İran ile savaş Gazze diplomasisini sekteye uğrattı

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a karşı başlattığı savaş, Gazze’de Hamas’ın silahsızlandırılmasını ve bölgenin yeniden inşasını hedefleyen diplomatik görüşmeleri durdurdu. Körfez ülkeleri finansman taahhütlerini gözden geçirirken, Refah Sınır Kapısı’nın kapanması insani krizi derinleştiriyor.

İsrail ile Hamas arasında yürütülen ve Hamas’ın silahsızlandırılmasını hedefleyen görüşmeler, ABD ve İsrail’in İran’a karşı 28 Şubat’ta başlattığı savaş nedeniyle durma noktasına geldi.

Yedioth Ahronoth gazetesinin müzakerelere doğrudan vakıf üç kaynağa dayandırdığı haberine göre, ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze planı kapsamında yürütülen diplomatik temaslar savaşın başlamasıyla kesintiye uğradı.

Beyaz Saray arabulucuları, İsrail ile Hamas arasında arka kapı diplomasisi yürüterek Hamas’ı silah bırakmaya ikna etmeye çalışıyordu.

Sürece vakıf bir kaynak, görüşmeleri “olumlu bir süreç” olarak nitelendirerek bunun Gazze’nin yeniden inşasının önünü açabilecek önemli bir adım olduğunu belirtti.

Körfez ülkeleri finansman taahhütlerini gözden geçiriyor

İran ile çatışma öncesinde Körfez ülkeleri, İsrail’in iki yılı aşkın bombardıman ve yıkım operasyonlarıyla büyük ölçüde harap ettiği Gazze’nin yeniden inşası için milyarlarca dolarlık finansman taahhüdünde bulunmuştu.

Ancak Washington merkezli Carnegie Uluslararası Barış Vakfı uzmanı Zaha Hassan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar dahil bazı Körfez ülkelerinin bu taahhütleri yeniden değerlendirebileceğini söyledi.

Hassan, “Şu anda roket saldırılarından kaçınmaya çalışan ülkeler, bu paranın gerçekten doğru şekilde harcanıp harcanmayacağını sorguluyor olabilir” ifadelerini kullandı.

İran’ın, ABD ve İsrail’in saldırılarına misilleme olarak ABD üslerinin bulunduğu BAE, Katar, Suudi Arabistan ve Bahreyn’i hedef alması bölgedeki denklemi değiştirdi. İran saldırılarının ardından bazı Körfez ülkeleri petrol ve doğalgaz üretimini ciddi biçimde azaltmak zorunda kaldı.

Trump planına göre Gazze’nin yeniden inşasının “Barış Kurulu” adı verilen yeni bir yapı tarafından yürütülmesi öngörülüyor. İsrailli yetkililerin Gazze’deki Filistinlileri zorla yerinden etmeye ve bölgeye Yahudi yerleşimciler yerleştirmeye yönelik açıklamaları, yeniden inşa sürecinin Filistinlilerin yaşamını iyileştirip iyileştirmeyeceği konusunda ciddi soru işaretleri yaratıyor.

“Barış Kurulu” girişimi hakkında bilgi sahibi bir kaynak, görüşmelerdeki duraksamanın savaş nedeniyle uçuşların aksaması gibi lojistik nedenlerden kaynaklanan geçici bir durum olduğunu savundu.

Filistinli bir yetkili, savaşın başladığı gün Hamas ile Katar ve Türkiye arasında yapılması planlanan toplantının iptal edildiğini ve yeni bir tarih belirlenmediğini ifade etti.

Hamas’tan bir yetkili de görüşmelerin dondurulduğunu doğruladı ancak detay vermedi. İsrail tarafı konuya ilişkin yorum yapmadı.

Beyaz Saray’dan bir yetkili ise bölgedeki gelişmelerin bazı seyahatleri etkilediğini, ancak diplomatik temasların sürdüğünü belirtti.

İnsani kriz derinleşirken Refah Sınır Kapısı kapalı

İsrail, İran ile yürüttüğü savaşın yanı sıra Gazze’ye yönelik operasyonlarını da sürdürüyor. 28 Şubat’tan bu yana Gazze’de en az 16 Filistinli İsrail saldırılarında yaşamını yitirdi.

Ölenler arasında Katar Radyosu muhabiri Amal Şemali ile 12 yaşındaki bir kız çocuğu da bulunuyor. Her ikisi de Gazze’nin orta kesiminde İsrail askerlerinin açtığı ateş sonucu hayatını kaybetti. Bir başka olayda ise dört yaşındaki bir kız çocuğu, cumartesi günü Han Yunus’ta vurulduktan sonra pazar günü yaşamını yitirdi.

Gazze’de yaşayan Filistinliler, İran savaşı sona erdikten sonra İsrail’in saldırılarını daha da artırmasından endişe ediyor. Gazze’nin kuzeyindeki Cibaliye’de yaşayan 46 yaşındaki Talal Hamuda, “İran ile savaş biter bitmez aynı yoğunlukta ve aynı şiddette yeniden üzerimize gelecekler” dedi.

İsrail makamları, İran savaşının başlamasının ardından Mısır ile Gazze arasındaki Refah Sınır Kapısı’nı kapattı. Bu durum, Gazze’ye ulaşması gereken insani yardımların sevkiyatını aksattı.

Haaretz gazetesine konuşan bir güvenlik kaynağı, İsrail makamlarının Refah Sınır Kapısı’nı yeniden açmaya yönelik henüz bir talimat vermediğini ve güvenlik koşullarının buna izin vermediğini belirtti.

Ekonomi uzmanı Muhammed Ebu Ciyab, Al Jazeera’ya yaptığı açıklamada kapının kapalı tutulmasının insani krizi derinleştirdiğini söyledi.

Ebu Ciyab, “Bu durum piyasada ciddi fiyat artışlarına ve mal kıtlığına yol açtı. Ayrıca uluslararası kuruluşların halka yeterli insani yardım ulaştırma kapasitesi de ciddi şekilde azaldı” dedi.

Refah Sınır Kapısı’nın kapalı olması, sağlık sisteminin tahrip edildiği ortamda yaralı Filistinlilerin tedavi için yurt dışına çıkmasını da engelliyor.