İktisatçılardan ABD’ye karşı “dijital avro” çağrısı

60’tan fazla iktisatçı, AB parlamenterlerine dijital avroyu desteklemeleri için çağrı yaptı ve projenin başarısız olması halinde Avro bölgesinin kendi parası üzerindeki “kontrolünü kaybedeceği” ve ABD şirketlerine daha bağımlı hale geleceği konusunda uyarıda bulundu.

Fransız akademisyen Thomas Piketty’nin de aralarında bulunduğu ekonomistler, önümüzdeki hafta bu konuyla ilgili Avrupa Parlamentosu oturumu öncesinde milletvekillerine açık mektupta, “Güçlü bir kamu dijital avrosunun olması yalnızca iyi bir şey değil, Avrupa’nın egemenliği, istikrarı ve dayanıklılığının temel bir güvencesidir,” dedi.

Avrupa Konseyi, Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) 2029 yılına kadar nakit paranın elektronik eşdeğerini piyasaya sürme planını destekliyor ama bu önerinin yıl sonlarında yapılacak önemli oylamada Avrupa Parlamentosu’nun çoğunluğunun gerekli desteğini alıp almayacağı belirsiz.

Açık mektubun 68 imzacısı, bölgenin ABD merkezli dijital ödeme hizmetlerine aşırı bağımlı olduğunu ve bunun da bölgeyi “jeopolitik baskı, yabancı ticari çıkarlar ve Avrupa’nın kontrolü dışındaki sistemik risklere” maruz bırakabileceğini savunuyor.

İktisatçılar, on üç Avro bölgesi ülkesinin herhangi bir yerel dijital ödeme seçeneğine sahip olmadığını ve Visa, Mastercard ve PayPal gibi “tamamen uluslararası kart sistemlerine” bağlı olduğunu belirtiyor.

Mektupta, ABD Başkanı Donald Trump’ın adı geçmeden, bu tür riskleri “varsayımdan öteye” taşıyan “son gelişmeler”den bahsediliyor:

“Avrupa, ekonomimizin en temel unsuru olan paramız üzerindeki kontrolünü kaybedecek. Güçlü bir kamusal dijital avro, tek savunmamız.”

Avrupa bankacılık sektörü, dijital avro projesini küçültmek için lobi faaliyetleri yürütüyor. Kasım ayında, Deutsche Bank, BNP Paribas ve ING dahil olmak üzere bölgenin en büyük 14 kredi kuruluşu, dijital avronun Avrupa’da ABD ödeme sistemlerine rakip olmak için özel sektörün çabalarını baltalayabileceği konusunda uyarıda bulundu.

Ülkenin en büyük bankacılık lobi grubu olan Almanya Bankacılık Sektörü Komitesi, ECB’nin planlarını “çok karmaşık” ve “çok pahalı” olarak nitelendirerek, “tüketicilere somut bir fayda sağlamadığını” savundu.

Avrupa Parlamentosu tarafından dijital avroyu değerlendirmek üzere atanan İspanyol muhafazakâr milletvekili Fernando Navarrete de projenin önemli ölçüde küçültülmesini savunuyor.

68 iktisatçı, AB politika yapıcılarını “kısa vadeli finans lobisine direnmeye” çağırıyor. Açık mektup, Utrecht merkezli akademik düşünce kuruluşu Sustainable Finance Lab ve ECB’nin planını destekleyen sürdürülebilirlik odaklı bir kredi kuruluşu olan Hollanda merkezli Triodos Bank tarafından başlatıldı.

Mektubun imzacılarından Triodos baş ekonomisti Hans Stegeman, diğer bankaların şu anda ucuz ve öngörülebilir bir finansman kaynağı olan perakende müşterilerinden önemli miktarda mevduat kaybedebileceklerinden endişe duyduklarını düşündüğünü söyledi.

Mevcut planlara göre, her birey dijital cüzdanında 3.000 avroya kadar para tutabilecek. Bu para, özel sektör bankaları için nakit mevduat olarak kullanılamayacak. Stegeman, “Topluma hizmet eden bir finansal sistem istiyoruz, tersi değil,” diyerek, kamuya açık bir elektronik ödeme sisteminin bunun önemli bir bileşeni olduğunu ekledi.