Google, 2,5 trilyon dolarlık parçalanmadan kurtuldu

Bir federal yargıç, çevrimiçi arama ve reklam pazarlarını tekelleştirdiği gerekçesiyle Google şirketini bölmeyi reddetti ve şirketin gücünü sınırlamak için daha mütevazı kısıtlamalar getirdi.

ABD hükümeti ile dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinden birini karşı karşıya getiren ve yakından takip edilen antitröst davasında, Bölge Yargıcı Amit Mehta Salı günü Adalet Bakanlığının (DOJ) Google’ı Chrome tarayıcısını ve Android ürünlerini ayırmaya zorlama talebini reddetti.

Öte yandan Mehta, Google’ın rakiplerinin pazarda yer edinmesine izin vermesi gerektiği konusunda hükümetle aynı fikirde ve şirkete daha sınırlı değişiklikler yapmasını emretti.

Google artık arama verilerinin bir kısmını rakipleriyle paylaşmak zorunda ve yapay zeka dahil ürünlerini mobil cihazlarda “varsayılan araçlar” haline getiren anlaşmalar yapması yasaklandı.

Mehta’nın görüşü, 2000’lerin başında bir federal yargıcın Microsoft’u bölme girişiminin başarısız olmasından bu yana, Büyük Teknoloji şirketlerinin iş yapma uygulamalarıyla ilgili en önemli antitröst kararı olarak kabul ediliyor.

Hukuk uzmanları, Google’ın bu kararı temyiz edeceğini ve kararın Yüksek Mahkeme tarafından incelenmeye hazır olabileceğini tahmin ediyor. Google salı günü, Mehta’nın görüşünden endişe duyduğunu ve kararı incelediğini açıkladı.

Trump’ın ilk yönetimi döneminde başlayan dava Meta, Amazon ve Apple dahil olmak üzere işlerinin bölünme riskiyle karşı karşıya olan diğer teknoloji şirketleri için bir umut ışığı sunuyor.

Bu karar, Google’ın bu yıl karşı karşıya kaldığı iki büyük antitröst davasından ilkiydi. Adalet Bakanlığı tarafından açılan diğer davada ise, reklam teknolojisi işinin bölünme riskiyle karşı karşıya.

Teknoloji sektörü, özellikle de şu anda dijital ekonomiyi yöneten ve dünyanın en değerli şirketleri olan bir avuç dev, hem Trump hem de Başkan Joe Biden döneminde bir dizi antitröst baskısıyla karşı karşıya kaldı.

Avrupa Birliği de, ABD’nin “aşırı müdahaleci olmayan” bir yaklaşımla yarattığı ve desteklediği bir sektörü düzenlemek için güçlü çevrimiçi antitröst kurallarını kullanarak devreye girmeye çalıştı.

Fakat her iki hükümetin de bu konuyu ne kadar güçlü bir şekilde takip etmeye devam edeceği belirsiz. Teknoloji CEO’ları, Trump’ın ikinci döneminde ABD projelerine yatırım yapma ve göreve başlama fonuna bağış yapma sözü vererek ona yaklaşmaya çalışıyorlar.

Başsavcı Pam Bondi salı günü Yargıç Mehta’nın görüşünü överek, yönetimin “şirketleri tekelci uygulamalardan sorumlu tutmak için yasal çabalarını sürdüreceğini” söyledi.

Avrupa’da Google, arama sonuçlarına çevrimiçi reklam yerleştirme uygulamaları nedeniyle alacağı cezada son anda bir erteleme aldı.

AB Ticaret Komiseri Maroš Šefčovič’in cezayı ertelemek için yaptığı müdahale, Trump’ın Amerikan şirketlerine ayrımcılık yaptığını söylediği ülkelere çip ve diğer teknoloji satışını engellemekle tehdit ettiği bir dönemde geldi.

En büyük teknoloji şirketlerini hedef alan birçok davanın üzerinde, Google gibi tüketicilere hizmetlerini ücretsiz sunan yeni tür işletmelere uzun süredir yürürlükte olan antitröst yasasının nasıl uygulanacağı sorusu duruyor.

George W. Bush yönetiminin sonunda Federal Ticaret Komisyonu (FTC) başkanlığını yapan George Mason Üniversitesi antitröst hukuku profesörü Bill Kovacic, bu davanın federal hükümetin eski rekabet yasalarını modern dijital pazarlara uygulayarak kazanabileceğini gösterdiğini söyledi.

Mehta, Ağustos 2024’te Google’ın iPhone üreticisi Apple ile ortaklık kurarak Safari web tarayıcısında varsayılan arama sağlayıcısı olmasını sağlayarak internet arama pazarının yüzde 90’ını yasadışı olarak ele geçirdiğine hükmetmişti.

Bu anlaşma, potansiyel rakipleri esasen dışladı. Google, Samsung ve Verizon gibi telefon üreticileri ve mobil operatörlerle de benzer anlaşmalar yapmıştı. Mehta ayrıca Google’ın arama sonuçlarının yanında görüntülenen reklam pazarını yasadışı olarak tekelleştirdiğini tespit etmişti.

Mehta’nın kararı, davanın Ekim 2020’de başlamasından bu yana teknoloji sektörünün nasıl değiştiğine de işaret ederek, Google’ın Gemini’yi mobil cihazlarda varsayılan AI ürünü yapmasını yasaklıyor.

Karar, üretken AI (GenAI) pazarının arama pazarından önemli ölçüde daha rekabetçi olduğunu belirtiyor ve OpenAI, Microsoft ve Anthropic gibi rakiplerin modellerini listeliyor.

Mehta’nın ilk kararı, 10 haftalık bir duruşma sonrasında verildi ve nisan ayında gerçekleşen bir telafi duruşması düzenlendi. İkinci duruşma sırasında Adalet Bakanlığı, Mehta’dan şirketin yasadışı tekelini ortadan kaldırmak için şirketi bölmesini istemişti.

Teknoloji sektörünün Amerika ve dünya çapında işleyişini kökten değiştirebilecek diğer önemli antitröst davaları da bekleniyor.

Bu davalar ve soruşturmalar, yasa koyucular ve düzenleyicilerin, teknoloji şirketlerinin e-ticaret, sosyal medya ve çevrimiçi arama alanlarında olduğu gibi yapay zeka pazarını da köşeye sıkıştırmasından endişe duymalarıyla ortaya çıktı.

Amazon, satıcıları ve tüketicileri dolandırmak için rekabeti engellediği ve kafa karıştırıcı reklamlarla dolu yetersiz bir alışveriş deneyimi sunduğu iddiaları nedeniyle 2027’nin başlarında yargılanacak.

Apple, 2007’den bu yana milyarlarca iPhone satarak kullanıcıları ürünlerine bağımlı hale getirmek ve tüketiciler, geliştiriciler ve sanatçılar için maliyetleri artırmak için tasarlandığı iddialarıyla karşı karşıya. Bu davadaki ifade ve delil toplama işlemleri 2027’nin başlarına kadar sürecek.

Çip üreticisi Nvidia ise, yapay zeka girişimi Run:ai’ı satın alması nedeniyle Adalet Bakanlığı’nın soruşturmasına konu oluyor.