmişte de başka operasyonlar sırasında benzer olaylar yaşanmıştı. Ortadoğu’yu Avrupa’ya bağlamayı amaçlayan bir fiber optik kablo projesi olan Doğu-Akdeniz Koridoru (EMC) araştırmaları sırasında da aynı yaklaşım sergilenmişti.
Temel fark, EMC durumunda Türkiye’den de izin istenmiş olmasıyken, GSI projesi için Ankara’ya sadece bir diplomatik nota yoluyla bildirimde bulunulmuş olması.
Atina, Yunan deniz varlığının Türk varlığına denk olacağına karar vermiş durumda. Diğer bir deyişle, bölgeye bir Türk Donanması fırkateyni veya sahil güvenlik gemisi konuşlandırılırsa, Yunanistan da buna denk kapasitede bir birim gönderecek.
Öte yandan başka bir Kathimerini haberinde, Türkiye ile gerginliklerin, Ankara’nın bölgeye ilişkin iddialarını tekrarlayan bir telsiz yayınıyla sınırlı kalması nedeniyle, Fransız bayraklı gemi Kasos adasının güneyinde herhangi bir engelle karşılaşmadan araştırma çalışmalarına başladı.
Habere göre Türk tarafından gelen radyo iletişimi, “hafif bir taciz” olarak değerlendirildi ve beklenen bir durumdu. Türk kuvvetleri, gemiden kimliğini ve amacını belirtmesini talep eden tekrarlı uyarılar, yani “hailing” olarak bilinen uygulamaya kadar işleri tırmandırmadı.
Atina’daki Yunan yetkililer, araştırmaların önümüzdeki günlerde sorunsuz bir şekilde devam edeceğini öngörürken, 2024 yılına kadar uzanan projenin önceki aşamalarının ani aksaklıklar olasılığını gündeme getirmiş olması nedeniyle temkinli davranmaya devam ettiler.
Anket: Avrupalıların yüzde 71’i AB’nin kendi ordusunu kurmasını istiyor
Merz’e silahlanma borçlanmalarını sınırlandırma çağrısı
AP’de AfD’li milletvekilinin dokunulmazlığının kaldırılması istendi
Japonya’nın savunma bütçesi F-35 ve füze alımını yarıya indirebilir
IEA küresel petrol piyasasında yeniden arz fazlası öngörüyor
Amerika1 hafta önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Asya2 hafta önceÇin Komünist Partisi’nden ‘demir şapkalı prenslere’ tasfiye uyarısı
Dünya Basını2 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Fransa’da asıl tehdit Rusya değil Macron yönetimidir
Asya2 hafta önceBangladeş’te konfeksiyon işçilerinin ücret isyanı
Dünya Basını2 hafta önceABD’ye “gözünü Türk dünyasına dikme” çağrısı
Ortadoğu2 hafta önceBAE, Hürmüz’ü baypas eden yeni hattan petrol ihracatına başlayacak
Asya2 hafta önce6,3 milyar dolarlık Binance vurgunundan “Kuzey Koreli hackerlar” sorumlu iddiası
Dünya Basını2 hafta önceDemokrasi namına: AB’nin iç düşmana karşı savaşı
