Hürmüz Boğazı’nın kapanması motor yağı fiyatlarını üçe katladı

Ortadoğu’daki sevkiyat kesintileri sebebiyle Grup 3 baz yağlarında yaşanan hammadde açığı, Volkswagen, Stellantis ve Toyota gibi üreticileri yeni motor yağı formüllerine geçmeye yöneltti. ABD ve Avrupa’da ton fiyatı neredeyse üç kat artarak 4 bin dolara ulaşan hammadde stoklarının tükenme noktasına geldiği bildirildi.

Ortadoğu kaynaklı sevkiyat kesintilerinin Grup 3 baz yağlarında yol açtığı hammadde açığı nedeniyle Volkswagen, Stellantis ve Toyota dahil olmak üzere dünyanın önde gelen otomotiv üreticileri motor yağlarında yeni formülasyonlara geçiş yapmaya başladı.

Financial Times’ın haberine göre, ABD ve Avrupa’nın ağırlıklı olarak Ortadoğu’dan tedarik ettiği yüksek kaliteli hammadde rezervleri neredeyse tamamen tükendi.

Avrupa ve ABD pazarlarında Grup 3 baz yağlarının ton fiyatı savaş öncesi döneme kıyasla yaklaşık üç kat artış göstererek 4 bin dolar seviyesine ulaştı.

Haberde, hammadde açığının derinleşmesi durumunda dünya genelindeki araç sahipleri için periyodik yağ değişim maliyetlerinin artabileceği ve bakım servislerinde gecikmeler yaşanabileceği kaydedildi.

Motor yağlarının temel bileşeni olan yüksek düzeyde rafine edilmiş bu petrol türevleri, motor parçalarının yağlanması ve aşınmaya karşı korunması amacıyla kullanılıyor.

Otomotiv devleri alternatif tedarikçilere yöneldi

Otomotiv grubu Stellantis, yeniden formüle edilen madeni yağları test ettiğini ve sektör standartlarını karşılayan alternatif ürün tedarikini güvence altına aldığını bildirdi. Toyota da benzer şekilde alternatif tedarikçiler bulduğunu açıklarken, Volkswagen gerekli hacimleri sağladığını ve ek alım seçeneklerini değerlendirmeyi sürdürdüğünü duyurdu.

ABD Bağımsız Madeni Yağ Üreticileri Birliği (Independent Lubricant Manufacturers Association) Başkanı Holly Alfano, alternatif kanalların da sınırsız olmadığını belirterek şu uyarıyı yaptı:

“Alternatif tedarikçiler de kısıtlı kapasitelerle çalışıyor. Taşımacılıkta yaşanabilecek yeni aksamalar, rafinerilerin durması veya benzeri şoklar mevcut tabloyu hızla daha da ağırlaştırabilir.”

Sektörün çok dar bir güvenlik marjıyla faaliyet gösterdiğini vurgulayan piyasa analiz kuruluşu Argus Media’nın Baz Yağ Fiyatlandırma Birimi Yöneticisi Gabriella Twining ise alternatiflerin giderek azaldığına dikkat çekti.

Twining, “Hürmüz Boğazı yarın açılsa dahi Avrupa ve ABD’nin stoklarını yenileyecek yeni partileri en erken ekim ayına kadar teslim almasını beklemiyoruz” değerlendirmesinde bulundu.

Grup 3 baz yağlarındaki açık, Shell’in Katar’daki tesisinin hasar görmesi dahil olmak üzere Ortadoğu’daki sevkiyat kesintilerinin ardından ortaya çıktı. Japonya’daki bazı Suzuki servislerinde yağ değişimi süreçlerinde gecikmeler yaşanırken, Osaka merkezli bir taksi işletmesi baz yağ maliyetlerinin iki katına çıktığını bildirdi.

Hürmüz Boğazı’nın kapanması yeni petrol ihracatçılarını öne çıkardı

The Times gazetesinin aktardığına göre, Hürmüz Boğazı’nın deniz trafiğine kapanmasından en büyük kazanımı daha önce önde gelen petrol ihracatçıları arasında yer almayan ülkeler sağladı.

ABD ile İran arasındaki savaşın ithalatçıları farklı güzergahlar aramaya zorlaması, enerji piyasasındaki güç dengelerini değiştirdi.

Nüfusu 1 milyonun altındaki Guyana, günlük yaklaşık 1 milyon varil petrol üretimi gerçekleştiriyor. Rezervleri 11 milyar varil olarak hesaplanan ve kıyı ötesi ilk üretimine 2019’da başlayan ülkenin, 2030 yılına kadar petrol sevkiyatını iki katına çıkarabileceği öngörülüyor.

Namibya ve Fildişi Sahili açıklarında yeni petrol yatakları keşfedilirken, Uganda da üretime başlamaya hazırlanıyor. Ortadoğu’ya olan bağımlılıklarını azaltmak isteyen Çin ve Hindistan, Brezilya ve Afrika’dan yaptıkları petrol alımlarını artırdı.

Yaşanan bu yapısal değişimle birlikte ABD, Kanada, Brezilya, Arjantin ve Guyana’dan oluşan ve gazetenin “Amerikan Beşlisi” olarak tanımladığı yeni grup, piyasayı Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütünü (OPEC) baypas edecek şekilde şekillendirmeye başladı.

ABD ve İsrail’in İran ile savaşı şubat ayı sonunda başladı. Çatışmaların doğrudan sonuçlarından biri, küresel petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı’nda deniz seyrüseferinin durması oldu.

Uluslararası Para Fonu (IMF) uzmanlarının değerlendirmelerine göre, boğazın tamamen ulaşıma açılmasının ardından petrol sevkiyatının büyük bir kısmının eski seviyesine dönmesi iki ila üç ay sürecek.