Hamas üzerindeki baskı artıyor; “Silahları dondurma” formülü

Filistinli kaynağa göre, Hamas artan siyasi yalnızlığın farkında ve direniş pozisyonunu sürdüremeyeceğini biliyor. Haaretz’e konuşan kaynak, Türkiye’nin üst düzey Hamas yetkililerine silahları teslim edip bölgenin kontrolü bırakması gerektiği mesajını verdiğini aktardı.

Bu beklenti, Hamas heyetinin pazartesi günü Kahire’ye gitmesinden önce Ankara tarafından Mısır’la yapılan görüşmelerde iletildi. Katar’ın da benzer bir tavır aldığı, yaklaşık iki hafta önce imzalanan New York Deklarasyonu ile Hamas’ın 7 Ekim saldırısına ve rehineleri elinde tutmaya “hiçbir gerekçe” olmadığı vurgusunu desteklediği belirtildi.

İsrailli bir yetkili ise siyasi liderliğinin Gazze kentini ele geçirmek için planlanan askeri operasyonu sürdürme kararlılığında olduğunu, ancak ABD ve diğer arabulucuların İsrail’in taleplerini karşılayan bir plan sunması halinde Hamas’la müzakerelerin yeniden başlayabileceğini söyledi.

Kahire’de Mısır istihbaratı, Hamas, Katar ve ABD temsilcilerinin katıldığı son tur müzakerelerde, “Witkoff çerçevesi” olarak bilinen, savaşın kademeli olarak sona ermesini ve İsrailli esirlerin dönüşünü öngören plan ele alınıyor. Mısır’ın güncel teklifinde Hamas’a yönelik “silah bırakma” talebinin dili yumuşatılarak bunun yerine “silahları dondurma” ifadesi kullanılacağı belirtiliyor. Mısırlı arabulucular, planın kabul edilmesinin Gazze’deki insani krizi hafifleteceğini, İsrail’in Gazze Şehri’ni ele geçirme operasyonunu durduracağını ve gelecekteki çatışmaları önleyecek bir mekanizma kuracağını savunuyor.

Filistinli kaynaklara göre teklif, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun daha önce öne sürdüğü Gazze’nin askerden arındırılması ve Hamas’ın yönetimden çekilmesi gibi maddeleri de içeriyor. Ancak Netanyahu, başta 7 Ekim saldırısına katılan seçkin Nukhba komando birimi üyelerinin serbest bırakılması ve İsrail’in Mısır sınırındaki Philadelphia Koridoru’ndan çekilmesi olmak üzere Hamas’ın son günlerde öne sürdüğü bazı yeni talepleri kabul etmeyeceklerini açıkladı.

Hamas’ın ikilemi ve zayıflayan kapasite

Haaretz’e göre Hamas açısından “silahları dondurma” formülü, insani yardımın önünü açarken askeri kapasitesini gelecekte yeniden inşa etmek için taktiksel bir fırsat olarak görülebilir. Ancak bu formül, örgüt içinde teslimiyet olarak algılanma ve Gazze’deki yeni askeri-siyasi dengelerin kabulü anlamına gelme riski de taşıyor. Filistinli kaynaklar, Hamas’ın kamuoyu önünde silahsızlanmaya karşı çıksa da mevcut durumda Gazze’yi yönetme gücünü, mali kapasitesini ve roket üretimi dahil askeri kabiliyetlerini büyük ölçüde kaybettiğini ifade ediyor.

Mısır Enformasyon Dairesi Başkanı Diaa Raşvan, Hamas’ın hızlı yanıt vermesinin kritik olduğunu söyledi. Filistinli ve Mısırlı kaynaklara göre masadaki plan, geçmişteki formüllere benzer şekilde 60 günlük bir ateşkesi, bu süre içinde esir takasını ve savaşın sona erdirilmesine yönelik nihai bir anlaşmanın hazırlanmasını öngörüyor. Ayrıca Gazze’ye geniş çaplı insani yardım girişi sağlanması ve bölge yönetiminin uluslararası denetim altında çalışacak geçici bir Filistinli teknokrat hükümete devredilmesi de planın parçaları arasında.

Eş zamanlı protesto çağrısı
Bu diplomatik temaslara rağmen Hamas, cuma, cumartesi ve pazar günleri için “Gazze’deki saldırılar, yıkım ve açlık” gerekçesiyle küresel protesto çağrısı yaptı. Grup, İsrail ve ABD elçilikleri önünde eylemler dahil uluslararası gösterilerin artırılmasını istedi. Yetkililer, Hamas’ın Kahire’de müzakereler yürütürken böyle bir çağrı yapmasını sıra dışı buluyor. Mısırlı yetkililer, Hamas müzakere heyeti başkanı Halil el-Hayya’nın geçen hafta Arap ve Müslüman dünyasında protesto çağrısı yapmasının Kahire yönetimi ile Hamas arasında gerginlik yarattığını hatırlatıyor.